<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/category/152/swasthya-samachar" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>स्वास्थ्य समाचार - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/category/152/rss</link>
                <description>स्वास्थ्य समाचार RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>स्वास्थ्य समाचार</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(52,73,94);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कसरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुस्त</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">दुरुस्त</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">माने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनोविज्ञानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जार्डन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span></strong></span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्क्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलाव</span></strong></span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जेएनएन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहावत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">तंदुरुस्ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियामत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खबर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कसरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुस्त</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">दुरुस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्क्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सक्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3876/health-news"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2026-04/42472435375.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(52,73,94);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कसरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुस्त</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">दुरुस्त</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">माने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनोविज्ञानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जार्डन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span></strong></span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्क्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलाव</span></strong></span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जेएनएन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहावत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">तंदुरुस्ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियामत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खबर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कसरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुस्त</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">दुरुस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्क्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सक्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मदद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आपाधापी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समयाभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपेक्षाकृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उचित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाते</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कसरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रकम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपकरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुर्सी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेंच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्याप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायामों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जंपिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुश</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">अप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रंचेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिंताजनक</span></strong></span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">लैंसेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिंताजनक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> 70 <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शहरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आबादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मामले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियाभर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">माने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनोविज्ञानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जार्डन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशुद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेहद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभप्रद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"> <span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुस्त</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">दुरुस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामबाण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">उल्लेखनीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जार्डन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">गतिहीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span>’ <span lang="hi" xml:lang="hi">जीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुकूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असमय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंहगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपकरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खरीद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असमर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जार्डन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुस्त</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">दुरुस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामबाण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकप्रियता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जार्डन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाशिंगटन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">३०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेकेंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जंपिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुकाबले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जंपिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पारंपरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंटेंसिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंटरवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रेनिंग</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">एचआइआइटी</span>) <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचारधारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पांच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेकेंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">साभार</span> : <span lang="hi" xml:lang="hi">जागरण</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">https://www.jagran.com/lifestyle/health-you-can-stay-fit-with-justseven-minutes-of-exercise-23867509.html</h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">पॉलिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोषक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फाइबर</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(52,73,94);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बाहरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पॉलिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पौष्टिकता</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पॉलिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाज</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेट</span>) <span lang="hi" xml:lang="hi">क़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पौष्टिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हटने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लंबे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोषण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शोधकर्ताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पांच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंगनी</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">फॉक्सटेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेट</span>), <span lang="hi" xml:lang="hi">सावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुटकी</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">लिटिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेट</span>), <span lang="hi" xml:lang="hi">कोदो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सांवा</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">बार्नयार्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेट</span>) <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्वा</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेट</span>) <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पॉलिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फाइबर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वसा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फाइटेट्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खनिज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोषक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकल</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पॉलिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोषक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फाइबर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेन्नई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मद्रास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिसर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फाउंडेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैदराबाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आईसीएआर</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोधकर्ताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नतीजे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्प्रिंगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिंक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जर्नल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिस्कवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकाशित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(52,73,94);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोटीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span></strong></span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अनाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हटाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पॉलिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सांवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुटकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोडक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोटीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोषक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बरकरार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पॉलिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चोकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठोस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संरचनात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमजोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> </h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्कर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पॉलिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फाइबर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोषक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बावजूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महंगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चमक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपभोक्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
 </li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोषक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्वों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरपूर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गेहूं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चावल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोषक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्वों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरपूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हालांकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बावजूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गेहूं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चावल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विटामिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कैल्शियम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आयरन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पोटैशियम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मैग्नीशियम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिंक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोषक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरपूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खासकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एशिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अफ्रीका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकप्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खासा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजस्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोरगम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजरा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रागी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फोनियो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कोदो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुटकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्हें</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">कदन्न</span>’ <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुणों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बावजूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपेक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पॉलिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्बोहाइड्रेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टार्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्करा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लाइसेमिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोड</span>) <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कठोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चोकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पॉलिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चमकदार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुन्दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्बोहाइड्रेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टार्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span></strong></span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पौधों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फास्फोरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नामक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खनिज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यौगिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संग्रहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फाइटिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एसिड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाचन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तंत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैल्शियम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयरन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खनिजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फाइटेट्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">साभार</span> : <span lang="hi" xml:lang="hi">अमर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जागरण</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">https://www.amarujala.com/india-news/removing-outer</h5>
<h5 style="text-align:justify;">layer-and-polishing-reduces-nutritional-value-of-coarse grains-2024-12-16</h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिप्रेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरीज</span></strong></span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिप्रेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अस्पतालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकोष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इलाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दबाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौसम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महसूस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषज्ञ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीजनल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इफेक्टेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिसऑर्डर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जागने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परेशानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गाजियाबाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनोरोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span>. <span lang="hi" xml:lang="hi">साकेत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तिवारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीजनल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इफेक्टेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिसऑर्डर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरीजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थकान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुस्ती</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निराशा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हताशा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिसऑर्डर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इलाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करवाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गंभीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">रात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टी</span>.<span lang="hi" xml:lang="hi">वी</span>.-<span lang="hi" xml:lang="hi">मोबाइल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परहेज</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थकान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुस्ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महसूस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सक्रियता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाएं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नींद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनावटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकाश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नौ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बजे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टीवी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मोबाइल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंटरनेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>स्वास्थ्य समाचार</category>
                                            <category>2025</category>
                                            <category>फरवरी</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3876/health-news</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3876/health-news</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Feb 2025 17:40:52 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2026-04/42472435375.jpg"                         length="161579"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>स्वास्थ्य समाचार</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेहतनामा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बीपी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुगर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुखार की दवाएं टेस्ट में फेल</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टर्स और फार्मा कंपनियों के भरोसे न रहें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेहत की कमान अपने हाथों में लें</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आमतौर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पर सर्दी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुखार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> होने पर आप क्या करते हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जवाब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> होगा कि डॉक्टर से सलाह लेकर दवाएं लेते हैं। डायबिटीज और हाइपरटेंशन होने पर तो रोज नियम के साथ दवाएं लेते हैं। इसके बाद बेफिक्र हो जाते हैं कि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> दवा खा ली है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> तो कोई टेंशन वाली बात नहीं है।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बीते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कुछ महीनों में ड्रग रेगुलेटरी बॉडी </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">CDSCO (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेंट्रल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ड्रग्स स्टैंडर्ड कंट्रोल ऑर्गनाइजेशन</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3828/health-news"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2026-04/fatt-.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेहतनामा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बीपी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुगर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुखार की दवाएं टेस्ट में फेल</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टर्स और फार्मा कंपनियों के भरोसे न रहें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेहत की कमान अपने हाथों में लें</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आमतौर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पर सर्दी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुखार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> होने पर आप क्या करते हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जवाब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> होगा कि डॉक्टर से सलाह लेकर दवाएं लेते हैं। डायबिटीज और हाइपरटेंशन होने पर तो रोज नियम के साथ दवाएं लेते हैं। इसके बाद बेफिक्र हो जाते हैं कि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> दवा खा ली है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> तो कोई टेंशन वाली बात नहीं है।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बीते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कुछ महीनों में ड्रग रेगुलेटरी बॉडी </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">CDSCO (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेंट्रल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ड्रग्स स्टैंडर्ड कंट्रोल ऑर्गनाइजेशन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जांच में कई दवाएं क्वालिटी टेस्ट में फेल हो गई हैं। इसका मतलब है कि कोई दवा जो जिस बीमारी के इलाज के लिए बनी थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> लिए कारगर नहीं है। उस दवा के साइड इफेक्ट भी ज्यादा हो सकते हैं। कुल मिलाकर क्वालिटी टेस्ट में फेल दवाएं खाना सेफ नहीं है। इसलिए हम दवा खाकर भी बेफिक्र नहीं हो सकते हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की सबसे बड़ी ड्रग रेगुलेटरी बॉडी </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">CDSCO </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 48 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की एक लिस्ट जारी की है। ये दवाएं अगस्त महीने में हुई रैंडम सैंपल क्वालिटी टेस्टिंग में फेल हो गई हैं। इस टेस्टिंग में कुल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 53 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दवाएं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> फेल हुईं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> इनमें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दवाएं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ऐसी हैं जिन्हें कंपनियों ने अपना मानने से ही इनकार कर दिया है। ये नकली दवाएं थीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> बाजार में कुछ फार्मा कंपनियों के नाम से बेची जा रही थीं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">चिंता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की बात ये है कि टेस्ट में फेल हुई दवाएं हेटेरो ड्रग्स</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अल्केम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> लैबोरेटरीज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदुस्तान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> एंटीबायोटिक्स लिमिटेड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (HAL), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्नाटक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> एंटीबायोटिक्स एंड फार्मास्युटिकल्स लिमिटेड जैसी देश की नामी फार्मा कंपनियां बना रही हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हम फार्मा कंपनियों और डॉक्टर्स पर भरोसा क्यों नहीं कर सकते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">?</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी कौन सी आदतें हमें बीमार कर रही हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">?</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हम कैसे अपनी सेहत की लगाम अपने हाथों में ले सकते हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">?</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अप्रैल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2024 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> इंडियन काउंसिल ऑफ मेडिकल रिसर्च</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (ICMR) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> एक सर्वे रिपोर्ट जारी की थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> बताया गया था कि भारत में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 45% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> गलत या भ्रामक प्रिस्क्रिप्शन लिख रहे हैं। इसमें यह भी पता चला था कि डॉक्टर प्रिस्क्रिप्शन पेपर में कई दवाएं बेवजह लिख रहे हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पैंटोप्राजोल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रेबेप्राजोल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">डोमपेरिडोन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व एंजाइम ड्रग्स।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> नामी फार्मा कंपनियों की दवाएं क्वालिटी टेस्ट में फेल होने का मतलब है कि बहुत बड़े पैमाने पर आम लोगों के स्वास्थ्य से खिलवाड़ किया जा रहा है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">किन बीमारियों की दवाएं सैंपल टेस्टिंग में हुईं फेल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कैल्शियम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और विटामिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">डी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की पूर्ति के लिए बच्चों को दी जाने वाली पॉपुलर टैबलेट शेलकैल तक इस क्वालिटी टेस्ट के पैरामीटर पर खरी उतरने में असफल रही है। इसे नामी फार्मा कंपनी टॉरेंट फार्मास्युटिकल्स बनाती है। छोटे बच्चों को दांत निकलने के समय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की हड्डियों से जुड़ी समस्या होने पर और बुजुर्गों को ऑस्टियोपोरोसिस से बचाने के लिए यह दवा बड़े पैमाने पर इस्तेमाल होती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">क्वालिटी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> टेस्ट में फेल हुई दवाओं की लिस्ट और फार्मा कंपनियों की लिस्ट इतनी लंबी है कि सबका नाम लिखना मुश्किल है। साभार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दैनिक भास्कर</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">https://www.bhaskar.com/lifestyle/news/cdsco-drugs-qualitytest-paracetamol-vitamin-c-133711969.html </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भास्कर खास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती उम्र में होने वाली बीमारियों को कैसे रोक सकते हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जानिये ब्रिटेन के जाने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">माने लॉन्गविटी एक्सपर्ट से</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रिटेन के एक्सपर्ट के अनुसार कुछ जरूरी बदलाव कर बढ़ती उम्र की बीमारियां रोक सकते हैं</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> उम्र बढ़ती है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादातर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> लोगों को बीमारियां चपेट में ले लेती हैं। इसलिए हमें लंबी के बजाय सेहतमंद जिंदगी पर ध्यान देने की जरूरत है। यानी हम जितने भी साल जिएं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हमारी जिंदगी के बेहतरीन पल रहें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">... </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कहना है ब्रिटेन के लॉन्गविटी विशेषज्ञ डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीटर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> आटिया का। वे क्वीन एलिजाबेथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (96 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> उदाहरण देते हुए कहते हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">निधन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> के दो दिन पहले तक वो सक्रिय थीं। ऐसा सभी के लिए संभव है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> किसी एक चीज पर फोकस करके यह संभव नहीं होगा। एक्सरसाइज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भावनात्मक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सेहत सभी में संतुलन जरूरी है। ऐसा करके आप जिंदगी में एक दशक और जोड़ सकते हैं। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> गतिविधियों की सूची बनाएं जो बढ़ती उम्र में करना चाहते हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> के हिसाब से वर्कआउट प्लान तैयार करें</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मिक्स्ड एक्सरसाइज से फायदा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक्सरसाइज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> यह तय करती है कि आप बाकी जिंदगी कैसे जिएंगे। यह गंभीर बीमारियों से तो बचाती ही है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हेल्थस्पान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> बढ़ाने और सुधारने में भी प्रभावी है। विख्यात चिकित्सक डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आटिया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कहते हैं कि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> शारीरिक गतिविधियों की सूची बनाएं जो आने वाले समय में करना चाहते हैं। इनमें लंबी वॉक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नाती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पोतों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को गोद में उठाना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किराना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> लाना और गार्डनिंग जैसे काम शामिल हैं। जरूरी है एक्सरसाइज और यह ध्यान रखना कि चोटिल न हों। वर्कआउट में तीरंदाजी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किलो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> वजन लेकर एक घंटा वांक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पांच</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पुल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्वीमिंग शामिल है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रिप स्ट्रेंथ मजबूत करें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्ट्रेंथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जीवन की अवधि बढ़ाने के लिए महत्वपूर्ण है।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 75-80 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> वाले लोग कई काम नहीं कर सकते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> उनमें शक्ति की कमी है। बहुत से लोग फर्श पर बैठकर उठ नहीं पाते या फिर जार खोलने या बटन लगाने में संघर्ष करते हैं। ये सभी संकेत उम्र घटने के हैं। इस स्थिति में सबसे पहले पकड़ की ताकत पर काम करना होगा। वजन उठाकर चलें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बेहतर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> होगा कि ये चीजें आपके सामने रहें। जमीन पर बैठकर बिना सहारे उठें। फिटनेस में सुधार होगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्कप्लेस पर सेहत का ध्यान रखें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :</span> </strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अपना ज्यादातर वक्त वर्कप्लेस पर बिताते हैं। कुछ लोग रिटायरमेंट के बाद भी काम जारी रखते हैं। किग्स कॉलेज के डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिचर्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सिओ कहते हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> लंबे समय तक कम्प्यूटर के सामने बैठते हैं तो नियमित ब्रेक लें। सेहतमंद खाएं और लंच के बाद कुछ देर जरूर टहलें और वर्कप्लेस पर होने वाले तनाव से निपटने के तरीके तलाशें। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इमोशनल हेल्थ का ख्याल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :</span> </strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हेल्थस्पान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> के सबसे अहम घटक इमोशनल और ब्रेन हेल्थ हैं। खुशी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तृप्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और लोगों से जुड़ाव दीर्घायु होने की राह प्रशस्त करते हैं। अगर हम उदास हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> से वर्कआउट और खाना नहीं ले रहे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> गिरावट शुरू हो जाती है। वजन देखकर डाइट तय करें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हममें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> से अधिकांश लोग गलत चीजें खा रहे हैं।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 24&amp;7 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की उपलब्धता नियम पालन में बड़ी बाधा है। शरीर की जरूरत के अनुसार प्रोटीन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्बोहाइड्रेट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> या फैट डाइट में शामिल करें। अपने वजन पर बारीकी से नजर रखें। फैट व मसल्स मास को मापें और जरूरी उपाय करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">साभार</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"><strong> :</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दैनिक भास्कर</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"><a href="https://x.com/DainikBhaskar/status/1666413444323590147">https://x.com/DainikBhaskar/status/1666413444323590147</a></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी की पत्तियां हैं महा औषधि</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिमाग को देती ताकत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूट्रिशनिस्ट से जानिए तुलसी के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 12 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े हेल्थ बेनिफिट्स</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> में तुलसी सिर्फ एक पौधा नहीं है। हिंदू धर्म में इसे देवी का रूप मानते हैं। आयुर्वेद में इसे महाऔषधि कहा जाता है। विज्ञान भी यह मानता है कि तुलसी अपनी न्यूट्रिशनल वैल्यू और विशेष औषधीय गुणों के कारण महत्वपूर्ण पौधा है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> का वैज्ञानिक नाम ओसीमम बासिलिकम </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">(Ocimum basilicum) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हमारे पुरखे तुलसी की चाय और काढ़ा बनाकर पीते रहे हैं। यह सामान्य सर्दी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जुकाम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> में तुरंत राहत देती है। इससे गले की खराश कम होती है और कफ भी खत्म होता है। इससे पाचन दुरुस्त रहता है। इम्यून सिस्टम मजबूत होता है और स्ट्रेस मैनेजमेंट में भी मदद मिलती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी की न्यूट्रिशनल वैल्यू क्या होती है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इससे कौन सी बीमारियां दूर हो सकती हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्या यह हमें कैंसर से बचा सकती है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">?</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> विटामिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-K </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भरपूर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> मात्रा में होता है। इसके अलावा विटामिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-A </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> होता है। इसके अलावा इसमें हमारे शरीर के लिए महत्वपूर्ण मिनरल्स भी होते हैं। तुलसी की खास बात ये है कि इसकी पत्तियों को ताजा और सुखाकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> तरीकों से इस्तेमाल किया जा सकता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी की पत्तियां बेहद गुणकारी </span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की पत्तियां बेहद गुणकारी होती हैं। इनके विशेष गुणों के कारण ही इसे महाऔषधि कहा जाता है। अगर इनका प्रतिदिन सेवन किया जाए तो एंग्जायटी और डिप्रेशन कम होता है। ब्रेन फंक्शनिंग बेहतर होती है। इसके सेवन से मेमोरी पॉवर भी बढ़ती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्दी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जुकाम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> होने पर दादी और नानी तुलसी की पत्तियों की बनी चाय या काढ़ा देती थीं। इससे राहत भी मिल जाती थी। ऐसा इसलिए होता था क्योंकि तुलसी की पत्तियां इम्यूनिटी बूस्टर होती हैं और किसी भी तरह के इन्फेक्शन में भी कारगर होती हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर से बचाती है तुलसी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">नेशनल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> लाइब्रेरी ऑफ मेडिसिन में अगस्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 2016 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पब्लिश एक स्टडी के मुताबिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हमें कई तरह के कैंसर से बचा सकती है। इस स्टडी में देखा गया कि तुलसी ने टेस्ट ट्यूब में मानव कोलन कैंसर सेल्स ग्रोथ को रोक दिया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">नेशनल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> लाइब्रेरी ऑफ मेडिसिन में जनवरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 2015 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पब्लिश एक स्टडी के मुताबिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की पत्तियों के अर्क में कैंसररोधी गुण होते हैं। तुलसी कैंसर सेल्स को बढऩे और डिवाइड होने से रोकती है। इसके बाद उन्हें नष्ट भी कर देती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लड प्रेशर और कोलेस्ट्रॉल लेवल नियंत्रित करती है तुलसी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पारंपरिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> चीनी चिकित्सा में सदियों से तुलसी की पत्तियों से हार्ट डिजीज का इलाज किया है। नेशनल लाइब्रेरी ऑफ मेडिसिन में मई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 2010 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पब्लिश एक स्टडी के मुताबिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हाई ब्लड प्रेशर को कम करने और कोलेस्ट्रॉल लेवल को सुधारने में सक्षम है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इम्यून सिस्टम मजबूत होता है </span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की पत्तियों में एंटीऑक्सिडेंट और एसेंशियल ऑयल भरपूर मात्रा में पाया जाता है। इससे इम्यूनिटी मजबूत होती है। अगर तुलसी की पत्तियों का नियमित सेवन किया जाए तो ये शरीर को संक्रमण और बीमारियों से लडऩे में मदद कर सकती हैं। सामान्य सर्दी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जुकाम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की समस्या में तो इसकी पत्तियां बेहद कारगर हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पाचन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सुधरता है </span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की पत्तियों के सेवन से पाचन एंजाइम अधिक स्रावित होते हैं। इनकी मदद से पाचन आसान हो जाता है। इससे एसिडिटी और गैस की समस्या भी दूर होती है। जिन लोगों को अक्सर पाचन की समस्या रहती है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> लिए तुलसी रामबाण साबित हो सकती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">एंटी इंफ्लेमेटरी होती है </span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की पत्तियों में नेचुरल एंटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">इंफ्लेमेटरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> गुण होते हैं। इससे शरीर के किसी भी अंग की सूजन कम कम की जा सकती है। लंबे समय तक इंफ्लेमेशन रहने से कई क्रॉनिक डिजीज का जोखिम बढ़ जाता है। अगर प्रतिदिन तुलसी की पत्तियों का सेवन किया जाए तो यह सूजन दूर हो सकती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अस्थमा और श्वास संबंधी बीमारियों में फायदेमंद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ​​​​​​​</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कफ और वात संतुलन प्रभाव के कारण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अस्थमा और पुरानी सांस की बीमारियों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्दी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और खांसी के उपचार में भी उपयोगी है। साथ ही यह बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हिचकी आने की समस्या से भी निजात दिला सकती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उल्टी व गैस्ट्रिक समस्या में लाभकारी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अगर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> आपको मतली या उल्टी आने की समस्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‍</span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> भी आप तुलसी पर भरोसा कर सकते हैं। यह अपने वात शांत प्रभाव के कारण ब्लोटिंग और गैस्ट्रिक समस्याओं से भी छुटकारा दिलाती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">साभार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दैनिक भास्कर</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"><a href="https://www.bhaskar.com/lifestyle/news/tulsi-basil-leaves-health">https://www.bhaskar.com/lifestyle/news/tulsi-basil-leaves-health</a></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">benefits-nutrition-medicinal-properties-134104011.html</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा विटामिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-A </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेने से भी हो सकता है नुकसान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जानिए इसके</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साइड इफेक्ट</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हेल्दी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> रहने के लिए विटामिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-A </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काफी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जरूरी है। इसे आमतौर पर हम डाइट मे फलों और सब्जियों के जरिए लेते हैं। लेकिन कभी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हम इसका सप्लीमेंट भी लेते हैं। अगर इस दौरान दिनभर में हम जरूरत से ज्यादा विटामिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-A </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> मात्रा लेते हैं तो कई तरह की हेल्थ प्रॉब्लम भी होने लगती है। </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">BLK </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुपर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्पेशलिटी हॉस्पिटल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> दिल्ली की डाइटीशियन डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुनीता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> राय चौधरी की मानें तो विटामिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-A </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ज्यादा मात्रा लेने के कई साइड इफेक्ट्स हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">दिनभर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> में ली जाने वाली विटामिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- A </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> मात्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सोर्स</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेशनल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> एकेडमी ऑफ साइंस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">)-</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">·         </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">0-6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 400 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माइक्रो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ग्राम</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">·         </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">6-12 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 500 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माइक्रो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ग्राम</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">·         </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">4-8 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 700 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माइक्रो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ग्राम</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">·         </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">9-14 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1700 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माइक्रो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ग्राम</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">·         </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">14-18 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2800 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माइक्रो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ग्राम</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">·         </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">19-70 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 3000 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माइक्रो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ग्राम</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">·         </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भवती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> महिलाएं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2800-3000 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माइक्रो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ग्राम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>स्वास्थ्य समाचार</category>
                                            <category>2025</category>
                                            <category>जनवरी</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3828/health-news</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3828/health-news</guid>
                <pubDate>Wed, 01 Jan 2025 17:45:35 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2026-04/fatt-.jpg"                         length="198633"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>स्वास्थ्य समानता का विकसित होता प्रतिमान</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निवेदिता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> शर्मा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> संकाय</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> विश्वविद्यालय</span></h5>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3829/the-evolving-paradigm-of-health-equity"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2026-04/adobestock_559792878-scaled.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">   स्वास्थ्य समानता की अवधारणा वर्षों में काफी विकसित हुई है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्वास्थ्य के सामाजिक निर्धारकों और प्रणालीगत परिवर्तन की आवश्यकता की बढ़ती समझ को दर्शाती है। स्वास्थ्य समानता का मतलब है कि हर किसी को यथासंभव स्वस्थ रहने का एक निष्पक्ष और न्यायसंगत अवसर मिले। इसके लिए गरीबी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भेदभाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और उनके परिणामस्वरूप उत्पन्न बाधाओं को दूर करना आवश्यक है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> शक्तिहीनता और अच्छी नौकरियों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुणवत्तापूर्ण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> शिक्षा और आवास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुरक्षित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> वातावरण और स्वास्थ्य देखभाल तक पहुंच की कमी शामिल है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐतिहासिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> रूप से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> असमानताएँ सामाजिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और पर्यावरणीय नुकसान में गहराई से निहित रही हैं। ये असमानताएँ अक्सर नस्ल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जातीयता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिंग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और भौगोलिक स्थान जैसे कारकों द्वारा संचालित होती हैं। स्वास्थ्य समानता का विकसित होता प्रतिमान मानता है कि सच्ची स्वास्थ्य समानता प्राप्त करने के लिए इन अंतर्निहित सामाजिक निर्धारकों को संबोधित करना आवश्यक है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> के वर्षों में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> समानता के प्रति एक अधिक समग्र और समावेशी दृष्टिकोण की ओर बदलाव आया है। इसमें समुदाय की भागीदारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सांस्कृतिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> क्षमता और समाज के सभी स्तरों पर समानता को बढ़ावा देने वाली नीतियों और प्रथाओं के महत्व को मान्यता देना शामिल है। </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">COVID-19 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महामारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ने स्वास्थ्य असमानताओं को दूर करने की तात्कालिकता को और अधिक उजागर किया है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हाशिए पर रहने वाले समुदाय वायरस से असमान रूप से प्रभावित हुए हैं।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2026-04/nurse-2.jpg" alt="nurse-2" width="900" height="600"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> समानता का विकसित होता प्रतिमान स्वास्थ्य असमानताओं की पहचान और समाधान में डेटा और अनुसंधान के महत्व पर भी जोर देता है। इसमें स्वास्थ्य के सामाजिक निर्धारकों पर डेटा एकत्र करना और उनका विश्लेषण करना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ही स्वास्थ्य समानता को बढ़ावा देने के लिए साक्ष्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आधारित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हस्तक्षेपों को विकसित और लागू करना शामिल है। इसके अतिरिक्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रॉस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेक्टर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सहयोग की आवश्यकता की बढ़ती मान्यता है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्वास्थ्य समानता प्राप्त करने के लिए स्वास्थ्य देखभाल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आवास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और परिवहन सहित कई क्षेत्रों के प्रयासों की आवश्यकता होती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कुल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> मिलाकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> समानता का विकसित होता प्रतिमान एक ऐसे समाज का निर्माण करने के बारे में है जहाँ हर किसी को उनके सामाजिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> या पर्यावरणीय परिस्थितियों की परवाह किए बिना उनके पूर्ण स्वास्थ्य क्षमता को प्राप्त करने का अवसर मिले। यह स्वास्थ्य असमानताओं के मूल कारणों को संबोधित करने और सभी के लिए अधिक न्याय संगत और समान समाज बनाने के बारे में है। स्वास्थ्य समानता की अवधारणा वर्षों में काफी विकसित हुई है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्वास्थ्य के सामाजिक निर्धारकों और प्रणालीगत परिवर्तन की आवश्यकता की बढ़ती समझ को दर्शाती है। यहाँ स्वास्थ्य समानता के विकसित होते प्रतिमान के कुछ प्रमुख पहलू दिए गए हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐतिहासिक जड़ें</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> समानता की अवधारणा का उद्गम सार्वजनिक स्वास्थ्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समाजशास्त्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और राजनीतिक अर्थशास्त्र से हुआ है। यह उन्नीसवीं सदी की शुरुआत से सामाजिक महामारी विज्ञान में एक प्रमुख शोध क्षेत्र रहा है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य के सामाजिक निर्धारक</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सार्वजनिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्वास्थ्य के क्षेत्र ने स्वास्थ्य और स्वास्थ्य समानता के सामाजिक और संरचनात्मक निर्धारकों के महत्व को पहचानते हुए एक सामाजिक पारिस्थितिक दृष्टिकोण को बढ़ावा दिया है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">समुदाय की भागीदारी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> समानता प्राप्त करने के प्राथमिक रणनीतियों में से एक है उन समुदायों को शामिल करना जो बीमारी की असमान दरों और कम जीवन प्रत्याशा का अनुभव कर रहे हैं। स्वास्थ्य संवर्धन में समुदायों को समान निर्णय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माताओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> के रूप में शामिल करने के लिए सामुदायिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आधारित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सहभागी अनुसंधान </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">(CBPR) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टिकोण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अपनाए गए हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य समानता परिवर्तन मॉडल</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिकन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हॉस्पिटल एसोसिएशन </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">(AHA) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्वास्थ्य समानता परिवर्तन मॉडल विकसित किया है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> परिवर्तन के छह लीवर शामिल हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और समावेशी संगठनात्मक नीतियाँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्रवाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को प्रेरित करने के लिए डेटा का संग्रह और उपयोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेतृत्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और शासन में विविध प्रतिनिधित्व</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> के लिए सामुदायिक सहयोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रणालीगत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और साझा जवाबदेही</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सांस्कृतिक रूप से उपयुक्त रोगी देखभाल।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्विंटुपल एम</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">COVID-19 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महामारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ने वैश्विक स्तर पर स्वास्थ्य समानता की कमी को उजागर किया। स्वास्थ्य देखभाल सुधार के लिए क्विंटुपल एम स्वास्थ्य समानता को आगे बढ़ाने की आवश्यकता पर जोर देता है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रणालीगत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> योगदान कारकों को संबोधित करता है और इसे मापने योग्य और पारदर्शी रिपोर्टिंग से जोड़ता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परिवर्तनकारी सामुदायिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यस्त रणनीतियाँ</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> समानता प्राप्त करने के लिए परिवर्तनकारी सामुदायिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यस्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> रणनीतियों की आवश्यकता होती है जो अमेरिकी मूल्यों और परंपराओं के साथ संरेखित होती हैं। इसमें स्वास्थ्य असमानताओं के मूल कारण के रूप में नस्लवाद को संबोधित करना और यह सुनिश्चित करना शामिल है कि सामुदायिक भागीदारी अपनी पूरी क्षमता को प्राप्त करे।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अंतर्दृष्टियाँ स्वास्थ्य समानता के लिए एक व्यापक दृष्टिकोण के महत्व को उजागर करती हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सामाजिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संरचनात्मक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और प्रणालीगत कारकों पर विचार किया जाता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>स्वास्थ्य समाचार</category>
                                            <category>2025</category>
                                            <category>जनवरी</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3829/the-evolving-paradigm-of-health-equity</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3829/the-evolving-paradigm-of-health-equity</guid>
                <pubDate>Wed, 01 Jan 2025 17:44:35 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2026-04/adobestock_559792878-scaled.jpg"                         length="148556"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>स्वास्थ्य समाचार</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><strong>भास्कर खास चेतना का उच्चतम स्तर: एमआरआई से अध्ययन में मस्तिष्क पर प्रभाव की पुष्टि</strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong>आईआईटी-एम्स ने माना... योग निद्रा से नींद नियंत्रित होती है, मन का भटकाव रुकता है; अभ्यास से इसका असर बढ़ा</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">कई  बड़े योगाचार्य ज्यादा चिंता करने वालों को ध्यान से जुड़े ‘योग निद्रा’ आसन का अभ्यास करने को कहते हैं। सोने व जागने के बीच की इस अवस्था को ‘आध्यात्मिक नींद’ भी कहा जाता है। कई शोध में मानसिक सेहत के लिए इसके खास फायदों को लेकर जानकारी पहले भी आती रही है। हालांकि, अब आईआईटी दिल्ली और दिल्ली एम्स के शोध में भी इसके</h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<br /><h5 style="text-align:justify;"><strong>भास्कर खास चेतना का उच्चतम स्तर: एमआरआई से अध्ययन में मस्तिष्क पर प्रभाव की पुष्टि</strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong>आईआईटी-एम्स ने माना... योग निद्रा से नींद नियंत्रित होती है, मन का भटकाव रुकता है; अभ्यास से इसका असर बढ़ा</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">कई  बड़े योगाचार्य ज्यादा चिंता करने वालों को ध्यान से जुड़े ‘योग निद्रा’ आसन का अभ्यास करने को कहते हैं। सोने व जागने के बीच की इस अवस्था को ‘आध्यात्मिक नींद’ भी कहा जाता है। कई शोध में मानसिक सेहत के लिए इसके खास फायदों को लेकर जानकारी पहले भी आती रही है। हालांकि, अब आईआईटी दिल्ली और दिल्ली एम्स के शोध में भी इसके मस्तिष्क पर पडऩे वाले प्रभावों की पुष्टि हुई है।<br />आईआईटी, एम्स और महाजन इमेजिंग के एमआरआई के जरिए हुए इस अध्ययन में यह पुष्टि हुई है कि ‘योग निद्रा’ आराम के गहरे अहसास (गहन विश्राम) और चेतना के उच्चतम स्तर पर ले जाती है। इसके अभ्यास से मन के भटकने और नींद नियंत्रित करने की क्षमता बढ़ी। इतना ही नहीं, जिन प्रतिभागियों ने ज्यादा वक्त तक ध्यान व योगाभ्यास किया था, योग निद्रा के दौरान उनके मस्तिष्क की गतिविधियों में अधिक परिवर्तन दिखे। यानी वे मन का भटकाव कम करने में ज्यादा सफल रहे। अध्ययन से जुड़े आईआईटी दिल्ली के प्रो. राहुल गर्ग कहते हैं कि योग निद्रा गहरे अवचेतन मन में दबे संस्कारों को सतह पर लाने और अंतत: उन्हें मुक्त करने में मदद करती है। इससे सेहत सुधरती है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>मस्तिष्क व विश्राम की मुद्रा में है खास संबंध</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">अध्ययन के लिए दो समूह बनाए गए थे। एक में 30 ऐसे लोग थे जिनके पास कम से कम 3 हजार घंटों के योग का अनुभव था। दूसरे समूह में 31 नए लोग थे। अध्ययन के दौरान मस्तिष्क संचार पैटर्न के अंतर से यह समझने में मदद मिली कि योग निद्रा हमारे मस्तिष्क को कैसे नियंत्रित करती है। टीम से जुड़े डॉ. वैभव त्रिपाठी कहते हैं कि यह अध्ययन ध्यान करने की क्षमता को मापने और अपने ध्यान अभ्यास की गहराई को ट्रैक करने में मदद कर सकता है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>योग निद्रा का अभ्यास... धीरे-धीरे समय बढ़ाएं</strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5>शवासन में लेट जाएं।</h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>आंखें बंद करें और अपनी श्वास को स्वाभाविक रहने दें।</h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>अपने दिमाग को अपने शरीर के अंगों पर घुमाएं। </h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>सिर के ऊपर, माथा, भौंहें, आंखें, कान, गाल, नथुने, होंठ, ठुड्डी, गर्दन, छाती, और पेट पर 3-3 सेकंड ध्यान केंद्रित करें। </h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>पीछे की ओर दाहिनी पीठ, बाई पीठ, रोड़, कंधे, गर्दन, और सिर पर भी इसी तरह ध्यान केंद्रित करें। </h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>गहरी सांस लें। शरीर में आती स्वस्थ तरंगों को महसूस करें। </h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>धीरे-धीरे बाहरी वातावरण की ओर ध्यान को ले जाएं। </h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>थोड़ी देर बाद दाहिने करवट लेटते हुए, बाई ओर नाक से सांस छोड़ें। इससे शरीर का तापमान सामान्य अवस्था में आ जाएगा। कुछ देर बाद धीरे-धीरे उठकर बैठ जाएं और आंखों को खोलें।</h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;">साभार : दैनिक भास्कर</h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong>हार्ट अटैक से मौत की एक और चौंकाने वाली घटना आयी सामने, फॉर्मासिस्ट की जान गयी</strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(132,63,161);">हार्ट अटैक: अब डरा रहे केस</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">अटैक साइलेंट किलर बनता जा रहा है। स्वास्थ्य विभाग के फार्मासिस्ट की मौत हार्ट अटैक से हो गई। यह कार खुद ड्राइव करते हुए ड्यूटी पर जा रहे थे। रास्ते में सीने में तेज दर्द उठा, इससे उन्हें कार को साइड में लगाने का मौका मिल गया लेकिन जान बचाने का कोई इंतजाम नहीं कर पाये, कार की सीट पर ही उन्होंने दम तोड़ दिया। प्रयागराज में इस तरह का यह पहला केस नहीं है। अचानक हार्ट अटैक से होने वाली मौतों की संख्या में तेजी से इजाफा हो रहा है। इन घटनाओं से तमाम सवाल खड़े हो रहे हैं लेकिन फिलहाल जवाब पर कोई बात नहीं हो रही है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>कार ड्राइव करते समय फॉर्मासिस्ट को पड़ा दिल का दौरा, ऑन द स्पॉट हुई मौत, संभलने का भी नहीं मिला मौका</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">झुंसी के बदरा सोनौटी गांव के सामने बुधवार की सुबह यह घटना घटी। हंडिया के उपरदहा सीएचसी में तैनात फॉर्मासिस्ट प्रमोद कुमार रोजाना की तरह कार चलाकर ड्यूटी पर जा रहे थे। बदरा सौनोटी के सामने उनके सीने में तेज दर्द होने लगा। उन्होंने कार सडक़ किनारे लगा दी और थोड़ी देर में उनकी जान चली गई। सूचना पर पहुंचे झुंसी एसओ ने बॉडी को कब्जे में लेकर सामुदायिक स्वास्थ्य केंद्र के अधीक्षक डॉ. सुरेश चंद्र यादव को इसकी सूचना दी। केंद्र अधीक्षक ने बताया कि संत कबीर दास नगर के प्रमोद कुमार (45) रोज अपनी कार ड्राइव करके ड्यूटी पर आते थे। उन्होंने पहले इस तरह की कोई शिकायत भी नहीं बतायी थी।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>हार्ट अटैक से डराने वाली घटनाएं</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>खेलते समय गिरे और जान गई</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">केपी कॉलेज ग्राउंड पर मेजर रंजीत सिंह स्टेडियम 01 में 25 अप्रैल 2024 की मार्निंग बैडमिंटन खेलने पहुंचे खिलाड़ी देव गुलानी की हार्ट अटैक से मौत हो गई थी। वह कीडगंज के रहने वाले थे। कोर्ट पर पहुंचने से पहले उन्होंने रोज की तय एक्सरसाइज भी की थी उनके साथ खिलाड़ी भी कोर्ट पर मौजूद थे। शाट मारते समय वह अचानक कोर्ट पर गिर गये जब तक खिलाड़ी कुछ सोच पाते और उन्हें अस्पताल लेकर पहुंचते वह दम तोड़ चुके थे।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>सोकर उठे और सीने में उठा दर्द</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">बसपा के पूर्व विधायक मुराया सि‌द्दीकी के बड़े बेटे अब्दुल्ला के साथ भी कुछ ऐसी ही घटना हुई। यह महज 36 साल के थे। मार्निंग में सोकर उठे तो एकदम दुरुस्त थे कुछ देर बाद उन्हें सीने में दर्द की शिकायत हुई परिवार के लोग जब तक उन्हें लेकर डॉक्टर के पास पहुंचते यह दम तोड़ चुके थे।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>वकील को मौका ही नहीं मिला</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">ऐसा ही एक चौंकाने वाला मामला हाई कोर्ट में सामने आया अधिवक्ता को यहां बैठे-बैठे अटैक आया, उस समय वहां तमाम लोग मौजूद थे लेकिन जब तक वह कुछ समझ पाते उनके प्राण पखेरू हो चुके थे।<br /><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>बैट्री में पानी डालते समय आया</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">21 नवंबर 2023 की कर्नलगंज में एक बिजली मिस्त्री की बैट्री में पानी डालते समय हार्ट अटैक से मौत हो गई थी। सुनील भारतीय नाम के इस शख्म की लाश नौकरानी ने देखी तो लोगों को सूचित किया।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>दरोगा भी नहीं बच पाये</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">16 जून 2023 को सिविल लाइंस थाने में तैनात दरोगा राजेश पाठक की हार्ट अटैक से मौत हो गई थी। वह सुबह सोकर उठने के बाद स्नान कर रहे थे तभी सीने में तेज दर्द होने से उसकी मौत हो गई।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>डांस करते वक्त चली गई जान</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">एक ऐसी घटना हुई थी जो रातों रात सोशल मीडिया पर वायरल हो गई थी। इस घटना में अपनी साली की शादी की सालगिरह में नाच रहे युवक अमरदीप वर्मा की अचानक मौत हो गई थी। इस घटना का वीडियो काफी वायरल हुआ था। मृतक एक दवा कारोबारी था।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>बचाव के तरीके</strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5>समय समय पर हार्ट का चेकअप कराते रहें</h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>तले भुने और मसालेदार चीजों से दूरी बनाएं</h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>शराब और सिगरेट की लत से छुटकारा पाने की कोशिश करें</h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>सुबह टहलें और ओवर एक्सरसाइज से बचें</h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>परिवार में अगर हार्ट अटैक की हिस्ट्री है तो डॉक्टर से सलाह लें</h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>ब्लड में क्लाटिंग होने की आशंका पर जांच कराएं</h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>तेजी से बढ़े मामले</strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5>एसआरएन की कार्डियोलाजी विभाग की ओपीडी में दो साल में हार्ट अटैक के मामलों में 30 फीसदी की बढ़ोतरी हुई है।</h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>इस दौरान हार्ट अटैक से होने वाली मौतों की संख्या में 25 फीसदी की बढ़त हुई है।</h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>कार की सीट पर ही हो गयी फॉर्मासिस्ट की मौत।</h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>डॉक्टर्स का कहना है कि मरीजों की उम्र का रेशियो भी कम हुआ है।</h5>
<h5> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>30 से 40 साल के युवाओं में भी हार्ट अटैक के मामले आ रहे हैं।</h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;">एसआरएन अस्पताल प्रयागराज के कार्डियोलाजिस्ट डॉ. मो. शाहिद के अनुसार लाइफ स्टाइल काफी रफ होती जा रही है। मार्निंग वॉक नहीं करना और निमित एक्सरसाइज से दूरी हार्ट अटैक का कारण बन रही है। बाजार में फास्ट फूड का अधिक इस्तेमाल हो रखा है। लोग परंपरागत भोजन से दूरी बना रहे हैं। लक्षणों को लेकर भी लोगों को होशियारी बरतनी चाहिए।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>साभार : अमर उजाला</strong></span><br /> https://www.inextlive.com/uttar-pradesh/allahabad/heart-attack</h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>स्वास्थ्य समाचार</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3733/swasthya-samachar</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3733/swasthya-samachar</guid>
                <pubDate>Sun, 01 Dec 2024 18:43:48 +0530</pubDate>
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>स्वास्थ्य समाचार</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><strong>नींद न आए तो : सोने की चिंता नहीं, जागने की कोशिश करें </strong><br /><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>सुबह के रूटीन से तय होती है नींद</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">अच्छी नींद का सबसे अच्छा नियम है मस्तिष्क को शांत रखना। हालांकि जब नींद न आए तो दिमाग को शांत रखना थोड़ा कठिन हो जाता है। खासकर तब जब यह लगातार हो रहा हो। हालांकि विज्ञान आधारित कुछ ऐसे गैर-पारंपरिक तरीके भी हैं जिन्हें अपनाया जाए तो नींद आसानी से आने लगती है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>ये पांच तरीके नींद की समस्या से राहत दे सकते हैं</strong></span><br /><strong><span style="color:rgb(186,55,42);">कोशिश कर सोने का प्रयास न करें</span></strong><br />अमेरिका की मिशिगन यूनिवर्सिटी में स्लीप साइकोलॉजिस्ट डायरड्रे</h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3627/health-news"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-05/dental.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><strong>नींद न आए तो : सोने की चिंता नहीं, जागने की कोशिश करें </strong><br /><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>सुबह के रूटीन से तय होती है नींद</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">अच्छी नींद का सबसे अच्छा नियम है मस्तिष्क को शांत रखना। हालांकि जब नींद न आए तो दिमाग को शांत रखना थोड़ा कठिन हो जाता है। खासकर तब जब यह लगातार हो रहा हो। हालांकि विज्ञान आधारित कुछ ऐसे गैर-पारंपरिक तरीके भी हैं जिन्हें अपनाया जाए तो नींद आसानी से आने लगती है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>ये पांच तरीके नींद की समस्या से राहत दे सकते हैं</strong></span><br /><strong><span style="color:rgb(186,55,42);">कोशिश कर सोने का प्रयास न करें</span></strong><br />अमेरिका की मिशिगन यूनिवर्सिटी में स्लीप साइकोलॉजिस्ट डायरड्रे कॉनरॉय के अनुसार नींद को लेकर की जाने वाली चिंता और एंग्जाइटी की वजह से व्यक्ति को और नींद नहीं आती। इसके उलट बिस्तर पर लेटे हुए व्यक्ति अगर पूरी रात जागने की कोशिश करें तो एक समय अचानक से नींद आएगी और आप सो जाएंगे।<br /><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>थोड़ी चिंता भी जरूरी</strong></span><br />अच्छी नींद के प्रयास में चिंताओं से बचने की कोशिश करेंगे तो ये और परेशान करेंगी। ऐसे में सोने के कुछ घंटे पहले समस्याओं पर विचार कर लें तो यह फायदेमंद होगा। 15 मिनट का समय निकाल कर दिन भर की चिंताओं को एक कागज पर लिख लें।<br /><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>सुबह को बेहतर बनाएं</strong></span><br />नींद पर सुबह की दिनचर्या सबसे ज्यादा असर डालती है। सुबह निश्चित समय पर उठें और सबसे पहले सूरज की रोशनी में जाएं। यह जैविक घड़ी को सेट करेगा। रात के सोने का समय भी इससे तय होगा।<br /><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>प्रकृति के बारे में सोचें</strong></span><br />प्राकृतिक ध्वनि और अंधेरा नींद के लिए जरूरी दो महत्वपूर्ण तत्व हैं। यूएस ओलिम्पिक वेट लिफ्टिंग टीम के स्लीप मेडिसिन फिजिशियन जेफरी डर्मर के अनुसार तनाव, बीपी, हार्ट रेट और मसल्स टेंशन को प्रकृति कम करती है। तारों को आपने कब गौर से देखा था उसके बारे में विचार करें। टूटता हुआ तारा कब देखा था इसके बारे में सोचें।<br /><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>फोकस के लिए 4-7-8 नियम</strong></span><br />सांसों पर फोकस करने से यह चिंताओं से दूर कर आपको वर्तमान क्षण में ले आता है। मस्तिष्क शांत होता है। इसके लिए 4-7-8 नियम अपनाएं। यानी 4 सेकंड तक सांस लें, फिर 7 सेकंड तक रोकें और फिर 8 सेकंड तक उसे बाहर छोड़ें।</h5>
<h5 style="text-align:right;">साभार : दैनिक भास्कर</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong>हर छह लोगों में से एक को है रक्तचाप</strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span style="color:rgb(35,111,161);">नियमित बीपी की जांच करा कर बच सकते हैं बीमारी से</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;">हायपरटेंशन का मरीज बना रही है। इस बीमारी से पीडि़त लोगों में शहर के लोग ज्यादा है जो आधुनिकीकरण की दौड़ में इस बीमारी को मोल लिए बैठे हैं। शहर में कुल आबादी का करीब 17 प्रतिशत व गांवों में 10 प्रतिशत भारतीयों को ये बीमारी है। इस बीमारी से सावधानी रखकर ही इससे बचा जा सकता है।<br />हायपरटेंशन या हाई बीपी दुनिया भर में समय से पहले मुत्यु होने का सबसे बड़ा कारण है, लेकिन इनमे से 80 प्रतिशत लोगों को इस बीमारी के बारे में पता ही नही होता है। इसके कारण हर साल 9.4 मिलियन लोग अपनी जान से हाथ धो बैठते है। विश्व स्वास्थ्य संगठन द्वारा जारी 2011 की रिपोर्ट के मुताबित भारत में 25 साल से अधिक उम्र का हर तीसरा व्यक्ति इस बीमारी से पीडि़त है।<br />भारत में इस बीमारी की स्थिती इसलिए भी बदतर है क्योकि केवल एक तिहाई को ही बीमारी के बारे में पता होता है। ब्लड प्रेशर सामान्यत दो संख्याओं के अनुपात के रुप में दर्शाई जाती है। ऊपरी संख्या को सिस्टोलिक बीपी और कम संख्या का डायलोस्टिक बीपी कहते हैं। सिस्टोलिक बीपी की सामान्य सीमा 110 से 139 तथा डायलोसिटक बीपी की समान्य सीमा 70 से 89 के बीच होती है। कम समय में ज्यादा से ज्यादा कमाने की मानसिकता से हायपरटेंशन के रोगियों की संख्या तेजी से बढ़ती जा रही है। खासकर युवा वर्ग इससे खासा प्रभावित है। ये स्ट्रोक या पैरेलिसिस का सबसे बड़ा कारण है। 40 साल से कम के युवाओं में स्ट्रोक का बड़ा कारण यही बीमारी है। इस बीमारी से सावधानी रखकर ही इससे बचा जा सकता है।<br /><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>हायपरटेंशन के मुख्य कारण</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">हायपरटेंशन होने के प्रमुख कारणों में शराब का अत्यधिक सेवन, नियमित रूप से व्यायाम न करने, भोजन में नमक का अधिक सेवन करने, धुम्रपान करने और हमेशा तनावग्रस्त होने से इस तरह की बीमारी होती है। अत्यधिक मोटापा, परिवार में किसी को हायपरटेंशन होने और शुगर के कारण भी ये बीमारी होती है। उच्च या अनियंत्रित ब्लड प्रेशर के कारण हार्ट अटैक, स्ट्रोक, गुर्दों की विफलता, नेत्रों की क्षति होती है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>हेल्दी लाइफ स्टाइल से किया जा सकता है बचाव</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">हायपरटेंशन के कारण समय से पहले मुत्यु या अपंगता हो सकती है। इस बीमारी से बचने के लिए हेल्दी लाइफ स्टाइल को अपनाना होगा। समय पर उठना, रोज व्यायाम करना और संतुलित भोजन की आदत डालना होगी। इससे बचने के लिए समय-समय पर अपना बीपी चैक करना चाहिए। इससे उच्च रक्तचाप का पता चलने पर समय रहते उस पर काबू पाया जा सकता है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong>रात में ब्रश और समय-समय पर दांतों की सफाई है जरूरी</strong><br /><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>झोलाछाप से न कराएं इलाज</strong></span><br />चमकते दंत किसे पंसद नहीं होते, लेकिन कई बार हम दांतों की सेहत पर ध्यान नहीं देते। इसका नतीजा यह होता है कि दांतों में बैक्टीरिया पननने से कई तरह की - बीमारियां घेर लेती हैं। इसके लिए दो बार ब्रश करें। समय-समय पर दांतों की सफाई करवाएं।<br />यदि फिर भी कभी दर्द हो या घाब बन जाए तो डेंटिस्ट से समय रहते उपचार करा लें। झोलाछाप से दांतों का इलाज न करवाएं। ऐसा करना कई बार खतरनाक हो सकता है। <br />दातों की ऊपरी लेयर हार्ड तरीके से ब्रश करने पर घिस जाती है। यही कारण है ठंडा-गर्म लगता है। इससे बचने को हमेशा साफ्ट ब्रश का ही इस्तेमाल करें। इसे केवल दो से तीन मिनट ही करें। ज्यादा परेशानी होने पर डेंटिस्ट से संपर्क करें।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-05/dental.jpg" alt="dental" width="900" height="600"></img><br />सामान्य बोलचाल में दांतों में कीड़ा लगना कहते हैं, जबकि यह बैक्टीरिया है।<br />इससे कैविटी होती है और खाना फंसने लगता है। फिर दर्द होने लगता है। कई बार सूजन भी आने लगती है। ऐसी स्थिति में रूट कैनाल किया जाता है।<br />दांतों की सफाई से दांत घिसने की बात मिथ्या है, सफाई करने से दांत नहीं घिसते। दातों की लीयर में बैक्टीरिया जमा होता है। यह वैक्टीरिया धीरे-धीरे दांतों को नुकसान पहुंचाता है। क्लीनिंग के समय दांतों की अच्छी परत नहीं घिसी जाती है। इसलिए छह महीने से एक साल में दांतों की सफाई करानी चाहिए।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>इन बातों का रखें ध्यान-</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">दो बार ब्रश करें<br />सॉफ्ट ब्रश का ही प्रयोग करें<br />कैल्शियम युक्त भोजन लें<br />प्रोटीन का ध्यान रखें<br />साभार : दैनिक जागरण</h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>स्वास्थ्य समाचार</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3627/health-news</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3627/health-news</guid>
                <pubDate>Tue, 01 Oct 2024 17:44:40 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-05/dental.jpg"                         length="177574"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>स्वास्थ्य देखभाल में ए.आई. Artificial Intelligence अनुप्रयोग और लाभ</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;">डॉ. निवेदिता शर्मा, सहायक प्राध्यापक<br />संबद्ध एवं अनुप्रयुक्त विज्ञान विभाग, <br />पतंजलि विश्वविद्यालय, हरिद्वार</p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3630/ai-in-healthcare-artificial-intelligence-applications-and-benefits"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-05/960x0.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;">   जैसा  कि हम जानते हैं, आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस (एआई) ने पहले ही दुनिया का बहुत कुछ बदल दिया है - सिस्टम को स्वचालित करने से लेकर हमारे निर्णय लेने और उन्हें लेने के तरीकों में सुधार करने तक। फिर भी, शायद सबसे प्रभावशाली और व्यक्तिगत तरीके से एआई हमारी दुनिया को बदल रहा है, वह स्वास्थ्य देखभाल के क्षेत्र में है, जहां इसका उपयोग निदान करने, व्यक्तिगत उपचार योजनाएं बनाने और यहां तक कि रोगी के जीवित रहने की दर का अनुमान लगाने के लिए किया जा रहा है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>स्वास्थ्य देखभाल में AI का उपयोग कैसे किया जाता है?</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस (एआई) मानव बुद्धि का अनुकरण करने और जटिल स्वचालित कार्यों को करने के लिए कंप्यूटर और मशीन प्रक्रियाओं का उपयोग करता है। जबकि वे मानव मस्तिष्क की क्षमताओं को प्रतिबिंबित करना चाहते हैं, एआई-सक्षम मशीनें कई तरीकों से इसे पार करने में भी सक्षम हैं, विशेष रूप से पैटर्न, विसंगतियों और रुझानों की पहचान करने के लिए बड़ी मात्रा में बड़े डेटा को कुशलतापूर्वक छानकर। आश्चर्य की बात नहीं है कि एआई स्वास्थ्य देखभाल के लिए अवसरों का खजाना प्रस्तुत करता है, जहां इसका उपयोग विभिन्न प्रकार की सामान्य चिकित्सा प्रक्रियाओं को बढ़ाने के लिए किया जा सकता है- बीमारियों के निदान से लेकर कैंसर जैसी गंभीर बीमारियों का सामना करने वाले रोगियों के लिए सर्वोत्तम उपचार योजनाओं की पहचान करने तक। एआई से सुसज्जित रोबोटिक सर्जिकल उपकरण सर्जनों को उनके शारीरिक उतार-चढ़ाव को कम करके और ऑपरेशन के दौरान अद्यतन जानकारी प्रदान करके सर्जरी को बेहतर ढंग से करने में मदद कर सकते हैं।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>स्वास्थ्य देखभाल में एआई के प्रकार</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">एआई एक व्यापक शब्द है जो विभिन्न प्रकार की विशिष्ट, लेकिन परस्पर संबंधित प्रक्रियाओं को कवर करता है। स्वास्थ्य देखभाल में उपयोग किए जाने वाले एआई के कुछ सबसे सामान्य रूपों में शामिल हैं- <br />मशीन लर्निंग (एमएल): जानकारी को वर्गीकृत करने या परिणामों की भविष्यवाणी करने जैसे कार्यों को करने में सक्षम मॉडल बनाने के लिए स्वास्थ्य रिकॉर्ड जैसे डेटा सेट का उपयोग करके प्रशिक्षण एल्गोरिदम। </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-05/960x0.jpg" alt="960x0" width="900" height="506"></img><br /><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>गहन शिक्षण :</strong></span> मशीन लर्निंग का एक उपसमूह जिसमें अधिक जटिल कार्यों में सक्षम तंत्रिका नेटवर्क का उत्पादन करने के लिए अधिक मात्रा में डेटा, प्रशिक्षण समय और एमएल एल्गोरिदम की परतें शामिल होती हैं। <br /><strong><span style="color:rgb(35,111,161);">तंत्रिका भाषा प्रसंस्करण (एनएलपी) :</span> </strong>मानव भाषा को समझने के लिए एमएल का उपयोग, चाहे वह मौखिक हो या लिखित। स्वास्थ्य देखभाल में, एनएलपी का उपयोग दस्तावेज़ीकरण, नोट्स, रिपोर्ट और प्रकाशित शोध की व्याख्या करने के लिए किया जाता है। <br />रोबोटिक प्रक्रिया स्वचालन (आरपीए) : प्रशासनिक और नैदानिक वर्क फ़्लो को स्वचालित करने के लिए कंप्यूटर प्रोग्राम में एआई का उपयोग। कुछ स्वास्थ्य देखभाल संगठन रोगी के अनुभव और उनकी सुविधाओं के दैनिक कार्य को बेहतर बनाने के लिए आरपीए का उपयोग करते हैं।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>स्वास्थ्य देखभाल में एआई अनुप्रयोग</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">जैसे-जैसे कृत्रिम बुद्धिमत्ता अधिक व्यापक रूप से अपनाई जा रही है, वैसे-वैसे उद्योगों में प्रौद्योगिकी का उपयोग करने के तरीकों की संख्या भी बढ़ रही है। शोधकर्ताओं को अभी यह उम्मीद नहीं है कि एआई स्वास्थ्य देखभाल पेशेवरों की जगह ले लेगा। इसके बजाय, वे इसे निकट भविष्य में स्वास्थ्य प्रदाताओं और पेशेवरों के काम में समर्थन और सुधार के रूप में देखते हैं। आज इस क्षेत्र में एआई के कुछ सबसे आम अनुप्रयोग यहां दिए गए हैं-<br /><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>स्वास्थ्य देखभाल विश्लेषण :</strong></span> एमएल एल्गोरिदम को अंतर्दृष्टि उत्पन्न करने, निर्णय लेने में सुधार करने और स्वास्थ्य परिणामों को अनुकूलित करने के लिए ऐतिहासिक डेटा का उपयोग करके प्रशिक्षित किया जाता है।<br /><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>सटीक दवा :</strong></span> एआई का उपयोग रोगियों के लिए वैयक्तिकृत उपचार योजनाएं तैयार करने के लिए किया जाता है जो उनके चिकित्सा इतिहास, पर्यावरणीय कारकों, जीवन शैली और आनुवंशिक संरचना जैसे कारकों को ध्यान में रखते हैं। <br /><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>रोगों और बीमारी की भविष्यवाणी करें :</strong></span> पूर्वानुमानित मॉडल का उपयोग करके, स्वास्थ्य देखभाल पेशेवर इस संभावना को निर्धारित कर सकते हैं कि किसी व्यक्ति में कोई विशेष स्थिति विकसित हो सकती है या कोई बीमारी हो सकती है। <br /><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>परीक्षणों की व्याख्या करें और बीमारियों का निदान करें :</strong></span> कैंसर के घावों जैसी स्थितियों की व्याख्या और निदान करने के लिए एमएल मॉडल को एमआरआई या एक्स-रे जैसे सामान्य चिकित्सा स्कैन का उपयोग करके प्रशिक्षित किया जा सकता है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>स्वास्थ्य देखभाल में एआई के लाभ</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">एआई स्वास्थ्य देखभाल के क्षेत्र, इसमें काम करने वाले पेशेवरों और हर दिन इसके साथ बातचीत करने वाले रोगियों को कई लाभ प्रदान करता है। जबकि स्वास्थ्य देखभाल पेशेवर बेहतर निर्णय लेने और अधिक कुशल स्वचालित सेवाओं के कारण कम परिचालन लागत की उम्मीद कर सकते हैं, प्रदाता प्रौद्योगिकी का लाभ उठाकर विशेष उपचार योजनाएं तैयार कर सकते हैं और स्थितियों का निदान अकेले की तुलना में अधिक तेज़ी से और सटीक रूप से कर सकते हैं। मरीज़ अधिक कुशल स्वास्थ्य सेवाओं के परिणामस्वरूप संभावित रूप से बेहतर स्वास्थ्य परिणामों और कम लागत की उम्मीद कर सकते हैं।  </h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>स्वास्थ्य समाचार</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3630/ai-in-healthcare-artificial-intelligence-applications-and-benefits</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3630/ai-in-healthcare-artificial-intelligence-applications-and-benefits</guid>
                <pubDate>Tue, 01 Oct 2024 17:39:40 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-05/960x0.jpg"                         length="191483"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>स्वास्थ्य समाचार</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><strong>67% मरीज इलाज के लिए निजी अस्पतालों पर निर्भर</strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>युवाओं में बढ़ा कैंसर का खतरा, 20 फीसदी मरीजों की आयु 40 से कम</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">देश के युवा कैंसर की गिरफ्त में हैं। यह खुलासा ऑन्कोलॉजिस्ट के एक समूह के शुरू किए एनजीओ कैंसर मुक्त भारत फाउंडेशन की रिपोर्ट में हुआ है। एनजीओ की कैंसर मरीजों के लिए चलाई जाने वाली हेल्पलाइन पर दूसरी राय लेने के लिए फोन करने वालों में 20 फीसदी कैंसर मरीज 40 साल की कम उम्र के है। यह साफ इशारा है कि युवाओं में कैंसर बढ़ रहा है।<br />कैंसर मुक्त भारत फाउंडेशन के मुताबिक, मरीजों के</h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3602/health-news"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-03/035c72b9e706f7805aa817d3fa91.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><strong>67% मरीज इलाज के लिए निजी अस्पतालों पर निर्भर</strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>युवाओं में बढ़ा कैंसर का खतरा, 20 फीसदी मरीजों की आयु 40 से कम</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">देश के युवा कैंसर की गिरफ्त में हैं। यह खुलासा ऑन्कोलॉजिस्ट के एक समूह के शुरू किए एनजीओ कैंसर मुक्त भारत फाउंडेशन की रिपोर्ट में हुआ है। एनजीओ की कैंसर मरीजों के लिए चलाई जाने वाली हेल्पलाइन पर दूसरी राय लेने के लिए फोन करने वालों में 20 फीसदी कैंसर मरीज 40 साल की कम उम्र के है। यह साफ इशारा है कि युवाओं में कैंसर बढ़ रहा है।<br />कैंसर मुक्त भारत फाउंडेशन के मुताबिक, मरीजों के लिए निशुल्क दूसरी राय लेने के लिए हेल्पलाइन नंबर (93-555- 20202) शुरू किया गया। यह सोमवार से शनिवार तक सुबह 10 बजे से शाम 5 बजे तक चालू रहता है। कैंसर मरीज प्रमुख ऑन्कोलॉजिस्ट से सीधे बात करने के लिए इन हेल्पलाइन नंबर पर कॉल कर सकते हैं या कैंसर के इलाज पर चर्चा करने के लिए वीडियो कॉल भी कर सकते हैं। इस हेल्प लाइन पर एक मार्च से 15 मई के बीच 1,368 कैंसर मरीजों की कॉल उन्हें आई थीं। एनजीओ के मुताबिक, सबसे ज्यादा कॉल हैदराबाद से थीं। इसके बाद मेरठ, मुंबई और नई दिल्ली का नंबर था। इनमें 40 साल से कम उम्र के कैंसर मरीजों में 60 फीसदी मरीज पुरुष थे।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>सिर और गर्दन के कैंसर सबसे अधिक</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">अध्ययन में देखा गया कि सबसे अधिक सिर और गर्दन के कैंसर (26 फीसदी) के थे। इसके बाद गैस्ट्रोइंटेस्टाइनल कैंसर (16 फीसदी), स्तन कैंसर (15) फीसदी) और फिर रक्त कैंसर (9 फीसदी) थे। अध्ययन में यह भी पाया गया कि भारत में 27 फीसदी मामलों में कैंसर का पता चरण 1 और 2 और 63 फीसदी में चरण 3 या 4 में पहुंचने पर पता चलता है। हेल्पलाइन पर कैंसर रोगियों आम सवाल अपने इलाज के सही, अपडेटेड, नवीनतम होने और दवाई को लेकर थे। वहीं, कई मरीज अपने कैंसर के चरण और रोकथाम के बारे में जानकारी लेते थे।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>उपचार में मिलेगी मदद...</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">कैंसर मुक्त भारत अभियान का नेतृत्व करने वाले मुख्य अन्वेषक और वरिष्ठ ऑन्कोलॉजिस्ट डॉ. आशीष गुप्ता का कहना है कि हेल्पलाइन नंबर के लॉन्च के बाद से यह पूरे भारत में कैंसर मरीजों के लिए मददगार प्रणाली साबित हुई है। इस पर हर दिन लगभग सैकड़ों कॉल आती हैं। यह अध्ययन हमें इलाज के लिए अधिक लक्षित कैंसर दृष्टिकोण अपनाने और भारत को कैंसर मुक्त बनाने में मदद करता है। भारत जैसी बड़ी आबादी वाली देश में सही स्क्रीनिंग को कम अपनाने की वजह से लगभग दो तिहाई मामलों में कैंसर का देर से पता चलता है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>कैंसर मरीज निजी अस्पतालों के भरोसे</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">अध्ययन से पता चला कि 67 फीसदी कैंसर रोगी निजी अस्पतालों में तो 33 फीसदी सरकारी अस्पतालों में इलाज करा रहे थे। डॉ. आशीष गुप्ता का कहना है कि हमारे देश में बढ़ता मोटापा, आहार संबंधी बदलाव, खास तौर से अल्ट्रा- प्रोसेस्ड भोजन की खपत में बढ़ोतरी और गतिहीन जीवनशैली भी उच्च कैंसर दर को बढ़ा रही है।</h5>
<h5 style="text-align:left;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>साभार : अमर उजाला</strong></span><br />https://www.amarujala.com/india-news/cancer-mukt-bharatfoundation-<br />report-claims-increased-risk-of-cancer-amongindian-youth-2024-05- </h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong>विभिन्न कारणों से दुनिया भर में डिप्रेशन के शिकार लोगों की संख्या बढक़र 28 करोड़ हुई</strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>अमेरिका: वर्कप्लेस पर काम के दबाव से 34% डिप्रेशन में, इसके लक्षण बिना रुके काम करना, सहकर्मियों से दूरी और काम में दिलचस्पी का खोना</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">अमेरिका में वर्कप्लेस (कार्यस्थलों) में मेंटल हेल्थ एक गंभीर मुद्दा बनता जा रहा है। द कॉन्फ्रेंस बोर्ड के सर्वे के अनुसार, काम का तरीका और इसके दबाव से अमेरिका में 34% कर्मचारी ​डिप्रेशन के शिकार हैं। हालांकि, यदि आप वर्कप्लेस पर डिप्रेशन से गुजर रहे हैं तो आप अकेले नहीं हैं, दुनिया भर में 28 करोड़ लोग विभिन्न कारणों से इसके शिकार हैं।<br />वर्कप्लेस पर डिप्रेशन के कई लक्षण तो तुरंत समझ में आ जाते हैं लेकिन कई ऐसे होते हैं कि हम उसे सामान्य मान नजरअंदाज कर देते हैं। इसमें काम की आदतें भी शामिल हैं। आइए जानते हैं काम की 4 आदतों के बारे में जो डिप्रेशन के लक्षण हो सकते हैं।<br /><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>1.    बिना रुके काम और घर जाने का मन न करना : </strong></span>यदि आप काम में इतने व्यस्त हो जाते हैं कि घर जाने का मन नहीं करता? संभव है कि आप काम में खुद को इसलिए डुबो रहे हों ताकि व्यक्तिगत समस्याओं से बच सकें। यह डिप्रेशन का संकेत हो सकता है।<br /><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>2.    सहकर्मियों से दूरी बनाना :</strong></span> यदि आप पहले मिलनसार थे और अब सहकर्मियों से दूर रहने लगे हैं, मीटिंग्स में भाग नहीं ले रहे, तो यह डिप्रेशन के संकेत हो सकते हैं। सहकर्मियों से दूरी कार्यक्षमता को प्रभावित वकरती है व इससे आप अकेलापन महसूस कर सकते हैं।<br /><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>3.    काम में दिलचस्पी का खोना :</strong></span> यदि आप अपने काम में दिलचस्पी खो चुके हैं। क्या आप स्क्रीन पर बस खाली नजरें डालते रहते हैं और महत्वपूर्ण कार्यों को नजरअंदाज करते हैं? तो यह भी डिप्रेशन के लक्षण हो सकते हैं। जब आप अपने काम में दिलचस्पी खो देते हैं, तो आपकी प्रोडक्टिविटी कम हो जाती है और आप अपने कामों को टालते रहते हैं।<br /><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>4.    समय पर काम पूरा न कर पाना :</strong></span> यदि आप समय पर काम पूरा नहीं कर पा रहे हैं, या आप लगातार देर से ऑफिस आ रहे हैं, यह भी डिप्रेशन के लक्षण हो सकते हैं। टाइम मैनेजमेंट में समस्या, फोकस्ड न रह पाना, और काम के प्रति उदासीनता यह सभी इस बात के संकेत हैं कि आपको मेंटल हेल्थ पर ध्यान देने की जरूरत है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>डिप्रेशन के लक्षण खुद पर हावी होने से पहले उन्हें पहचानना जरूरी</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">मनोचिकित्सक गार्सिया ​के अनुसार, वर्कप्लेस पर डिप्रेशन के लक्षण खुद पर हावी होने से पहले उन्हें पहचानना और डाक्टर से प्रामर्श करना जरूरी है। इससे निपटना हमारी व्यक्तिगत और पेशेवर जीवन दोनों के लिए महत्वपूर्ण है। कंपनियों को भी इसे गंभीरता से लेने की जरूरत है। डिप्रेशन की पहचान के लिए स्क्रीनिंग प्रोग्राम और जागरूकता अभियान चलाते रहना चाहिए। ताकि कर्मचारी अपनी मानसिक स्थिति समझ सकें।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>साभार : दैनिक भास्कर</strong></span><br />https://www.bhaskar.com/happylife/news/280-millionpeople-worldwide-suffer-fromdepression-133293541.<br />html#:~:text=अमेरिका%20में%20वर्कप्लेस%20पर%20<br />काम,%E2%80%8Bडिप्रेशन%20के%20शिकार%20</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong>इंडियन टेस्ट सेहत को लेकर भारतीय फिक्रमंद</strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>73% स्नैक्स लेने से पहले देखते हैं न्यूट्रिशनल वैल्यू</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">हर चार में से तीन यानी 73% भारतीय स्नैक्स खरीदने से पहले उसके लेबल पर इंग्रीडिएंट्स और न्यूट्रिशनल वैल्यू पढ़ते हैं। यह ट्रेंड भारतीयों के बीच बढ़ रही हेल्दी स्नैक्स की चाहत को दर्शाता है। हेल्दी स्नैकिंग रिपोर्ट 2024 के मुताबिक भारत में 10 में से 9 यानी 93% लोग पारंपरिक स्नैक्स को सेहतमंद मानते हैं। 60% नेचुरल, एडिटिव-फ्री प्रोडक्ट चुन रहे हैं, जिनमें नट्स, सीड्स और खड़ा अनाज जैसे पौष्टिक तत्व होते हैं। इसमें देशभर के 6,000 से अधिक लोगों की राय जानी गई।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>नाश्ते में मखाना, नट्स लोगों की पहली पसंद</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">67% भारतीय पोषक तत्वों से भरपूर विकल्प पसंद करते हैं। 23- 38 साल के 59% लोगों ने मखाने, ड्राई फ्रूट्स को भरोसेमंद नाश्ता बताया। 22 साल तक की उम्र के जेन-जी (49%) और 39-54 साल तक के जेन-एक्स (47%) ने इसे अपनी पसंद बताया।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>मीठे में चॉकलेट पहले और आम दूसरे नंबर पर</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">देश में सभी आयु वर्ग के बीच चॉकलेट फेवरेट स्वीट है। 65% जेन-जी, 63% मिलेनियल्स, 46% जेन-एक्स और बूमर्स यानी 55-73 साल तक के 40% लोगों ने इसे पसंदीदा स्वीट बताया। वहीं, 50% मिलेनियल्स, 41% जेन एक्स, 40% जेन-जी और 30% बूमर्स ने चॉकलेट के बाद आम को पसंदीदा स्वीट बताया।</h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>स्वास्थ्य समाचार</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>सितम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3602/health-news</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3602/health-news</guid>
                <pubDate>Sun, 01 Sep 2024 17:49:05 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/035c72b9e706f7805aa817d3fa91.jpg"                         length="245922"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>स्वास्थ्य समाचार</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><strong>मेडिटेरेनियन डाइट में दुग्ध उत्पाद शामिल, अंडा-मीट-प्रोसेस्ड फूड से परहेज...इसके कई लाभ</strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>फल-सब्जियां खाने से महिलाओं में मृत्यु का जोखिम कम</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">महिलाओं में मेडिटेरेनियन डाइट मृत्यु का जोखिम कम कर सकती है। एक नवीन चिकित्सा अध्ययन के मुताबिक, स्वास्थ्य के लिए इसे अच्छा माना जाता है। पौधा आधारित इस आहार में फल-सब्जियां ज्यादा खाई जाती हैं और दुग्ध उत्पाद, अंडा-मीट व प्रोसेस्ड फूड से परहेज किया जाता है। इसमें चीनी या नमक का इस्तेमाल भी बहुत कम होता है। लंबे समय तक इसका सेवन कई तरह के स्वास्थ्य जोखिमों को कम करता है। 25 हजार से भी ज्यादा अमेरिकी महिलाओं</h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<br /><h5 style="text-align:justify;"><strong>मेडिटेरेनियन डाइट में दुग्ध उत्पाद शामिल, अंडा-मीट-प्रोसेस्ड फूड से परहेज...इसके कई लाभ</strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>फल-सब्जियां खाने से महिलाओं में मृत्यु का जोखिम कम</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">महिलाओं में मेडिटेरेनियन डाइट मृत्यु का जोखिम कम कर सकती है। एक नवीन चिकित्सा अध्ययन के मुताबिक, स्वास्थ्य के लिए इसे अच्छा माना जाता है। पौधा आधारित इस आहार में फल-सब्जियां ज्यादा खाई जाती हैं और दुग्ध उत्पाद, अंडा-मीट व प्रोसेस्ड फूड से परहेज किया जाता है। इसमें चीनी या नमक का इस्तेमाल भी बहुत कम होता है। लंबे समय तक इसका सेवन कई तरह के स्वास्थ्य जोखिमों को कम करता है। 25 हजार से भी ज्यादा अमेरिकी महिलाओं पर हुए अध्ययन में पता चला है कि मेडिटेरेनियन डाइट का सेवन करने वाली महिलाओं में समय से पहले मृत्यु के जोखिम में 23 फीसदी तक गिरावट लाई जा सकती है। यह आहार कोलेस्ट्रॉल, मोटापा और इंसुलिन प्रतिरोध के साथ-साथ मधुमेह और हृदय रोग सहित चयापचय संबंधी बीमारियों का जोखिम भी कम करता है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>आहार में मेवा साबुत अनाज भी</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">शोधकर्ताओं के मुताबिक, मेडिटेरेनियन डाइट में फल-सब्जियों की भूमिका काफी अहम है। इसमें मेवा, साबुत अनाज और फलियां शामिल हैं। इसके अलावा स्प्राउट्स, पालक, फूलगोभी, गाजर, प्याज, टमाटर, ब्रोकोली, खीरा, नींबू, मशरूम, सरसों के अलावा फलों में अनार, केला, सेब, संतरा, अंजीर, खरबूजा, तरबूज, नाशपाती, बेरीज, स्ट्रॉबेरी, लीची का सेवन किया जा सकता है। साबुत अनाज में मक्का, होल वीट, ब्राउन राइस, राई, ओट्स शामिल हैं।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>हर तरह से स्वास्थ्य के लिए लाभकारी</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">अमेरिकी शोधकर्ता प्रो. शफकत अहमद ने बताया कि इस अध्ययन में 45 वर्ष की महिलाओं से जानकारियां एकत्रित की गईं। उनसे वजन, ऊंचाई और बॉडी मास इंडेक्स के साथ-साथ अपनी जीवनशैली, चिकित्सा और सामाजिक इतिहास के बारे में जानकारी ली गई। इस बीच उनका रक्तचाप भी मापा गया। शोधकर्ताओं ने लिपिड और इंसुलिन प्रतिरोध सहित चयापचय के 30 से अधिक बायोमार्कर का मूल्यांकन किया। इन सभी के विश्लेषण के आधार पर शोधकर्ताओं ने स्वीकार किया कि मेडिटेरेनियन डाइट महिलाओं के स्वास्थ्य के लिए काफी बेहतर है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>स्तन कैंसर, मधुमेह से बचाने में भी संभव</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">हाल ही में मेडिटेरेनियन डाइट को लेकर एक और अध्ययन सामने आया, जिसमें पता चला है कि इसे लेने स्तन कैंसर, मधुमेह के साथ साथ मेमोरी लॉस जैसी गंभीर स्थितियों से बचा जा सकता है। पिछले कुछ समय से मेडिटेरेनियन डाइट ने दुनियाभर में काफी चर्चाएं बटोरी हैं। इस आहार को डॉक्टरों ने भी मान्यता दी है और अब तक अलग-अलग चिकित्सा अध्ययनों में इसके प्रभावों का वैज्ञानिक तौर पर पहचान भी हुई है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>साभार : अमर उजाला</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">https://www.amarujala.com/india-news/study-eating-fruitsand-<br />vegetables-reduces-the-risk-of-death-in-women-2024-<br />06-04?pageId=3</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>रोजाना एक ग्राम ज्यादा नमक से एक्जिमा का खतरा, दिन में दो ग्राम सोडियम पर्याप्त</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>ज्यादा नमक खाने से कई तरह के स्वास्थ्य जोखिम पैदा हो सकते हैं, जिनमें से एक एक्जिमा भी है।</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">अमेरिका के सान फ्रांसिस्को स्थित कैलिफोर्निया विश्वविद्यालय के शोधकर्ताओं के अध्ययन के अनुसार, हर दिन अनुशंसित मात्रा से एक ग्राम अतिरिक्त सोडियम खाने से एक्जिमा का जोखिम 22 फीसदी तक बढ़ सकता है, जो शुष्क और खुजली वाली त्वचा की सूजन संबंधी स्थिति है। विश्व स्वास्थ्य संगठन की मानें तो एक दिन में दो ग्राम से कम सोडियम का सेवन करना चाहिए। वहीं, ब्रिटेन की राष्ट्रीय स्वास्थ्य सेवा के अनुसार यह मात्रा अधिकतम 2.3 ग्राम है। भारत की बात करें तो भारतीय आयुर्विज्ञान अनुसंधान परिषद का मानना है कि एक दिन में अधिकतम दो ग्राम तक सोडियम का सेवन करना चाहिए जो लगभग पांच ग्राम नमक से प्राप्त हो सकता है। ऐसा इसलिए क्योंकि त्वचा में मौजूद सोडियम ऑटोइम्यून और क्रोनिक सूजन संबंधी स्थितियों से जुड़ा है, जिसमें एक्जिमा भी शामिल है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>दो लाख से अधिक लोगों के आंकड़ों का विश्लेषण</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">अध्ययन में शोधकर्ताओं ने यूके बायोबैंक से लिए 2,15,000 से अधिक लोगों के आंकड़ों का विश्लेषण किया है। इनमें उनके यूरिन सैंपल और मेडिकल रिकॉर्ड शामिल थे। इन सबकी आयु 30 से 70 वर्ष के बीच थी। इनके यूरिन नमूनों से पता चला कि वे कितने नमक का सेवन कर रहे थे।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>फास्ट फूड बच्चों और किशोरों के लिए खतरनाक</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">शोधकर्ताओं के मुताबिक, फास्ट फूड का लगातार सेवन बच्चों और किशोरों में एक्जिमा की आशंका और गंभीरता को बढ़ा सकता है। इनमें बहुत अधिक मात्रा में सोडियम होता है। पिछले कुछ वर्षों से विकसित देशों में एक्जिमा की समस्या बेहद आम होती जा रही है। अमेरिका में तो हर 10वां व्यक्ति इस बीमारी का शिकार है।<br />दुनियाभर में 30 लाख से ज्यादा लोगों को मार रहा ज्यादा सोडियम खाने में अतिरिक्त सोडियम से रक्तचाप और हृदय संबंधी रोगों का खतरा भी बढ़ रहा है। दुनियाभर में गैर-संचारी रोगों के कारण होने वाली करीब 32 फीसदी मौतों के लिए हृदय संबंधी रोग जिम्मेदार हैं। इसके साथ ही जरूरत से ज्यादा मात्रा में सो डियम का सेवन मोटापा, किडनी संबंधी रोगों और गैस्ट्रिक कैंसर से भी जुड़ा है। हर साल जरूरत से ज्यादा सोडियम का सेवन करने से दुनिया में 30 लाख से ज्यादा लोगों की जान जा रही है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>साभार : अमर उजाला</strong></span><br />https://www.amarujala.com/india-news/study-finds-eatingone-<br />gram-more-salt-than-recommended-amount-each-dayincreases-<br />eczema-risk-2024-06-13</h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong>एक यूनिट ब्लड तीन लोगों की जान बचा सकता है</strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>रक्तदान से हार्ट अटैक का खतरा ८८% तक घटता है, इम्यूनिटी सुधरती है, कैंसर का जोखिम भी कम होता है</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">देश में हर दिन करीब 12 हजार लोगों की मौत समय पर ब्लड न मिल पाने के कारण हो जाती है और ब्लड की यह कमी होती है रक्तदान से जुड़ी जानकारी के अभाव और भ्रमों के कारण रक्तदान न करने से। भारत सरकार के अनुसार हर साल लगभग १५ लाख यूनिट की जरूरत होती है जबकि केवल ११ लाख यूनिट रक्त ही उपलब्ध हो पाता है। यानी लगभग ४ लाख यूनिट रक्त की कमी कर साल होती है। विभिन्न शोध बताते हैं कि रक्तदान करने से न केवल रक्त पाने वाले की जान बचती है बल्कि रक्त देने वाले को भी कई फायदे होते हैं। एक शोध के अनुसार नियमित रक्तदान करने वाले लोगों में हार्ट अटैक का खतरा ८८ प्रतिशत कम हो जाता है। इसके अलावा ऑक्सफोर्ड एकेडमिक के अनुसार नियमित रक्तदान करने से पेट, गले, फेफड़े और आंतों के कैंसर का खतरा भी कम होता है। इससे लिवर सेहतमंद रहता है, जिससे शरीर डिटॉक्स होता है। इससे इम्यूनिटी बढ़ती है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>रक्त का गाढ़ापन कम होता है, इससे दिल को फायदा होता है</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">नियमित रूप से ब्लड डोनेशन का दिल की सेहत पर बेहद अच्छा असर होता है। यह ब्लड प्रेशर कम करता है, जिससे हार्ट अटैक का खतरा घटता है। कोलंबिया यूनिवर्सिटी मेडिकल सेंटर के अनुसार यदि आपका हीमोग्लोबिन ज्यादा है तो ब्लड डोनेशन से रक्त का गाढ़ापन कम होता है। रक्त के अधिक गाढ़ा होने से उसका थक्का जमने का खतरा बढ़ता है। इससे हार्ट अटैक और स्ट्रोक का खतरा बढ़ता है।<br />रक्तदान के 24 घंटे बाद शरीर प्लाज्मा की भरपाई कर लेता है<br />रक्त में दो तरह के कंपोनेंट होते हैं। पहला है प्लाज्मा और दूसरा है सेल्युलर कंपोनेंट। सेल्युलर कंपोनेंट में रक्त कणिकाएँ आती हैं। इसमें प्लाज्मा की भरपाई लगभग २४ घंटे में हो जाती है। वहीं सेल्युलर कंपोनेंट जैसे कि लाल रक्त कणिकाएँ, सफेद रक्त कणिकाएँ आदि की पूरी तरह से भरपाई में ४ से ८ सप्ताह का समय लगता है। इसीलिए रक्तदान करने वालों को कम से कम तीन महीने का गैप रखने के लिए कहा जाता है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>डायबिटीज और थॉयराइड है तो भी कर सकते हैं रक्तदान</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">कई बार बीमारी से ग्रसित होने पर हम रक्तदान से कतराते हैं, लेकिन सरकारी गाइडलाइन के अनुसार डायबिटीज, थॉयराइड और यूरिक एसिड जैसी लाइफ स्टाइल बीमारी से पीडि़त लोग भी रक्तदान कर सकते हैं बशर्ते डायबिटीज पीडि़त इंसुलिन न ले रहा हो, केवल गोली ले रहा हो। पिछले चार महीने से दवाइयों में बदलाव न किया हो और शुगर नियंत्रित हो। ऐसे ही यदि आप थायराइड पीडि़त हैं, लेकिन यह पूरी तरह नियंत्रित है तो ब्लड डोनेट कर सकते हैं। ऐसे ही यूरिक एसिड की समस्या से पीडि़त भी ब्लड डोनेट कर सकता है।</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><br /><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>ऐसे इस्तेमाल होता है दान किया रक्त</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">4% प्रसव के दौरान उपयोग, १२त्न ऑर्थोपेडिक ट्रामा और अन्य, 13% दिल, किडनी से जुड़ी बीमारियों में, 18% सर्जरी के दौरान खर्च होता है, १९त्न एनीमिया के मरीजों पर तथा 34% कैंसर, ब्लड के मरीजों में।</h5>
<h5 style="text-align:justify;">साभार : दैनिक भास्कर</h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>स्वास्थ्य समाचार</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>अगस्त</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3583/health-news</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3583/health-news</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Aug 2024 17:45:49 +0530</pubDate>
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>स्वास्थ्य समाचार</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लकवे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोखिम</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">सावधान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओजेम्पिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेगोवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुष्प्रभाव</span></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लकवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओजेम्पिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेगोवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकप्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साइड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इफेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चर्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शोधकर्ताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुताबिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लकवे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोखिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गैस्ट्रोपैरेसिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<br /><h5 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लकवे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोखिम</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">सावधान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओजेम्पिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेगोवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुष्प्रभाव</span></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लकवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओजेम्पिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेगोवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकप्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साइड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इफेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चर्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शोधकर्ताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुताबिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लकवे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोखिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गैस्ट्रोपैरेसिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मांसपेशियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमजोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाचन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रक्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोधकर्ताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेगोवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाद्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एफडीए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंजूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओजेम्पिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुमोदित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टाइप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्करा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रबंधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हालांकि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ओजेम्पिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्धारित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोटीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेमाग्लूटाइड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंजेक्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्मोन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लूकागन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेप्टाइड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-1 (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीएलपी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-1) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मतली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उल्टी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गैस्ट्रोइंटेस्टाइनल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीआई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुष्प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुष्प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पक्षाघात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गैस्ट्रोपैरेसिस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इलियस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीव्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अग्नाशयशोथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैनसस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मेलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">1.85 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरीजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुलासा</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिसंबर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 2021 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 30 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नवंबर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 2022 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1.85 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरीजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्लेषण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरीजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गैस्ट्रोपैरेसिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोधकर्ताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साइड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इफेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गैस्ट्रोपैरेसिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोखिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 66 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेखकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीएलपी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एनालॉग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्धारित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 0.04 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अग्नाशयशोथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोखिम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 350 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">18 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावित</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शोधकर्ताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुताबिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नौ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मतली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उल्टी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घटना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 7.5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गैस्ट्रो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसोफेजियल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिफ्लक्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीईआरडी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मामले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिले।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोधकर्ताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 18 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरीजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गैस्ट्रोपैरेसिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकेत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">साभार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अमर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उजाला</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">https://www.amarujala.com/india-news/most-commondiabetes-</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">and-weight-loose-drugs-pose-risk-of-stomachparalysis-2024-05-28 </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सोचने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">समझने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिरावट</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आइसक्रीम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिप्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बर्गर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्ट्रोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खतरा</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 14 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वयस्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 12 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अल्ट्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाद्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शराब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तंबाकू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">फ्राइज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिप्स</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बर्गर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कैंडी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सॉफ्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ड्रिंक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आइसक्रीम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अल्ट्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेहद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाद्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिमागी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुलासा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाद्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोचने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">समझने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पढऩे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सीखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">याद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिरावट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्ट्रोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खतरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैसाचुसेट्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनरल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हॉस्पिटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोधकर्ताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नतीजे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जर्नल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूरोलॉजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकाशित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 45 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 30,239 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्यारह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नजर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोधकर्ताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जांच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेहद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरुआत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्ट्रोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोचने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">समझने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिरावट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 768 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संज्ञानात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोचने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिरावट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1,108 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्ट्रोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आई।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">8 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्ट्रोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 14 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वयस्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 12 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अल्ट्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाद्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शराब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तंबाकू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाद्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इजाफे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">याददाश्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खतरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 16 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोखिम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 12 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्ट्रोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खतरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्ट्रोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोखिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नौ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैसाचुसेट्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनरल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हॉस्पिटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोफेसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डब्ल्यू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टेलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किम्बर्ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाद्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिमाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मददगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साबित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 30 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौतें</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंकड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरूरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सोडियम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 30 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्तचाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बन्धी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खतरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अल्ट्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड्स</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरीके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाद्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डीप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फ्राई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुदरती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संरचना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाद्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अल्ट्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आमतौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वसा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोटीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फाइबर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">साभार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अमर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उजाला</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">https://www.amarujala.com/lifestyle/fitness/due-to-excessiveconsumption-</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">of-ice-cream-chips-and-burgers-there-is-a-risk-ofstroke-2024-05-31 </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सावधान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मीठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पथरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कोल्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ड्रिंक्स</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आइसक्रीम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शौकीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सावधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाइए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीजें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खतरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पथरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशंका</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 40% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्रिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फ्रंटियर्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छपी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ​</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एशियाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीजें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पथरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशंका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगहों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मीठे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पथरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मीठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पथरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शोधार्थियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊर्जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">२५</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हासिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पथरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशंका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">८८</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊर्जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">५</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चीनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशंका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पथरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशंका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमीरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पथरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशंका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमीरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मीठे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दरअसल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊर्जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मीठी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशंका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">साभार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दैनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भास्कर</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>स्वास्थ्य समाचार</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>जुलाई</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3536/health-news</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3536/health-news</guid>
                <pubDate>Mon, 01 Jul 2024 15:38:55 +0530</pubDate>
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>स्वास्थ्य समाचार</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">  <span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>  <span style="color:rgb(35,111,161);">60</span></strong></span></span><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 69</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुढ़ापे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑस्टे्रलिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सक्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">        सक्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशंका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जर्नल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एपिडेमियोलॉजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम्यूनिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेल्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छपे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">६०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">६४</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक्टिव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्रूमपान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खराब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3488/health-news"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-01/yoga-ayurveda.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi"> <span style="color:rgb(186,55,42);"><strong> <span style="color:rgb(35,111,161);">60</span></strong></span></span><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 69</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुढ़ापे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑस्टे्रलिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सक्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">    सक्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशंका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जर्नल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एपिडेमियोलॉजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम्यूनिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेल्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छपे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">६०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">६४</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक्टिव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्रूमपान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खराब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नींद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खतरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोगुना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाइफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टाइल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीमारियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खतरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टडी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">६०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">१</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">२७</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्हीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाइफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टाइल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">२००६</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">२००९</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टडी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">४५</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टडी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">५</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिस्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धूम्रपान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सक्रियता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिटिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टाइम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नींद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैटर्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">5</span></strong></span><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिस्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">लाइफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टाइल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">५</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिस्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">६०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">६४</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनहेल्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाइफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टाइल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नर्सिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर्ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभावना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोगुनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिस्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नर्सिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अस्पताल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर्ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धूम्रपान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोखिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">५५</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span></h5>
<h6 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">साभार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दैनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भास्कर</span></strong></h6>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पोषण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेम</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> 80 <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूरल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोषण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तरदायी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखभाल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुरक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वातावरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तनपान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमृत</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शुरूआती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिलाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिलाएगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुपाच्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घंटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोबारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महीनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुटटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खिलाना।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोषण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्भरता</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनभर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिशु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तनपान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आमतौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चावल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दही</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तनपान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौसमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुरंत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तनपान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गलत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धारणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कुपोषण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">बाटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फीडिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निमोनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशंका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">बाटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फीडिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुपोषण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">छह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिलाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गलत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चावल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मसलकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खिलाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फीडिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फार्मूले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचें।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्तकता</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भावस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतुलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरुरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टीकाकरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराएं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिशु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेहतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भावस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नौ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किलोग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढऩा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्तचाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जांच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमेशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अस्पताल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराएं।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरुरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपाय</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">छह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेलना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बातें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमेशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकारात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पारिवारिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माहौल।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरुरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टीकाकारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराएं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समुचित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निगरानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">यूं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सांस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तकलीफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राहत</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिस्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेंटिलेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">सिगरेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धूम्रपान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सांस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिक्कत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गंभीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रोकोली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोभी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पत्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोभी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पालक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चौलाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदूषित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोशिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोशिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एसोसिएशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फेफड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें।</span></h5>
</li>
</ul>
<h6 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">साभार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दैनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भास्कर</span></strong></h6>
<p> </p>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><strong><span style="color:rgb(35,111,161);"><span lang="hi" xml:lang="hi">इन्सुलिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लूकोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मॉनिटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एआईडी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिक्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोग्रामिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंट्रोल</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">एनआईसीई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीडि़त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भवती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेवल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खतरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">नेशनल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंस्टीट्यूट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्लिनिकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक्सीलेंस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एनआईसीई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिसर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीडि़त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भवती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लूकोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियंत्रण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भावस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लूकोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियंत्रण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वचालित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्सुलिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रणाली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एआईडी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकारात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एआईडी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्सुलिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लूकोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मॉनिटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम्प्यूटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिक्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लूकोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्सुलिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियंत्रित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्फॉरमेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टेक्नोलॉजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रैटिक्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑटोमेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेयरमैन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जतिंद्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एआईडी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टाइप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीडि़त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भवती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">३५</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">४५</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भधारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्सुलिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैरेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशंका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">124</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परीक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span></strong></span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">एनआईसीई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुताबिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टाइप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भवती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्सुलिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एआईडी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंट्रोल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रुप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टेस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">१२४</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्सुलिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिस्ट्रीब्यूशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रैंडमाइज्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भावस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">१६वें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सप्ताह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">६३</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">१४०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिग्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">/</span><span lang="hi" xml:lang="hi">डीएल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">३</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">५</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">७</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">८</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लीटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लूकोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेंटेन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एआईडी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मणिपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हॉस्पिटल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एंडोक्रिनोलॉजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंसल्टेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोनिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एआईडी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्सुलिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लूकोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मॉनिटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेंसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियंत्रित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्सुलिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्सुलिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियंत्रित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भावस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">      </span></h5>
<h6 style="text-align:right;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">साभार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दैनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भास्कर</span></strong></span></h6>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>स्वास्थ्य समाचार</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>जून</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3488/health-news</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3488/health-news</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Jun 2024 17:47:43 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-01/yoga-ayurveda.jpg"                         length="232596"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>विशिष्ट अनुभूतियाँ</title>
                                    <description><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">स्वामी</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">समग्रदेव</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">पतंजलि</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">संन्यासाश्रम</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">, </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">पतंजलि</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">योगपीठ</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">, </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">हरिद्वार</span></strong></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3494/specific-feelings"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2024-12/yoga.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">माइग्रेन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छुटकारा</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माइग्रेन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नींद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्पश्चात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थैरपीयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिरोधारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिरोपिच्चु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जलनेती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्रनेति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैमोरीग्रीट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेधावटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एसिड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 11 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 7.4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किग्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">रूपक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धमीजा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : 24 </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशातीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टाइप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">HbA1C 10.5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्पश्चात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चैनल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">HbA1C 6.6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निरन्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">HbA1C 5.4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">हर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजस्थान</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : 12</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इन्सुलीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छुटकारा</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टाइप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 40-45 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">युनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्सुलीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्पश्चात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंतजली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेलनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थेरपी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुनाशिनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुग्रीट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्सुलीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फास्टिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 115 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ली।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रियंका</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नोएडा</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : 39 </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="right"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">HbA1C 12 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्पश्चात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थैरेपियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिरिक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधीयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुग्रिट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुनाशिनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिरायता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुटकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">HbA1C 12 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">रामावतार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुडग़ांव</span></span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : 57 </span></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" style="color:rgb(0,0,0);" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रीनोग्रिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेशाब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिएटिनिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 18 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">PSA </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 18 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपर्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोधपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रीनोग्रीट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्पश्चात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरीके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चैनल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिएटिनिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1.18 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">PSA </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 0.07 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेशाब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊर्जावान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिराम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जोधपुर</span></span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : 64</span></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संधिवात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जॉइंट्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असहनीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फैक्टर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 398 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 92,000 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रुपये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंजेक्शंस</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">(INFIMAB100mg) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशिष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थैरेपियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठंडा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गरम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पोटली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मसाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फैक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 398 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 66 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एंजायटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किलो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">रीना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हिमाचल</span></span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : 32 </span></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोस्टेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घरेलु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नुस्खों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोस्टेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">PSA </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेवल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्पश्चात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यू</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ट्यूब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चैनल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यू</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ट्यूब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वीडियो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लौकी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रॉस्टेग्रिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चंद्रप्रभा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मगाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 13 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मार्च</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2024 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">PSA 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 27 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मार्च</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2024 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चैक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करवाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्कस््र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 16.43 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाइयां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">रशेन्दु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरात</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : 68</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थैरेपियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदयरोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अटैक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हॉस्पिटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 99</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लॉकेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑपरेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चैनल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑपरेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करवाना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्पश्चात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थैरपियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदयबस्ती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रबस्ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परामर्शानुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्डियोग्रिट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हृदयामृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">ECO Test </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">M.R.I. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करवाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिलकुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">मांगेराम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिल्ली</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : 70</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="right"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">थॉयराइड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगीतकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थॉयराइड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थॉयराइड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिप्रेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लीवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्पश्चात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगानुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थैरेपियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिरोधारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थॉयरायड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थॉयरोग्रिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 14 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम्भवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">झां</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बैंगलुरू</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">आयु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : 37</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>स्वास्थ्य समाचार</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>जून</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3494/specific-feelings</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3494/specific-feelings</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Jun 2024 17:39:43 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-12/yoga.jpg"                         length="64626"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>कंप्यूटर एर्गोनॉमिक</title>
                                    <description><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">डॉ</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">. </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">नेहा</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">शर्मा</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">फिजियोथैरेपी</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">विभाग</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">पतंजलि</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">हॉस्पिटल</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">, </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">हरिद्वार</span></strong></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3495/computer-ergonomic"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-02/ghjgh.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">   यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यस्थल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रणालियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजाइन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रक्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुरुस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चोट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोखिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यस्थल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वातावरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रौद्योगिकियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुनिश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपकरणों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यकताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुकूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिज़ाइन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खिंचाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चोटों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मस्कुलोस्केलेटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोकने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उचित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एर्गोनॉमिक्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिज़ाइन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीर्घकालिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकलांगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यस्थल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अजीब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अत्यधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तापमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरकत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तनावग्रस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मस्कुलोस्केलेटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रणाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एर्गोनॉमिक्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चोटों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंप्यूटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजऩ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंड्रोम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गर्दन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्पल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टनल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंड्रोम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीमारियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निभाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिकूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घंटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंप्यूटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कलाइयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैलाकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झुककर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पैरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गलत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मॉनिटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगातार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत्यधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दबाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यासों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संचयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आघात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चोट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खिंचाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंजरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्षणों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मांसपेशियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थकान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संवेदना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झुनझुनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपेक्षाकृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अव्यवस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गतिविधियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्कस्टेशनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समायोजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकालें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिल्कुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">लैपटॉप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुकूलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">लैपटॉप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंप्यूटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लंबे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एर्गोनॉमिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिज़ाइन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मॉनिटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बोर्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लंबे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मॉनिटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बोर्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लैपटॉप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किताबों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊपर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्क्रीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शीर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बोर्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोहनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बगल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 90</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरीकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समायोजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लंबे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंप्यूटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">छोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खंडों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाँटें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्विच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदाहरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वेब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोजने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माउस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैकल्पिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गतिविधियाँ</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूवमेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फायदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊतकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकनाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कठोरता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परिसंचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थकान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहनशक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंप्यूटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोगकर्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंप्यूटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलतापूर्वक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 7 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूवमेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10-20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेकंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बोर्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हटाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 30-60 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्ट्रेच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घूमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2-5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संक्षिप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कंप्यूटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गर्दन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंधों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बंधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गर्दन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुमाना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span> </strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आरामदायक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाईं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाईं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुमाएं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कंधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुमाना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंधों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुमाएं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपरीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोहराएँ।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">झुकाएं</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्दन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोड़ें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बायां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रक्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाईं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोहराएं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">झुकाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिरोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">चिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span> </strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्दन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊपर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">झुकाए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठुड्डी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंदर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खिसकाएं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरुआत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीवार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठुड्डी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंदर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">झुकाएं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपर्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्दन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिछले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीवार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छूने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठुड्डी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सटाएं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शोल्डर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिट्रैक्शन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंधों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खींचें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कंधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उचकाना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span> </strong><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंधों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उठाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेकंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंधों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कमर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बंधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कंधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिकोड़ें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उठाएं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोहनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंगूठे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊपर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंधों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दबाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोहनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खींचें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेकंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुकें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोड़ें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्ट्रेच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अप</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सीधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्पना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊपर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केबल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लंबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेकंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुकें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बांह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भुजाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बंधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बांहों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :</span> </strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भुजाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बगल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोड़ें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेकंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिलाएं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बांह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुमाना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उठाएं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भुजाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुमाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हथेलियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊपर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुमाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिछले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हों।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कलाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बंधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कलाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोडऩा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोहनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डेस्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दाहिने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अग्रबाहु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेकंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुकें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रक्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोहराएँ।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">फिंगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :</span> </strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उंगलियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैलाएं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पकड़ें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुटठी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोड़ें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पैरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बंधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पैर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उंगलियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोडऩा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उंगलियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊपर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोड़ें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उंगलियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोड़ें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढ़ीला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पैर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुमाना</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पैर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुमाएँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपरीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुमाएँ।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आँखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बंधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आँख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुमाना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आँखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दक्षिणावर्त</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">(clockwise) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वामावर्त</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">(counterclockwise) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घुमाएँ।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हथेली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंखें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढक़ें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span> </strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकाश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 30 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेकंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तुओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केंद्रित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंप्यूटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">फिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहें</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिटनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंप्यूटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इलाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मदद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लचीलेपन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहनशक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाएं।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>स्वास्थ्य समाचार</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>जून</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3495/computer-ergonomic</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3495/computer-ergonomic</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Jun 2024 17:37:43 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-02/ghjgh.jpg"                         length="157298"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        