<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/category/4438/poem" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>कविता - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/category/4438/rss</link>
                <description>कविता RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>कौन धरा पर खड़ा सामने मौन साधकर</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रफुल्ल चंद्र कुँवर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बागी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’</span></h5>
<h5 align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">रेशमी शहर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भागलपुर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिहार</span></h5>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3837/kaun-dhara-par-khada-samane-maun-sadhkar"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2026-04/sanatan-dharma1.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:center;" align="right"><span lang="hi" xml:lang="hi">कौन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> धरा पर खड़ा सामने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मौन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> साधकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">?</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">पनप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अकेले</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> बढ़ता।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अपेक्षा कोई रखता।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ही जड़ से जल पीता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">निरपेक्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सदा जीवन जीता।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">1</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जैसे साधक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यानी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">कुदरत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> से पा दाना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पानी।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> चाह रखे परमेश्वर</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> प्रकृति पर होते निर्भर।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">2</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> का सकल विषम प्रवाह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> करे वरदान रूप।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्वधर्म पर अटल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अडिग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">विकसित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हों निज प्रकृति अनुरूप।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">3</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ही पादप सिर्फ बढ़े</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">माटी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> से पानी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कढ़े।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">ले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सूर्यातप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वायव्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> प्राण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">धरती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पर थिर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सावधान।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">4</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">आकाश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> तले पोषण पाता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वस्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ग्रहण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धारण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> गाता।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">अंगीकृत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कर होता विकसित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">भू</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पर फलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पुष्पित।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">5</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">तरु</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अपने अस्तिव मात्र से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सारे जग को कृतार्थ।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> दूसरों के हित जीता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अपना कुछ नहीं स्वार्थ।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">6</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">तरुवर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> तत्पर महादान हित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> बाँधकर।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">कौन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> धरा पर खड़ा सामने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मौन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> साधकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">?</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">तरुवर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की जड़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पत्तियाँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">छाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की जड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियाँ।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">छाया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शीतलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाली</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पत्तों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> से झुक डाली।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">7</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">रंग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिरंगे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> खिले प्रसून</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">सुन्दरता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> से देते सुकुन।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">शुष्क</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> फल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छीमियाँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बीज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">खग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मृग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हित पोषण लजीज।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">8</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जनहित के सभी काम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">बदले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ना लेते तनिक दाम।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">पादप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> चारों ओर हमारे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">विशिष्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> घटक प्राकृतिक सारे।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">9</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">घास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पत्तियाँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लकड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ईंधन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> बाँटे प्राण ओसजन।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणिमात्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> होते कृतकृत्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्मरण करते उन्हें नित्य।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">10</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> वृक्ष अनगिन अनुदान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">वसुंधरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> के वृक्ष वरदान।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> बिना धरती पर जीवन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">टिका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> नहीं रह सकता इक क्षण।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">11</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">जनहित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> में कालकूट पीता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">त्राता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> बनकर जगहित जीता।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">सुन्दरता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संभावना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">भव्यता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की असफल कामना।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">12</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">निज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> निधि औषधि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महादान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नजर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व्याधि पर।</span></h5>
<h5 align="center"><span lang="hi" xml:lang="hi">कौन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> धरा पर खड़ा सामने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मौन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> साधकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">?</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>कविता</category>
                                            <category>2025</category>
                                            <category>जनवरी</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3837/kaun-dhara-par-khada-samane-maun-sadhkar</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3837/kaun-dhara-par-khada-samane-maun-sadhkar</guid>
                <pubDate>Wed, 01 Jan 2025 17:25:35 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2026-04/sanatan-dharma1.jpg"                         length="199995"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>जीवन की लय साधते, लग जाता है ध्यान</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;">प्रफुल्ल चंद्र कुँवर ‘बागी’<br />रेशमी शहर, भागलपुर, बिहार</p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3746/while-maintaining-the-rhythm-of-life--one-gets-absorbed-in-meditation"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-09/amt_7496.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:center;"><strong>इस जीवन में ध्यान का एक मुख्य उद्देश्य।</strong><br /><strong>नैसर्गिक लय में रहे, तन, मन, प्राण विशेष।।1।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>    जीवन नित संगीतमय, साधे सुर, लय, ताल।</strong><br /><strong>    विविध शारीरिक क्रियाएँ, जैविक प्रकृति कमाल।।2।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>दिल की धडक़न एक लय, रिदमिक चलती पल्स।</strong><br /><strong>रक्तचाप हो संतुलित, करतब करे मशल्स।।3।।</strong><br /><strong>    पाचन क्रिया, चयापचय, समरस चलती साँस।</strong><br /><strong>    तापमान तन एक सम, नियति नटी उल्लास।।4।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>मानव रहते स्वस्थ हैं, जब ये सब लयबद्ध।</strong><br /><strong>लय टूटे, बेताल हो, मनुज रुग्ण करबद्ध।।5।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>    इनके न्यूनाधिक्य से, तन में फटके रोग।</strong><br /><strong>    समरसता कायम रखे, नियमित योग प्रयोग।।6।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>इसे बुद्ध ने था कहा, ‘‘मध्यम मार्ग’’ प्रबुद्ध।</strong><br /><strong>जीवन वीणा की तरह झंकृत, ध्वनि दे शुद्ध।।7।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>    जीवन को देखें यदि गहराई में जाय।</strong><br /><strong>    गुँथे परस्पर तीन तल, तन, मन, प्राण सुभाय।।8।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>दिखते शरीर स्थूल हैं, भीतर मन-तल सूक्ष्म।</strong><br /><strong>अंतस् रमते प्राण-तल, जो सबसे अतिसूक्ष्म।।9।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>    स्थूल देह के रिदम से, जुड़ते मानस तार।</strong><br /><strong>    मानस के संगीत से, जुड़े प्राण-झंकार।।10।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>    प्राणों की लयबद्धता ही जीवन व्यापार।</strong><br /><strong>    जीवन का स्वर भी गुँथा, सरक रहा संसार।।11।।  </strong></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>कविता</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3746/while-maintaining-the-rhythm-of-life--one-gets-absorbed-in-meditation</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3746/while-maintaining-the-rhythm-of-life--one-gets-absorbed-in-meditation</guid>
                <pubDate>Sun, 01 Dec 2024 18:16:48 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-09/amt_7496.jpg"                         length="409023"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>भू हरीतिमा, स्वास्थ्य पूर्णिमा:  तुलसी महिमा</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;">प्रफुल्ल चंद्र कुँवर ‘बागी’ <br /> रेशमी शहर, भागलपुर, बिहार</p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<br /><h5 style="text-align:center;"><strong>तुलसी मुख से सुनो जुबानी,</strong><br /><strong>वह कहती है राम कहानी।</strong><br /><strong>मैं औषधियों की हूँ रानी।।1।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>अति मनभावन, मैं हूँ पावन,</strong><br /><strong>मेरे खातिर हर दिन सावन।</strong><br /><strong>रोकूँ मैं ही सकल संक्रमण,</strong><br /><strong>क्षण में थामूँ रोग-आक्रमण।।</strong><br /><strong>मैं हूँ लक्ष्मी-सम विष्णु-प्रिया,</strong><br /><strong>राधारानी, रुक्मिणी, सिया।</strong><br /><strong>जड़, तना, पत्र, फल, पुष्प, बीज,</strong><br /><strong>सबमें सेहतकर है तमीज।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>मैं राधा के मन की पीड़ा,</strong><br /><strong>रसखान मही सुरसरि तीरा।</strong><br /><strong>औषधियों का अमूल्य हीरा,</strong><br /><strong>घर-आँगन में करती क्रीड़़ा।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>हर घर की माताएँ हुलसी,</strong><br /><strong>निर्जल रहकर जल दें तुलसी।</strong><br /><strong>फिर भी दिखती है हँसी-खुशी,</strong><br /><strong>तुलसी अँगना, अँगना तुलसी।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>तुलसी का क्षुप इतना पावन,</strong><br /><strong>श्रीकृष्ण बसे नित वृन्दावन। </strong><br /><strong>भारत के हर घर में वृन्दा,</strong><br /><strong>नित भारतीय संस्कृति जिन्दा।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>लता-बेल, शाक खानदानी,</strong><br /><strong>भूतल वासी, तरु-पटरानी।</strong><br /><strong>मैं औषधियों की हूँ रानी।।2।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>पड़ती पत्ती जब सूर्य-किरण,</strong><br /><strong>पर्णहरित करता संश्लेषण।</strong><br /><strong>दूषित कार्बन कर अवशोषण,</strong><br /><strong>स्वयं बनाता अपना भोजन।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>दिनभर पीता वह कालकूट,</strong><br /><strong>यह क्रम चलता रहता अटूट।</strong><br /><strong>बदले में देते प्राण-पवन,</strong><br /><strong>जिससे भू पर चलता जीवन।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>ये नीलकंठ कर पान गरल,</strong><br /><strong>भूदेव चखे नित अमरित फल।</strong><br /><strong>मैं लघु क्षुप रह कर घर-आँगन,</strong><br /><strong>निशिदिन बाँटूँ विरल ओसजन।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>देती माताएँ नित पानी,</strong><br /><strong>मैं भी रखती परिजन-पानी।।</strong><br /><strong>मैं औषधियों की हूँ रानी।।3।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>तरु की पत्तियाँ कारखाना,</strong><br /><strong>मनुज स्वास्थ्य का मूल खजाना।</strong><br /><strong>जिसने पत्रक गुण पहचाना,</strong><br /><strong>हों शतायु तन भले पुराना।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>पत्तों में रहते रंध्र सघन,</strong><br /><strong>जिससे हर क्षण हो वातायन।</strong><br /><strong>हर तृण-क्षुप-तरु नित करें श्वसन,</strong><br /><strong>अधिकाधिक जल का उत्सर्जन।।</strong><br /><strong>पत्तियाँ पेड़ की हैं साया,</strong><br /><strong>निर्वस्त्र ताकि ना हो काया।</strong><br /><strong>चहुँदिश छतरी बन छितराया,</strong><br /><strong>देती हर राही को छाया।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>खाकर तुलसी, मिश्री, माखन,</strong><br /><strong>गोकुल बीता कान्हा बचपन।</strong><br /><strong>वन-उपवन में चर गोपालन,</strong><br /><strong>हर कष्ट नष्ट, कर दुष्ट दलन।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>हर पद रखती याद जुबानी,</strong><br /><strong>मैं मीरा-जैसी दीवानी।</strong><br /><strong>मैं औषधियों की हूँ रानी।।4।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>मैं ही केवल ऐसी झाड़ी,</strong><br /><strong>होता विवाह, न रहूँ कुँवारी।</strong><br /><strong>आँगन शोभा डेढ़ी-द्वारी,</strong><br /><strong>बनता मंदिर, ठाकुरबाड़ी।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>मैं तुलसी की मानसहंसा,</strong><br /><strong>करते पाठक बड़ी प्रशंसा।</strong><br /><strong>वैद्यराज करते अनुशंसा,</strong><br /><strong>पूरा करती हर की मंशा।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>नित पवित्र हो, मुझको तोड़ें,</strong><br /><strong>लेकिन पूर्व उभय कर जोड़ें।</strong><br /><strong>योगी फेरें मेरी माला,</strong><br /><strong>भोजन-प्रसाद लें दल डाला।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>मैं हूँ तुलसी बड़े काम की,</strong><br /><strong>सेवा करती भक्तराम की।</strong><br /><strong>मिलती हरपल बिना दाम की,</strong><br /><strong>मुख-शुद्धि मैं सुबह-शाम की।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>तरुवर के पत्ते शाक पाक,</strong><br /><strong>आचार्यश्री-मुख बढ़ी धाक।</strong><br /><strong>हरसिंगार, नीम, अलोविरा,</strong><br /><strong>ब्राह्मी, ज्वारे का भाग्य फिरा।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>मैं हूँ भारत-स्वाभिमानी,</strong><br /><strong>किस औषधि से मेरा सानी?</strong><br /><strong>मैं औषधियों की हूँ रानी।।5।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"> </h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>कविता</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>नवम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3666/earth-greenery--health-full-moon--tulsi-glory</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3666/earth-greenery--health-full-moon--tulsi-glory</guid>
                <pubDate>Fri, 01 Nov 2024 17:27:04 +0530</pubDate>
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>योगगुरु कहें, योगात्मा या कहें कर्म योगी</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;">डॉ. रश्मि विजयवर्गीय<br />(एमबीबीएस, एमएस) स्त्री प्रसूति रोग विशेषज्ञ,<br />गौरी मैटरनिटी होम कोटा, राजस्थान</p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3644/call-it-yogaguru--yogatma-or-call-it-karma-yogi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-03/61.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:center;"><strong>योगगुरु कहें,योगात्मा या कहें कर्म योगी, </strong><br /><strong>पुरुषार्थ से स्वस्थ्य कर रहे असंय रोगी,</strong><br /><strong>स्वनिर्मित स्वप्रेरित कांतिमय व्यक्तित्व ,</strong><br /><strong>संघर्षों से बनाया अपना अस्तित्व, </strong><br /><strong>महर्षि पतंजलि के सूत्रों का किया प्रचार,</strong><br /><strong>चयनित हुआ देवभूमि पावन नगर हरिद्वार,</strong><br /><strong>अपने आप को किया जब आहुत,</strong><br /><strong>प्रतिपादित हुआ तब एक कथ्य,</strong><br /><strong>रोग नहीं , योग है हमारा स्वभाव </strong><br /><strong>सबको मिला जब अपूर्व विश्वास, </strong><br /><strong>जनमानस में जगी तब एक आस, </strong><br /><strong>योग से मिलेगा आरोग्य, </strong><br /><strong>यदि तज सकोगे भोग, </strong><br /><strong>विदेश भी प्रशंसक हुआ योग का, </strong><br /><strong>योग में फिर योग किया आयुर्वेद का,</strong><br /><strong>आरंभ किया एक छत नीचे मिश्रित उपचार,</strong><br /><strong>किया मानव जाति पर अद्वितीय उपकार,</strong><br /><strong>कई आरोपों से हुए आक्षेपित, </strong><br /><strong>निर्लिप्त रहे नहीं हुए तनिक विचलित, </strong><br /><strong>लक्ष्य किया था बड़ा  निर्धारित , </strong><br /><strong>भारतवर्ष को करना था योग संस्कारित , </strong><br /><strong>निर्विघ्न नहीं था मार्ग सैंकड़ों थे व्यवधान, </strong><br /><strong>निरंतर बढ़ते रहे, ढूंढते रहे समाधान, </strong><br /><strong>स्वदेशी की ऐसी अलख जगाई ,</strong><br /><strong>विदेशी संस्थाओं की नींद उड़ाई,</strong><br /><strong>कुछ देशी को भी जाग रास नहीं आयी, </strong><br /><strong>अपनों से भी लडऩी पडी  लड़ाई, </strong><br /><strong>आचार्य बालकृष्ण सह करे अनवरत नवाचार,</strong><br /><strong>अथक परमार्थ से किए अनेक अवरोध पार, </strong><br /><strong>ऊर्जित योगमय भोर मिटाती अंधकार, </strong><br /><strong>दुखियों में करते आशा का संचार, </strong><br /><strong>सत्य प्रेरणा से बतलाते संभावना अपार,</strong><br /><strong>दिखलाते प्राणयाम से कैसे हो रहा उद्धार,</strong><br /><strong>घर-घर योग से जुड़ी करोड़ों की आस्था, </strong><br /><strong>करी आरोग्य हेतु अनेकों संस्थान की व्यवस्था,</strong><br /><strong>सर्वहिताय सोच को किया अनुसरित,</strong><br /><strong>संस्कार बीज गुरुकुल में किया रोपित,</strong><br /><strong>राम कृष्ण के वंशज गौरीशंकर के उपासक,</strong><br /><strong>ये हैं स्वामी रामदेव योग प्रवर्तक,</strong><br /><strong>जुड़े उनसे अनेक योग विकासक,</strong><br /><strong>असंख्य हुए स्वामी जी के प्रशंसक,</strong><br /><strong>योग से निकली आरोग्य की रश्मि,</strong><br /><strong>निरोगी हो सब कहें अहं ब्रह्मऽस्मि,</strong><br /><strong>।। अहम् ब्रह्मऽस्मि।।</strong><br /><strong>।। तत्त्वमसि ।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"> </h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>कविता</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3644/call-it-yogaguru--yogatma-or-call-it-karma-yogi</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3644/call-it-yogaguru--yogatma-or-call-it-karma-yogi</guid>
                <pubDate>Tue, 01 Oct 2024 17:18:40 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/61.jpg"                         length="294261"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>बालकृष्ण आचार्यश्री पतंजलि-इ सिरमौर</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:center;"><strong>प्रफुल्ल चंद्र कुँवर ‘बागी’  रेशमी शहर, भागलपुर, बिहार</strong><br /><strong>‘‘नव-धन्वन्तरि सप्त वचन’’, सुनते जन-गण गौर।</strong><br /><strong>बालकृष्ण आचार्यश्री, पतंजलि-इ सिरमौर।।</strong><br /><strong>पाँच माफिया लूटते, तन-मन-धन ‘‘हिन्देश’’।</strong><br /><strong>संपादक की कलम से, पढ़ा ‘‘योग-संदेश’’।।</strong><br /><strong>नर कोरोना काल में, रखें स्वयं को स्वस्थ।</strong><br /><strong>कैसे ? श्रीमन कह रहे, वैद्यराज शीर्षस्थ।।</strong><br /><strong>1.    अग्नाशय, दिल, फेफड़े, होते जब कमजोर।</strong><br /><strong>        जीर्ण रोग व रक्तचाप, लो- इम्युनिटी घोर।।</strong><br /><strong>        रोगों के वायरस, करते प्रथम शिकार।</strong><br /><strong>        नियमित प्राणायाम अरु योग करे संहार।।</strong><br /><strong>        प्रतिरक्षा के तंत्र को, करते ये मजबूत।</strong><br /><strong>        ऋषि-अर्चन (रिसर्च) यही, मिलते ग्रंथ सबूत।।</strong><br /><strong>2.    आस्था चैनल पर दिखें, स्वामीजी जीवंत।</strong><br /><strong>        प्रात:-सायं नित करें, अभ्यासी श्रीमंत।।</strong><br /><strong>        सुबहो-शाम कार्यक्रम, ‘‘दर्शन आयुर्वेद’’।</strong><br /><strong>    </strong><br /><strong>3.</strong></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3614/balkrishna-acharyashree-patanjali-i-sirmour"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-03/42.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:center;"><strong>प्रफुल्ल चंद्र कुँवर ‘बागी’  रेशमी शहर, भागलपुर, बिहार</strong><br /><strong>‘‘नव-धन्वन्तरि सप्त वचन’’, सुनते जन-गण गौर।</strong><br /><strong>बालकृष्ण आचार्यश्री, पतंजलि-इ सिरमौर।।</strong><br /><strong>पाँच माफिया लूटते, तन-मन-धन ‘‘हिन्देश’’।</strong><br /><strong>संपादक की कलम से, पढ़ा ‘‘योग-संदेश’’।।</strong><br /><strong>नर कोरोना काल में, रखें स्वयं को स्वस्थ।</strong><br /><strong>कैसे ? श्रीमन कह रहे, वैद्यराज शीर्षस्थ।।</strong><br /><strong>1.    अग्नाशय, दिल, फेफड़े, होते जब कमजोर।</strong><br /><strong>    जीर्ण रोग व रक्तचाप, लो- इम्युनिटी घोर।।</strong><br /><strong>    रोगों के वायरस, करते प्रथम शिकार।</strong><br /><strong>    नियमित प्राणायाम अरु योग करे संहार।।</strong><br /><strong>    प्रतिरक्षा के तंत्र को, करते ये मजबूत।</strong><br /><strong>    ऋषि-अर्चन (रिसर्च) यही, मिलते ग्रंथ सबूत।।</strong><br /><strong>2.    आस्था चैनल पर दिखें, स्वामीजी जीवंत।</strong><br /><strong>    प्रात:-सायं नित करें, अभ्यासी श्रीमंत।।</strong><br /><strong>    सुबहो-शाम कार्यक्रम, ‘‘दर्शन आयुर्वेद’’।</strong><br /><strong>    जीवन-शैली स्वस्थ करें, जन-गण बिना विभेद।।</strong><br /><strong>3.    देश आत्मनिर्भर बने, पीएम का आह्वान।</strong><br /><strong>    ‘‘सबसे बढक़र स्वास्थ्य धन’’, ध्यान रखें श्रीमान।।</strong><br /><strong>    जहरीले केमिकल्स से, बने हुए प्रोडक्ट।</strong><br /><strong>    बनें स्वदेशी-भक्त जन, दूजा करें रिजेक्ट।।</strong><br /><strong>    मिलावटी हर जंक फुड, केयर के सामान।</strong><br /><strong>    हेल्थ आत्मनिर्भर बने, अपना हिंदुस्तान।।</strong><br /><strong>    गगन मगन ‘‘भोर-तारा’’, होने को अब भोर।</strong><br /><strong>    बालकृष्ण आचार्यश्री, पतंजलि-इ सिरमौर।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>4.    लोकल अब ग्लोबल बने, लें वोकल संकल्प।</strong><br /><strong>    अभी जरूरत है यही, कोई नहीं विकल्प।।</strong><br /><strong>    इस्ट इण्डिया, युनिलिवर, मल्टिनेशनल, चीन।</strong><br /><strong>    लक्ष सहस्र कोटि लुटे रूपे, भारत क्षीण।।</strong><br /><strong>    पतंजलि अरु सोयारुचि के देशी उत्पाद।</strong><br /><strong>    अपनाएं पर छोड़ दें, परदेशी नि:स्वाद।।</strong><br /><strong>5.    देश एक बाजार नहिं, पातंजल परिवार।</strong><br /><strong>    इसी भावना से सतत् बढ़ता कारोबार।।</strong><br /><strong>    दैनिक जीवन के लिये, आवश्यक सामान।</strong><br /><strong>    पतंजलि में बना रहे, इसका हमें गुमान।।</strong><br /><strong>    नाना हेल्दी, नेचुरल, केयर, फुड, परिधान।</strong><br /><strong>    जीवन, सेहत के लिये, बना आज वरदान।।</strong><br /><strong>    दंत-केश कांति, साबुन, एलोवेरा जेल।</strong><br /><strong>    फेशवॉश हर्बल सुलभ, सेहतकर हर तेल।।</strong><br /><strong>    होम केयर प्रोड्टक्स, बार, गोनाइल व्याप्त।</strong><br /><strong>    हर्बल वॉश, ग्रीन लैश, मूल्य न्यूनतम प्राप्त।।</strong><br /><strong>6.    तुलसी, गिलोय धनवटी, अश्वगंध कैप्सूल।</strong><br /><strong>    आयुर्वेद के प्रयोग से रोग हों धूल।।</strong><br /><strong>    च्यवनप्राश व शिलाजीत, फार्मेसी से दिव्य।</strong><br /><strong>    आयुर्वेदिक औषधियाँ, प्राकृतिक ही सेव्य।।</strong><br /><strong>    मिले न्यूनतम मूल्य पर, नैसर्गिक उत्पाद।</strong><br /><strong>    जीवन-शैली प्राकृतिक, करें प्रकृति संवाद।।</strong><br /><strong>    ऋषि-कृषि सुपरपरा को पुन: दे रहे ठौर।</strong><br /><strong>    बालकृष्ण आचार्यश्री, पतंजलि-इ सिरमौर।।</strong><br /><strong>7.    विज्ञापन, ग्लैमर बना, आकर्षण का केन्द्र।</strong><br /><strong>    कुछ तो अब बदलाव हो! सत्ताधीश नरेन्द्र।।</strong><br /><strong>    अभी तलक माँ भारती, एम.एन.सी कौर!!!</strong><br /><strong>    पूछ रहे आचार्यश्री, पतंजलि-इ सिरमौर।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>८.    संपादकीय आलेख में, भारत जीवन-सार।</strong><br /><strong>    भारतवासी तय करें, खुद अपना उद्धार।।</strong><br /><strong>    यही योग-संदेश है, आयुर्वेदिक सार।</strong><br /><strong>    भारत स्वाभिमान यही, हो स्वदेश से प्यार।।</strong><br /><strong>    बालकृष्ण आचार्य के क्रांतिकारी विचार।</strong><br /><strong>    भारत निर्भर आत्म हो, सेहत करे सुधार।।</strong><br /><strong>    आयुर्वेद-शिरोमणी, कनखल-वासी और।</strong><br /><strong>    बालकृष्ण आचार्यश्री, पतंजलि-इ सिरमौर।।  </strong></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>कविता</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>सितम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3614/balkrishna-acharyashree-patanjali-i-sirmour</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3614/balkrishna-acharyashree-patanjali-i-sirmour</guid>
                <pubDate>Sun, 01 Sep 2024 17:37:05 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/42.jpg"                         length="558813"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>अनुशासन की याद दिलाते हैं श्रीराम</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:right;">प्रफुल्ल चंद्र कुँवर ‘बागी’<br />रेशमी शहर, भागलपुर, बिहार</h5>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3593/shri-ram-reminds-us-of-discipline"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-03/ram.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:center;"><strong>श्रीराम कहलाये मर्यादा पुरुषोत्तम, इस धरा-धाम।</strong><br /><strong>तब संयम और अनुशासन की याद दिलाते हैं श्रीराम।।2।।</strong><br /><strong>पिता, पुत्र, पति, भाई, शिष्य, यति, सखा और शासक के रूप।</strong><br /><strong>सत्य, शील, मर्यादा पालक, वे मानव गाथा में अनूप।।</strong><br /><strong>खग, नर-वानर, सुर, मुनि खातिर, युगों-युगों से प्रेरणा-स्रोत।</strong><br /><strong>सृष्टि काल से आज तलक दिखाता अखिल ब्रह्मांड जोत।।</strong><br /><strong>संयम, अनुशासन संग आज पालन हो हर मर्यादाएँ।</strong><br /><strong>जिसकी आज जरूरत ज्यादा, मिटे ताकि जल्दी विपदाएँ।।</strong><br /><strong>अपने जीवन में श्रीराम ने हर व्यक्ति की रखी प्रतिष्ठा।</strong><br /><strong>स्वाभिमान, सम्मान बढ़ाया, वैसी हो हममें जन-निष्ठा।।</strong><br /><strong>सामाजिक मूल्यों का चिंतन, तब सारा जीवन पूर्ण काम।</strong><br /><strong>तब संयम और अनुशासन की याद दिलाते हैं श्रीराम।।3।।</strong><br /><strong>गुरुकुल में, वनवासी जीवन या हो राजतिलक की बेला।</strong><br /><strong>समरसता, मर्यादा की जो नींव रखी प्रतिमान अकेला।।</strong><br /><strong>उनने समाज में अनुशासन के जो मानदंड किए स्थापित।</strong><br /><strong>उनका आज अनुकरण करना, अत्यावश्यक और देशहित।।</strong><br /><strong>निज संपूरण जीवन-रण में, दिया राम ने परिचय जैसा।</strong><br /><strong>धैर्य सहित सहनशक्ति का फिर है आज जरूरत वैसा।।</strong><br /><strong>परिचय संयम, अनुशासन का दे, कायम की अद्भुत मिसाल।</strong><br /><strong>भगवान राम शोभायमान, वैकल्पिक सिंहासन विशाल।।</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><br /><strong>पौराणिकता, प्रामाणिकता, लौकिकता, प्रभुता युत तमाम।</strong><br /><strong>तब संयम और अनुशासन की याद दिलाते हैं श्रीराम।।4।।</strong><br /><strong>जब सेनापति मीर बकी ने बर्बर बाबर के इंगित पर।</strong><br /><strong>रामजन्मभूमि मंदिर को ध्वस्त किया तोपची बुलाकर।।</strong><br /><strong>उसी स्थान के मलबे पर, जिस मस्जिद का निर्माण किया।</strong><br /><strong>उसे भक्त ने सींच रक्त से, ‘‘मस्जिद-ए-जन्म स्थान’’ कहा।</strong><br /><strong>राम, कृष्ण, शिव बिना भारत का शब्द चित्र खींचना मुश्किल।</strong><br /><strong>शिव मस्तिष्क हैं, राम भुजा दो एवं कृष्ण हैं इसके दिल।।</strong><br /><strong>भारत को आभा-रत करता, शिव, राम, कृष्ण से बनी त्रयी।।</strong><br /><strong>आध्यात्मिक गुरु विश्व मानता, आर्ष, आर्य और विश्व-विजयी।।</strong><br /><strong>आजादी बाद उनचास में रामलला खुद हुए प्रकाशित।</strong><br /><strong>छठा दिसंबर साल बानवे, कलंक मिटा जो निरा विवादित।।</strong><br /><strong>सत्तर साल टेण्ट में ठहरे, न्यायालय से मिला विश्राम।</strong><br /><strong>पाँच सदियों का इंतजार कुल करना पड़ा तुझे प्रभु राम।</strong><br /><strong>तब संयम और अुनशासन की याद दिलाते हैं श्रीराम।।5।।</strong><br /><strong>मध्यकाल में महान संत तुलसीदास ने रहकर काशी।</strong><br /><strong>‘‘रामचरित मानस’’ रचना की, हे राम! तुम्हारा  पा आशी।।</strong><br /><strong>मानस एक अलौकिक रचना, तुलसी ने घर-घर पहुँचाया।</strong><br /><strong>जिस घर में यह हुआ प्रतिष्ठित, उसको ‘‘राम मंदिर’’ बनाया।।</strong><br /><strong>काशी और अयोध्याजी का आदिकाल से नाता गहरा।</strong><br /><strong>कवि ने कालजयी रचना कर, दिया राम-ध्वज जग में फहरा।।</strong><br /><strong>मानस रचना के त्रिसदी बाद, टेक अशोक सिंहल आये।</strong><br /><strong>विश्व हिंदू परिषद् से जन्म भूमि मुक्ति का बिगुल बजाये।।</strong><br /><strong>रामनाम ने हवा बदल दी, शीघ्र देश के हर कोने की।</strong><br /><strong>इससे बड़ा प्रमाण और क्या ? श्रीराम तुम्हारे होने की।।</strong><br /><strong>इस आंदोलन ने भी लोगों के धैर्य को रेखांकित किया।</strong><br /><strong>पैंतीस साल संघर्षरत रह राजनीति परिवर्तित किया।।</strong></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>कविता</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>अगस्त</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3593/shri-ram-reminds-us-of-discipline</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3593/shri-ram-reminds-us-of-discipline</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Aug 2024 17:26:49 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/ram.jpg"                         length="202248"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>योग युग आगाज है, योग दिवस आज है</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">प्रफुल्ल</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">चंद्र</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">कुँवर</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in"> ‘</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">बागी</span></strong><strong><span>’</span></strong></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3549/the-yoga-era-has-begun--yoga-day-is-today"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-03/yoga-2sa1.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">1</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रीष्मकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इक्कीस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>‘‘<span lang="hi" xml:lang="hi">अंतरराष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span>’’<span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोटोकॉल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिहर्सल।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीतता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">2</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामीजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपील।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>‘‘<span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतारें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फील।।</span>’’</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>‘‘<span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनायें।</span>’’</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>‘‘<span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहभागिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्ज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनायें।।</span>’’</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>‘‘<span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इक्कीस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इक्कीस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पाँच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूक्ष्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।।</span>’’</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साम्राज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिजाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">3</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दीर्घा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दसवाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतरराष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वतन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मचारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आसपास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाई।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराई।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निशिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवाभावी।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवश्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भावी।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इलाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिजाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">4</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिवर्सिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाया।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शंखनाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुंजाया।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसिद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहभाग।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोधार्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्याण।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धुलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चटायें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>‘‘<span lang="hi" xml:lang="hi">योगायुर्वेद</span>’’<span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्चन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मंजिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाँबाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिजाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">5</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कुलाधिपति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिवर्सिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">महापर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यश्री।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">चैनल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फेसबुक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाइव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोटि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोटि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधक।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐतिहासिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाधक।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्धारित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोटोकॉल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सह।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्देशित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायामासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इलाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिजाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">6</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सकारात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धैर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>‘‘<span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमान</span>’’<span lang="hi" xml:lang="hi">भावना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्मेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>‘‘<span lang="hi" xml:lang="hi">निरंतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"></span><span lang="hi" xml:lang="hi">यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कायकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span>’’</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>‘‘<span lang="hi" xml:lang="hi">योगायुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जाति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परे।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पातंजल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े।।</span>’’</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुमान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अतीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिजाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">7</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong>‘‘<span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्योतिमान।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अहर्निश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगरत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान।।</span>’’</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छिडक़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमृतवाणी।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अथक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमार्थदेव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेहरवानी।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सहभागी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिवर्सिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वरिष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिकारी।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहनें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभारी।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरताज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिजाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">8</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंदाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।।</span></strong></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>कविता</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>जुलाई</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3549/the-yoga-era-has-begun--yoga-day-is-today</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3549/the-yoga-era-has-begun--yoga-day-is-today</guid>
                <pubDate>Mon, 01 Jul 2024 15:13:55 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/yoga-2sa1.jpg"                         length="182287"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>कविता</title>
                                    <description><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">प्रफुल्ल</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">चंद्र</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">कुँवर</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in"> ‘</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">बागी</span></strong><strong><span>’</span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">रेशमी</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">शहर</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">, </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">भागलपुर</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">, </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">बिहार</span></strong></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3503/kavita"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2024-11/85932.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दैनंदिनी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगमय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जड़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">चेतन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग्य।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुशलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भावसम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुशासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आरोग्य।।१।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्मृति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोपन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थायी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">लें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कागज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दैनंदिनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्मार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फोन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूप।।२।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">लिखना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पढऩा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिमाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अगले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">3</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">महत्त्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तारीख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंकित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुलेख।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सोने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देख।।४।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रमश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुकूलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाय।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मदद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, ‘‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विस्मरण</span>’’<span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिसराय।।५।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाटते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मादक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मांसाहार।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हितकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाकाहार।।१।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अमृतान्न</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जियां</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घंटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जलपान।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्मृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेहतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान।।२।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शैली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शृंगार।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">विकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकार।।३।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">निकले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यंजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भीतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाय।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यंजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुरता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वसुधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वर्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाय।।४।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जंक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डंक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिगाड़।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">युक्ताहार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुधार।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">5</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रामरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुलोम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विलोम।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रोध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोभ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मत्सर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अहं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होम।।६।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भूलेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूलना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चारो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दैनंदिनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आहार।।७।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मस्तिष्कों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगातार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भूल</span>’’<span lang="hi" xml:lang="hi">विराम।।१।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">चाबी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूलते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डालें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खूँटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खास।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शुभतिथि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">/</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्मरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दैनंदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">2</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">खोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषाद।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शांत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्रांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आसानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">याद</span>’’<span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">3</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कदर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">याददाश्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमजोर।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">खूब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सजग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मस्तिष्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्मरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेजोड़।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">4</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">नई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोजना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुश्किल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्मृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आठों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">याम।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">5</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जरूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भरें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रेन</span>’’ <span lang="hi" xml:lang="hi">बहु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्मृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धोखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हिम्मत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">6</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>कविता</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>जून</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3503/kavita</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3503/kavita</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Jun 2024 17:24:43 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-11/85932.jpg"                         length="105668"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>भव्य भारती 'विजन':  पतंजलि गुरुकुलम्</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">प्रफुल्ल</span></strong><strong> </strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">चंद्र</span></strong><strong> </strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">कुँवर</span></strong><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> '</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">बागी</span></strong><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">'</span></strong></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3472/grand-bharati--vision---patanjali-gurukulam"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2024-12/aasam,-tamulpur,-kumaricutt.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्मेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वोत्कृष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">1</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">लव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विवकेशील</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालकों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">!!</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशस्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सको</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">!!</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्येय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अखण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकनिष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वेदों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विफल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निराश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुर्भावना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दुर्गुण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अशुभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विलीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्यता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकाश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ''</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हिन्देश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">'</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">2</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भीड़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सहाय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">न्याय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीजिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">!! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मजा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">औलाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संतुलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नव्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुद्धि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपासना।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अहर्निश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यासरत</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">चरित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सचित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वांगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">भारती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बोल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ''</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वन्दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मातरम्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">'</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नयन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खिलाइये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">3</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्विजत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुष्मान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्त्तिमान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आसमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भासमान।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समाविष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आँग्ल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वगुण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निपुण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शास्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुराण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">महान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जहान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वदृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुणवत्तायुत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाठ्यक्रम।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सुगम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">4</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">संगीत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वक्तृता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवीनता।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रबंधन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवसाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेतृत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवीणता।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमाचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">औदार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्यांकन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">?</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">एकलक्ष्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एकलव्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आरुणि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साचिसव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सज्जनों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वागतम्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">!!</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पठाइये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़ाइये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">!! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">5</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उतरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वसुंधरा।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मैकालियन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मयुद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छिड़ा।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भीड़तंत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पृथक्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चयन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">खो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शिविर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधिकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हरपल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">6</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्षज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकीर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्रिविध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युवा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">युवतियाँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्त्तिमां</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तारक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकाश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपुंज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">निकुंज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ढला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सच्चरित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सृजन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्यम्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिवम्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुन्दरम्।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नव्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ''</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विजन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">''</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">7</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मेधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्द्धन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मध्यम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वसुधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अग्रगण्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धुनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिरोमणि।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मार्गदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिष्यगण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुनि।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बालक्रीड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भित्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आवास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिकी।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संयम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विहंगम।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राचीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">8</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारब्ध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेटने।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोटि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोटि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोटि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समेटने।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्कर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिवर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चकित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विमर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुचित।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सुसंस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुविकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामना।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">देशहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वजित्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभावना।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पुत्री</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगसूत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">निशिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">9</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>कविता</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>अप्रैल</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3472/grand-bharati--vision---patanjali-gurukulam</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3472/grand-bharati--vision---patanjali-gurukulam</guid>
                <pubDate>Mon, 01 Apr 2024 15:10:41 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-12/aasam%2C-tamulpur%2C-kumaricutt.jpg"                         length="684550"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि गुरुकुलम्</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">आचार्य</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">अंशुल</span></strong><strong><span style="font-family:Mangal, serif;">:</span></strong></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3441/patanjali-gurukulam"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2024-12/geet.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पढऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़ो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> -2</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज़ोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुल</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गाथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span>,</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अंधकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षित</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमज़ोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पढऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़ो</span> ................</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span>, </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकाश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुंज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगमगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">देखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बादल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पढऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़ो</span> ................</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हरि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुन्दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धरा</span>  <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span>,</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गंगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पंख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span>,</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पावन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठेंगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">तरफ</span>) <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पढऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़ो</span> ................</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जम़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसमां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पढऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़ो</span> ................</strong></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>कविता</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>मार्च</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3441/patanjali-gurukulam</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3441/patanjali-gurukulam</guid>
                <pubDate>Fri, 01 Mar 2024 15:16:45 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-12/geet.jpg"                         length="274032"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>रामलला की प्राण प्रतिष्ठा</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">डॉ</span></strong><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">0 </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">वेद</span></strong><strong> </strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">भूषण</span></strong><strong> </strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">त्रिपाठी</span></strong></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3417/ramlala-ki-pratishtha"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2024-05/ram.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">                              सृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धालुजन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">                               </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सरयू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दरस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">परस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मज्जन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">       </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पुण्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुंज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खिलाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संरक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मंगलदीप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जलाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अवध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पावनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रामलला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिष्ठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आनंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिष्ठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महोत्सव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">धन्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> - </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन्मभूमि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवमयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दशविधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्नान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मशुद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुष्ठान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुष्ठान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विष्णु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंचगव्यप्रासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">     </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गोदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निभाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">     </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोवर्धन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवान्वित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्वाहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंगल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्नेह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पितरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तराएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणाहुति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामभक्तों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धासुमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चढ़ाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रामलला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कलश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मंडप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वास्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वरूण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्षाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विघ्नहर्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गणेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आह्वान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मातृका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रामलला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जलाधिवास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दीप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रज्ज्वलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञवेदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पूजन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञाग्नि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अरणि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंथन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूजाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अमृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिसिंचित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पावन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वास्तुशांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्नाभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शैय्याधिवास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रामायण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काकभुशुण्डि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पुण्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रताप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सुमेरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्वत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुबेर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टीला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">महिमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धालुजन</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सरयू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दरस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">परस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मज्जन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पुण्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुंज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खिलाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संरक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मंगलदीप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जलाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अवध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पावनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रामलला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिष्ठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आनंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिष्ठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महोत्सव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">धन्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन्मभूमि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवमयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>कविता</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>फरवरी</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3417/ramlala-ki-pratishtha</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3417/ramlala-ki-pratishtha</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Feb 2024 15:32:24 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-05/ram.jpg"                         length="95553"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतञ्जलि संस्था आगे बढ़ती रहे</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">साध्वी</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">देवशक्ति</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">पतंजलि</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">संन्यास</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">आश्रम</span></strong></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3400/patanjali-organization-keep-moving-forward"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2024-10/dsc_4965.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतञ्जलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहें</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिव्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतञ्जलि</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अखण्ड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतञ्जलि</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईश्वर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गुफाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कन्दराओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतारा</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लुप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चमका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगरूपी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सितारा</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारंभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संघर्षों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभावों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाधाओं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">धन्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहें</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहचान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिलाई</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">500 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिसर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेपर्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्टरनेशनल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनरल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकाशित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराई</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरोधियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसुरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लडऩा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जटिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाधाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हटाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनवरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैलोलिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झूठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोर्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैभवशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नूतन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वातावरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामराज्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतञ्जलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">युवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतञ्जलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीढ़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कंपनियों </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तुओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">खों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीडि़तों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आखें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निरामय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतञ्जलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेलनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निजात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिपुत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अद्भुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैविक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुर्गा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरस्वती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्मी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मीरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">महिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">युवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचारक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">28</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अद्वितीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ेगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उऋोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नूतन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">नूतन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रचती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>कविता</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>जनवरी</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3400/patanjali-organization-keep-moving-forward</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3400/patanjali-organization-keep-moving-forward</guid>
                <pubDate>Mon, 01 Jan 2024 15:08:01 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-10/dsc_4965.jpg"                         length="373205"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        