<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/category/4911/yog-divas" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>योग दिवस - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/category/4911/rss</link>
                <description>योग दिवस RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>पतंजलि योग समितियों द्वारा पुरे देश में मनाया गया</title>
                                    <description><![CDATA[<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd2---copy.jpg" alt="iyd2 - Copy" width="877" height="1093" /></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd3---copy.jpg" alt="iyd3 - Copy" width="874" height="1083" /></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd4---copy.jpg" alt="iyd4 - Copy" width="875" height="1084" /></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd5---copy.jpg" alt="iyd5 - Copy" width="875" height="1075" /></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd5.jpg" alt="iyd5" width="875" height="1075" /></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd6.jpg" alt="iyd6" width="875" height="1086" /></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd7.jpg" alt="iyd7" width="875" height="1075" /></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd8.jpg" alt="iyd8" width="881" height="1076" /></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd9.jpg" alt="iyd9" width="880" height="1086" /></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3576/international-yoga-day-2024"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-03/iyd1---copy.jpg" alt=""></a><br /><p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd2---copy.jpg" alt="iyd2 - Copy" width="877" height="1093"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd3---copy.jpg" alt="iyd3 - Copy" width="874" height="1083"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd4---copy.jpg" alt="iyd4 - Copy" width="875" height="1084"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd5---copy.jpg" alt="iyd5 - Copy" width="875" height="1075"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd5.jpg" alt="iyd5" width="875" height="1075"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd6.jpg" alt="iyd6" width="875" height="1086"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd7.jpg" alt="iyd7" width="875" height="1075"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd8.jpg" alt="iyd8" width="881" height="1076"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd9.jpg" alt="iyd9" width="880" height="1086"></img></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>योग दिवस</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>अगस्त</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3576/international-yoga-day-2024</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3576/international-yoga-day-2024</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Aug 2024 17:54:49 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/iyd1---copy.jpg"                         length="524938"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>स्वस्थ-भारत व स्वस्थ विश्व के संकल्प के साथ पतंजलि योगपीठ में मनाया गया 10वां अंतर्राष्ट्रीय योग दिवस</title>
                                    <description><![CDATA[<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#E31AA5;border-color:#E31AA5;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(227,26,165);">
<h5 class="MsoNormal" style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेल्फ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोसाइटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिवर्स</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span></strong></span></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"></h5>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#3598DB;border-color:#3598DB;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(53,152,219);">
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वरदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span></strong></span></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:rgb(224,62,45);border-color:rgb(224,62,45);height:122.562px;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr style="height:122.562px;">
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(224,62,45);height:122.562px;">
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span></strong></span></h5>
<h6 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बदलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदूषित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्यावरण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोषपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खानपान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपजे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाईफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टाईल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिस्ऑर्डर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">., </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुगर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवसाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षीण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निसर्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्निहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span></strong></h6></td></tr></tbody></table>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3529/the-10th-international-yoga-day-was-celebrated-at-patanjali-yogpeeth-with-the-resolution-of-a-healthy-india-and-a-healthy-world"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-03/cover-page-july-24.jpg" alt=""></a><br /><table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#E31AA5;border-color:#E31AA5;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(227,26,165);">
<h5 class="MsoNormal" style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेल्फ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोसाइटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिवर्स</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span></strong></span></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"></h5>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#3598DB;border-color:#3598DB;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(53,152,219);">
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वरदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span></strong></span></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:rgb(224,62,45);border-color:rgb(224,62,45);height:122.562px;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr style="height:122.562px;">
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(224,62,45);height:122.562px;">
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span></strong></span></h5>
<h6 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बदलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदूषित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्यावरण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोषपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खानपान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपजे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाईफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टाईल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिस्ऑर्डर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">., </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुगर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवसाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षीण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निसर्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्निहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span></strong></h6>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#3598DB;border-color:#3598DB;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(53,152,219);">
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span></strong></span></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगमुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्यागकर </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगमय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद्धति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनचर्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है|</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 365 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">/</span><span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारंभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घण्टे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा|</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मजहब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बंधनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार्वभौमिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वहितकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है|</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_0124.jpg" alt="AMT_0124" width="900" height="600"></img></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिशानिर्देशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगभवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभागार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिवर्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">विषय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगमूलक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंटीग्रेटिड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रीटमेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिस्टम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साध्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">असाध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिवर्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेल्फ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोसाइटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिवर्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मॉडर्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेडिकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिस्टम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकारें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगमूलक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंटीग्रेटिड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रीटमेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिस्टम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असाध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिवर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लंग्स</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिवर्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खत्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार्थक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाएँ</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एडवांस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डेली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाइफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार्थक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाएँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दैनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समास्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मानुशासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मदर्शन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आत्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साक्षात्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योगयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैचारिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संघर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैचारिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संघर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैचारिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवर्तन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रीयल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ल्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एविडेंस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सैकड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लीवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिरोसिस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हेपेटाइटिस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इंफर्टिलिटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लॉकेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असाध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेडिकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टर्मिनोलॉजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असंभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदूषित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्यावरण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोषपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खानपान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपजे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाईफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टाईल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिस्ऑर्डर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">., </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुगर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवसाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षीण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निसर्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्निहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यसन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम्प्लीट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एसप्रेशन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कम्प्लीट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैलेंस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कम्प्लीट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रीजुविनेशन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कम्प्लीट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिवाइन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रांसफोर्मेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिवाइन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाइफ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_0128.jpg" alt="AMT_0128" width="900" height="600"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 365 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">/ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगधर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिधर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वेदधर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगमुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्यागकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगमय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद्धति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनचर्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाणित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिन्तन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आह्वान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 365 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">/ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारंभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घंटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_0182.jpg" alt="AMT_0182" width="900" height="600"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 200 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 200 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 35 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यौगिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जॉगिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 21 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 12 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरागत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 20-25 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शताधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्राओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 200 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 200 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वरदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वरदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतारने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सान्निध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महोत्सव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवर्तन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवर्तन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पावन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रियल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वल्र्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एविडेंस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साक्षात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निरोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजारों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्लिनिकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रायल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साबित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असाध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकमात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मजहब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बंधनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार्वभौमिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वहितकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़ा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पंथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्प्रदाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मजहब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बंधनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार्वभौमिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वहितकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुस्लिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">चढक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहभागिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाइचारे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सौहार्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छवि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_0754.jpg" alt="AMT_0754" width="800" height="534"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रीयल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वल्र्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एविडेंस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साझा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभव</span></strong></span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असाध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एंक्लोंजिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्पॉन्डिलाइटिस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रूमेटाइड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थराइटिस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन्फर्टिलिटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">., </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टाइप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डायबिटीज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पैल्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">., </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोस्टेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लाकेज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ओवेरियन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिस्ट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रागिनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नरेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कौशिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जवेन्द्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गांधी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिनेश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मांगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सईद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हंसराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यादव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्णकान्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुपम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वेश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोनिका</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्मा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मचन्द</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ख्याति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्चेन्ट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जितेन्द्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुष्का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्मल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तरूण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यादव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राधेश्याम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कौशिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगमूलक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंटीग्रेटिड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिस्टम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिरूट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभवों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साझा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_0498.jpg" alt="AMT_0498" width="900" height="601"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृतज्ञ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जागृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चमत्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जागृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_0493.jpg" alt="AMT_0493" width="900" height="601"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यौगिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जॉगिंग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुलोम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विलोम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भस्त्रिका</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रामरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कपालभाति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भुजंगासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्षासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ताड़ासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंडुकासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शलभासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गौमुखासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वज्रासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुडक़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्वाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसपास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 200 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गावों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगसत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थैरेपियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शन</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थैरेपिस्टों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंचकर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">षट्कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थेरेपियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थैरेपिस्टों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बस्ती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कटि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बस्ती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रीवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बस्ती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हृदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बस्ती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिंगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिरोधारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाइव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छात्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">छात्राओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्राओं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मलखम्ब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रस्सी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाक्सिंग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ताइक्वांडो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साध्वी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवप्रिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राकेश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमार्थदेव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंशुल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संप्रेषण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पारूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीआरआई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुराग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वार्ष्णेय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाप्रबंधक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रस्ट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रिगेडियर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मल्होत्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसाधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरूण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजपूत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कॉलेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यादव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हॉस्पिटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपाधीक्षक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरूण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाण्डेय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बजरंगदेव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्षदेव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईशदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंतजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इकाईयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इकाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अधिकारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मचारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासाश्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासिनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहनें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span> </h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>योग दिवस</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>जुलाई</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3529/the-10th-international-yoga-day-was-celebrated-at-patanjali-yogpeeth-with-the-resolution-of-a-healthy-india-and-a-healthy-world</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3529/the-10th-international-yoga-day-was-celebrated-at-patanjali-yogpeeth-with-the-resolution-of-a-healthy-india-and-a-healthy-world</guid>
                <pubDate>Mon, 01 Jul 2024 15:54:32 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/cover-page-july-24.jpg"                         length="726949"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>अंतर्राष्ट्रीय योग दिवस 2024 की मुख्य झलकियाँ</title>
                                    <description><![CDATA[<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/img_5314.jpg" alt="IMG_5314" width="900" height="600" /></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_01821.jpg" alt="AMT_0182" width="900" height="600" /></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_0510.jpg" alt="AMT_0510" width="900" height="601" /></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_3267.jpg" alt="AMT_3267" width="900" height="600" /></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_9859.jpg" alt="AMT_9859" width="800" height="1198" /></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_0460.jpg" alt="AMT_0460" width="1000" height="668" /></p>
<p>  </p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3530/key-highlights-of-international-yoga-day-2024"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-03/amt_01191.jpg" alt=""></a><br /><p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/img_5314.jpg" alt="IMG_5314" width="900" height="600"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_01821.jpg" alt="AMT_0182" width="900" height="600"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_0510.jpg" alt="AMT_0510" width="900" height="601"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_3267.jpg" alt="AMT_3267" width="900" height="600"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_9859.jpg" alt="AMT_9859" width="800" height="1198"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_0460.jpg" alt="AMT_0460" width="1000" height="668"></img></p>
<p> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>योग दिवस</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>जुलाई</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3530/key-highlights-of-international-yoga-day-2024</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3530/key-highlights-of-international-yoga-day-2024</guid>
                <pubDate>Mon, 01 Jul 2024 15:53:32 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_01191.jpg"                         length="466006"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>अंतर्राष्ट्रीय योग दिवस में पतंजलि की सहभागिता व विश्व कीर्तिमान</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">कपिल</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">कुमार</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">, </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">योग</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">संदेश</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">विभाग</span></strong></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3532/patanjali-s-participation-in-international-yoga-day-and-world-record"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-03/amt_0230.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">     योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्वज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुपम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपहार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कालखण्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विलुप्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुफा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कन्दराओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">महात्माओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बैनर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आंदोलन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खड़ा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">200 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देशों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">न</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार्यता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहाँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नागरिकों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दैनिकचर्या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तित्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जोयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार्यता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिलाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अहर्निश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एकनिष्ठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अखंड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचंड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाइफ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिशन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तहत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चरैवेति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">चरैवेति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विदेश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगातार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परोक्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 200 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचाया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डेढ़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ढाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंचाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पश्चिम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दक्षिण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चारों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिशाओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एकाकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वच्छ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सभ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रचना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तुत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सभ्यता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवान्वित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ताकत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हिला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सके।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वास्तव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगदान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आंदोलन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहभागी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहायक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुगामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महापुरुषों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़ी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रामोद्योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूचना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तकनीकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्रों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आंदोलन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिसाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समुच्चय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आंदोलन।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दवायें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नास्तिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आस्तिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोगी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आधि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्याधि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शमन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपाधि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैमनस्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्राष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">200 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देशों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span></strong></span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नरेन्द्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोदी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयासों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">21 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जून</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">200 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देशों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार्यता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुस्लिम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नरेन्द्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोदी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्राष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्धारित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुझाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मांगा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तिथि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">21 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जून</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चुनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 21 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जून</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्राष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घोषित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 11 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिसम्बर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2014 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संयुक्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 177 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदस्यों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 21 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जून</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्राष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्ताव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंजूरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">२००</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देशों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार्यता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली।</span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">2015</span></strong></span><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजपथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिल्ली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिविर</span></strong></span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिल्ली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजपथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनाया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नरेन्द्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोदी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थिति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजपथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगपथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">२०१५</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तरराष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तैयारियाँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यादगार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जागरूक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 35 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पैकेज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h5><p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/ys-2.jpg" alt="ys-2" width="800" height="508"></img></span></p><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्राष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिल्ली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजपथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनाया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजपथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंच</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साझा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमन्त्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मौका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">2016</span></strong></span><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फरीदाबाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरियाणा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिविर</span></strong></span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 2016</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिशानिर्देशन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तत्वावधान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फरीदाबाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेक्टर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-12</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुडा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैदान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिविर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संचालित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिविर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाजपा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यक्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अमित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span></h5><p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/dsc_0136.jpg" alt="DSC_0136" width="900" height="596"></img></span></p><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">फरीदाबाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्वस्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span></strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">फरीदाबाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्वस्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कराने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोल्डन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकॉर्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दर्ज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 408</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 15</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेकेंड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शीर्षासन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गिनीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ल्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकॉर्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दर्ज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कराया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीसरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकॉर्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोहताश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौधरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 80</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पौंड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (36.5</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किग्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रखकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 51</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुशअप्स</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मारकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गिनीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकॉर्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">३</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुशअप्स</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 9</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1500</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूर्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नमस्कार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रवि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 90</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शीर्षासन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकॉर्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोहताश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौधरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वाधिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुशअप्स</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकॉर्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया।</span></h5><p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/faridabad.jpg" alt="Faridabad" width="800" height="530"></img></span></p><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">2017</span></strong></span><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अहमदाबाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिविर</span></strong></span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 2017</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीएमडीसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राउण्ड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अहमदाबाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिविर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संचालित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाजपा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तत्कालीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यक्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अमित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अहमदाबाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिविर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंचे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिनके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शहर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पांच</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अतिरिक्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राउंडों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गयी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 21 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जून</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मिलित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसारित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संदेश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समुचित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंचे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निमित्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एलईडी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्क्रीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवेश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समुचित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ढंग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10,000 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यकर्ता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तैनात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निकट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्देशित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"></span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2018</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोटा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजस्थान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिविर</span></strong></span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">2018 </span><span lang="hi" xml:lang="hi"></span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चतुर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजस्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्वावधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राउण्ड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजस्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किमी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लम्बे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किमी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चौड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राउण्ड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशालतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकरूपता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुशासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिनीज़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोषणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वसुंधरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंधिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कलेक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोयल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौंपा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गणना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्काल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढक़र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 25 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुशासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतरे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिनीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ल्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊपर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निरीक्षक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 4000 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोटोकॉल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तहत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मॉनिटरिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिनीज़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंग्लैण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिस्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिबैका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिस्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वप्निल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोल्डन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ल्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्ज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एशिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोगियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टीम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगातार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विडियो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्डिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोषित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 101 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तिगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामूहिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वप्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्रालय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2015 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजपथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माननीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नरेन्द्रभाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सान्निध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 34 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 21 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जून</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2017 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहमदाबाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माननीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूपाणी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सान्निध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 54,500 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैसूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैसूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 55,500 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रही।</span> </h5><p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/img-20180622-wa0090.jpg" alt="IMG-20180622-WA0090" width="1000" height="505"></img></span></p><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नवीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजस्थान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पंतजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशासन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रेजोनेंस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐलेन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजस्थान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माननीया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीमती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वसुन्धरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिंधिया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थिति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोटा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राउण्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">गिनीज़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घोषणा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशासन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कलेक्टर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोयल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हाथों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सौंपा।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गणना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तत्काल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चुकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढक़र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 25 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चुकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुशासन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानकों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उतरे।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गिनीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ल्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोगी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऊपर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निरीक्षक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 4,000 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदस्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नियुक्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोटोकॉल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तहत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मॉनिटरिंग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गिनीज़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इंग्लैण्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिबैका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिस्टर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वप्निल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रही।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोल्डन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ल्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दर्ज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एशिया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोगियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टीम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगातार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विडियो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्डिंग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमानों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घोषित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 101 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमानों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तिगत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामूहिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहा।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मचारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुलदीप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 25,000 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रवि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्योम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शंकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 24 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घण्टे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोविन्द</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 40 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घण्टे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 12,000 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूर्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नमस्कार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मचारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिपाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 53 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घण्टे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगातार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैराथन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महेश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">२१</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घण्टे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">२</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कपालभाति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चन्द्रप्रकाश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">१</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घण्टा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जानुशिरासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मचारिणी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शीतल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 21 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घण्टे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 27 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुलोम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विलोम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तिगत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गये।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिभागियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्साहवर्धन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजस्थान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कालीचरण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सराफ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाबूलाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सैनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोटा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सांसद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ओम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिरला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">2019</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नांदेड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिविर</span></strong></span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">2019</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नांदेड़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तरराष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिविर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तत्कालीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देवेंद्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फडनवीस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नांदेड़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तरराष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">2020</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आह्वान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span></strong></span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 2020</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महामारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देशवासियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तरराष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूक्ष्म</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सांकेतिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आह्वान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गाइड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाइन्स</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्राष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनाया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हराया।</span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">2021</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आह्वान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span></strong></span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">7</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिरोमणि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पावन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सान्निध्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">२</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगभवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सभागार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगमय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यष्टि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यात्रा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चारों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषद्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीमद्भगवतगीता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पावन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋचाओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाचन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मध्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शंखनाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निरोगी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एकमात्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बताया।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यौगिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्केटिंग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यौगिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिम्नास्टिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मल्लखम्भ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मल्लयुद्ध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यौगिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्राओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झांकियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुरूआत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुई।</span></h5><p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/yoga-page.jpg" alt="Yoga-page" width="900" height="594"></img></span></p><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेचुरोपैथी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आधारित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इंटिग्रेटेड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पद्धति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सौगात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रक्रिया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जड़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिटा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सकें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चाहे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाइफ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्टाइल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डिज़ीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऑटो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इम्यून</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डिज़ीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असाध्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वंशानुगत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हों।</span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">2022</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">२</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span></strong></span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 8</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्करण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थीम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ह्यूमैनिटी</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानवता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">रखी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेतृत्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भव्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्रलय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संचालित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरदीप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span></h5><p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/dji_0023.jpg" alt="DJI_0023" width="800" height="449"></img></span></p><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आजादी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 75 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आजादी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अमृत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महोत्सव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्गत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समितियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 75 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐतिहासिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सांस्कृतिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आईकोनिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थानों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 500 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिलों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5000 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तहसीलों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लागों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एकरूपता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एकात्मता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगसूत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बंध</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निरंतर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मलखम्ब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुश्ती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाक्सिंग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ताइक्वांडो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूर्यनमस्कार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दण्ड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बैठक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगासनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इंटिग्रेटेड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थैरेपी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाईव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसारण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">लाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शंखनाद</span></strong></span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">लाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शंखनाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरदीप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नजर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आए।</span></h5><p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/ys-2.jpg" alt="ys-2" width="1024" height="768"></img><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/yoga-day-at-lal-quila-(3).jpg" alt="YOGA-DAY-AT-LAL-QUILA-(3)" width="1024" height="768"></img></span></p><h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">2023</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राउण्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निकट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-2</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span></strong></span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">9वें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पावन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सान्निध्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वेलनेस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विशाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैदान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शंखनाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगमय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 600 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिलों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5000 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तहसीलों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्प्रदाय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भेद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समाप्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हिन्दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुस्लिम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बौद्ध</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समुदायों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहभागिता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तराखण्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाणी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभिसिंचित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आह्वान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घरों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निकले</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अप्रतिम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जलवा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आगाज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुंजायमान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 66 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बालयोगियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगातार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 150 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूर्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नमस्कार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छात्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">छात्राओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मल्लखम्भ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मल्लयुद्ध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यौगिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्राओं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिम्नास्टिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span></h5><p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/dji_0956.jpg" alt="DJI_0956" width="800" height="600"></img></span></p><p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/yoga-page.jpg" alt="Yoga-page" width="800" height="600"></img><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/dji_0895.jpg" alt="DJI_0895" width="800" height="600"></img></span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>योग दिवस</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>जुलाई</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3532/patanjali-s-participation-in-international-yoga-day-and-world-record</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3532/patanjali-s-participation-in-international-yoga-day-and-world-record</guid>
                <pubDate>Mon, 01 Jul 2024 15:50:32 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/amt_0230.jpg"                         length="455176"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>जून 21 विश्व का योगाभिषेक</title>
                                    <description><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">वंदना</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">बरनवाल</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in"><span>  </span></span></strong></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">राज्य</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">प्रभारी</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">-</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">महिला</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">पतंजलि</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">, </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">योग</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">समिति</span></strong></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3538/june-21-yoga-abhishek-of-the-world"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2025-03/yoga-2sa.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">    योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनमोल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अचूक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गहराई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतरिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्याप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रियाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निराकरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभावनाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्याप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">संतुलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 21 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमूल्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गंभीरतापूर्वक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केंद्रित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकाकीपन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तनावग्रस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गतिहीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्वरित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निरंतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौहार्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नतीजतन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाह्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्तरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जूझ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौहार्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदस्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनमुटाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तिगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नतीजतन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामाजिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तिगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मांग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभूतपूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊंचाइयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मांग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकमात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सक्षम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुशासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतुलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुंजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आइए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुद्धिमत्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवर्तनकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुनिश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">   </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पन्नों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वगुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़ाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राचीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थव्यवस्था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजनीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पश्चिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कायल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पश्चिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंधकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिकी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खगोल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गणित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शायद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसीलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोखली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संदेह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभ्यतागत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दार्शनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनूठी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषताएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मतलब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गंभीरता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गरिमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्ता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">; </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंधकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपाधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वास्तविक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवासियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्याप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंधकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचेगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गरिमा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वोच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वसुधैव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुटुम्बकम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानना।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषताएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span></strong></span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्याभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिचित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्याभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्याभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधिवत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोषणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तात्पर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वचन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्याभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्याभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विवरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्राट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अशोक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चन्द्रगुप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौर्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विक्रमादित्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छत्रपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिवाजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्मीबाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्याभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चर्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्याभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चौदह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वनवास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रावण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पश्चात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्नत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिखर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्याभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बगैर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषोत्तम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्याभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुशासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहेजने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टिकोण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्याण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामंजस्यपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्जागरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span></strong></span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीमाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समुदाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्पना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कब्जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनेस्को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सांस्कृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरासत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मान्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्याण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वास्तव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महारज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जागरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राचीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मान्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उजागर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतीपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुजऱ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावनात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तंदुरुस्ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केंद्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिरोधक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तंदुरुस्ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्तिशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपकरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उभरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहचानते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरकारें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रणालियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार्वजनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साढ़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतुलनीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विवेचना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्जागृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दैदीप्यमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोशिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीजिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गहरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शाश्वत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरीकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत्यंत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनवरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयासों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साढ़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अल्पकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरपूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्फूर्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनस्र्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साढ़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">याद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">याद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाशिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डंका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अखंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अप्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेतृत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिखरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थानों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शोधकर्ताओं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्वानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठोस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नैदानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साक्ष्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाश्वत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोगशाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोगशाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्व</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभूति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">चढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिक्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभाविक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span></strong></span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विराट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुआयामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तपस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिमार्जित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिष्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नैतिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्रता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्तरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्याय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कारित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोखला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शून्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गवाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मचेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदर्र्शों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वास्तविक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वाकांक्षाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिप्साओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कटौती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिखाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंगल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपासना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियोजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियंत्रित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपरीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्पना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्याण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमेशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैचारिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेतृत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिभाषित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नींव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईश्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भविष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मृत्यु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span></strong></span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राच्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राचीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रचा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुंथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनिवार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राच्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उल्लेख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्चतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिखर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुदृढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिपक्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महामानव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रबंधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अद्भुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खजाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छुपा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उभारने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सतत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसन्धान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसन्धान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीयता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरुरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीयता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तात्पर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिलकुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मॉडल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाकारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मसात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गंगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभूतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तवज्जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाकाहार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यूनानी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होम्योपैथी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकप्रियता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिसरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नीम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोमूत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ख्याल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेटेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपेक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वापस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीवाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठे।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बीमारियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पारंपरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तकनीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकीकृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिदृश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्लेटफ़ॉर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षकों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परामर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुविधाजनक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्र्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माँग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिछले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साढ़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भागीदारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उल्लेखनीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पारंपरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद्धतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावशीलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जागरूकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मान्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उल्लेखनीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दायरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद्धतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अस्पताल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहचान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पारंपरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद्धति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकीकरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरुआत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकीकरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">   </span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्याय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्मरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीमारियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छुटकारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्मीदें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माफियागिरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खलबली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मचती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराजश्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनस्र्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षिकाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोडक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुद्धि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कौशल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साहस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सांस्कृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्नयन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बलबूते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराजश्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशालता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बारीकियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 21 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">याद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभिषेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अखंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लम्बी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गाथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>योग दिवस</category>
                                            <category>2024</category>
                                            <category>जुलाई</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3538/june-21-yoga-abhishek-of-the-world</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3538/june-21-yoga-abhishek-of-the-world</guid>
                <pubDate>Mon, 01 Jul 2024 15:35:55 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2025-03/yoga-2sa.jpg"                         length="182287"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>अन्तराष्ट्रीय योग दिवस का सन्देश &quot;योग सबके लिए&quot;</title>
                                    <description><![CDATA[<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-12/14.2.jpg" alt="14.2" /></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2738/international-yog-day-ka-sandesh-yog-sabke-liye"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-12/14.2.jpg" alt=""></a><br /><p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-12/14.2.jpg" alt="14.2"></img></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2023</category>
                                            <category>योग दिवस</category>
                                            <category>जुलाई</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2738/international-yog-day-ka-sandesh-yog-sabke-liye</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2738/international-yog-day-ka-sandesh-yog-sabke-liye</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Jul 2023 21:54:21 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-12/14.2.jpg"                         length="638495"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पूज्य योगऋषि स्वामी रामदेव जी महाराज का विदेश प्रवास</title>
                                    <description><![CDATA[<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#e67e23;border-color:#E67E23;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(230,126,35);">
<h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य योगऋषि के सानिध्य में हेल्थ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रास्पेरिटी एण्ड पीस के संकल्प के साथ</span></strong></span></h4>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिका</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कनाडा के मिसगेन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अटलांटिक सिटी सहित सैकड़ों शहरों में पूज्य योगऋषि स्वामी रामदेव जी महाराज ने हजारों महिला-पुरुषों को कराया सामूहिक योगाभ्यास</span></strong></span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिकन एसोसिऐशन ऑफ फिजीसियन ऑफ इंडियन ओरिजिन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी नारायण मंदिर टोरंटो आदि विविध संगठनों एवं स्थानीय मीडिया ने पूज्यवर के साथ योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय संस्कृति पर किया डिस्कशन</span></strong></span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">प</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तंजलि योगपीठ के अधिष्ठाता पूज्य योगऋषि स्वामी रामदेव जी महाराज ने अपनी विदेश यात्रा के दौरान अमेरिका</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कनाडा के </span>100<span lang="hi" xml:lang="hi"> से अधिक शहरों में सैकड़ों योगशिविर</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2484/pujya-swami-ramdev-ji-maharaj-ka-videshi-pravash"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-10/1041.jpg" alt=""></a><br /><table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#e67e23;border-color:#E67E23;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(230,126,35);">
<h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य योगऋषि के सानिध्य में हेल्थ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रास्पेरिटी एण्ड पीस के संकल्प के साथ</span></strong></span></h4>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिका</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कनाडा के मिसगेन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अटलांटिक सिटी सहित सैकड़ों शहरों में पूज्य योगऋषि स्वामी रामदेव जी महाराज ने हजारों महिला-पुरुषों को कराया सामूहिक योगाभ्यास</span></strong></span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिकन एसोसिऐशन ऑफ फिजीसियन ऑफ इंडियन ओरिजिन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी नारायण मंदिर टोरंटो आदि विविध संगठनों एवं स्थानीय मीडिया ने पूज्यवर के साथ योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय संस्कृति पर किया डिस्कशन</span></strong></span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">प</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तंजलि योगपीठ के अधिष्ठाता पूज्य योगऋषि स्वामी रामदेव जी महाराज ने अपनी विदेश यात्रा के दौरान अमेरिका</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कनाडा के </span>100<span lang="hi" xml:lang="hi"> से अधिक शहरों में सैकड़ों योगशिविर सम्पन्न कराये। इस दौरान हजारों लोगों ने पूज्य स्वामी जी महाराज के सानिध्य में योगाभ्यास कर योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम एवं भारतीय संस्कृति के महत्व को आत्मसात किया। इस अवसर पर अमेरिका एवं कनाडा के मिसगेन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अटलांटिक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">टोरंटो सहित अनेक स्थानों पर लगे सभी शिविरों में पूज्यवर के साथ शिविरार्थियों ने हेल्थ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रास्पेरिटी एवं पीस के साथ जीवन जीने का संकल्प व्यक्त किया। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक संगठनों ने पूज्य योगऋषि स्वामी रामदेव जी महाराज एवं पतंजलि अभियान का अपनी सांस्कृतिक परम्पराओं के साथ स्वागत किया तथा अपने कार्यकर्ताओं के बीच विशेष सेमीनार आयोजित कर योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद एवं भारतीय वैदिक संस्कृति विषय पर पूज्यवर के साथ चर्चायें कीं। इसमें अमेरिकन एसोसिएशन ऑफ फिजीसियन ऑफ इंडियन ओरिजिन संगठन द्वारा आयोजित योग विज्ञान सेमीनार में भारी संख्या में प्रवासी एवं स्थानीय मूल निवासी सहभागीदार बनें। वहीं टोरंटो के स्वामी नारायण मंदिर परिसर में भारी संख्या में कार्यकर्ताओं ने पूज्यवर के योगविज्ञान परक सूत्रों को आत्मसात किया। मिसिगेन के इंटरनेशनल सेंटर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अटलांटिक सिटी के विश्वधर्म फेस्टिवल में पूज्यवर के साथ अनेेक भारतीय संतगणों ने हिस्सा लेकर भारतीय योग एवं भारतीय संस्कृति को वैज्ञानिक संस्कृति बताते हुए इसे जन-जन में पहुंचाने का उद्घोष किया। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि योगपीठ के महामंत्री श्रद्धेय आचार्य बालकृष्ण जी महाराज ने पूज्यवर के विदेश प्रवास से अब तक वहां संपन्न हो रहे योगविज्ञान शिविरों को विश्व जनमानस का भारतीय योग एवं ऋषि संस्कृति के प्रति बढ़ रहे विश्वास का परिणाम बताया।</span></h5>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/196.jpg" alt="196"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/12.jpg" alt="12"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/691.jpg" alt="69"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/1481.jpg" alt="148"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/154.jpg" alt="154"></img></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2017</category>
                                            <category>अगस्त</category>
                                            <category>योग दिवस</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2484/pujya-swami-ramdev-ji-maharaj-ka-videshi-pravash</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2484/pujya-swami-ramdev-ji-maharaj-ka-videshi-pravash</guid>
                <pubDate>Tue, 01 Aug 2017 21:53:55 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/1041.jpg"                         length="299243"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि योगपीठ एवं गुजरात सरकार के संयुक्त तत्वावधान में आयोजित अहमदाबाद अन्तर्राष्ट्रीय योगदिवस </title>
                                    <description><![CDATA[<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मां गंगा व साबरमती के पावन योगस्थ संगम का किया दुनिया ने दिव्य दर्शन</span></strong></span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तृतीय अन्तर्राष्ट्रीय योग दिवस पर पतंजलि ने फिर रचे योग के 23</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  विश्वरिकार्ड</span></strong></span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">    <span style="color:rgb(35,111,161);">नारी शक्ति द्वारा तीन घंटे के सामूहिक योगाभ्यास व तीन लाख लोगों के सामूहिक योग करने सहित कई</span></span><span style="color:rgb(35,111,161);"> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वरिकार्डों के नाम रहा पतंजलि का </span>21<span lang="hi" xml:lang="hi"> जून</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय आचार्य बालकृष्ण जी महाराज रचित पुस्तक योगविज्ञानम् के हिन्दी-अंग्रेजी संस्करण का पूज्य योगऋषि व श्री अमितभाई शाह ने किया लोकार्पण</span></span></strong></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">      प</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तंजलि योगपीठ स्थापना के वर्षों पूर्व गांव की गलियों से प्रारम्भ हुआ पूज्य स्वामी रामदेव जी महाराज का योग आज विश्व स्तर पर गौरवांवित</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2454/yogrshi-ke-saanidhy-mein-teen-laakh-yogasaadhakon-ne-bataee-yogadhaara"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-10/352.jpg" alt=""></a><br /><ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मां गंगा व साबरमती के पावन योगस्थ संगम का किया दुनिया ने दिव्य दर्शन</span></strong></span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तृतीय अन्तर्राष्ट्रीय योग दिवस पर पतंजलि ने फिर रचे योग के 23</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> विश्वरिकार्ड</span></strong></span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">  <span style="color:rgb(35,111,161);">नारी शक्ति द्वारा तीन घंटे के सामूहिक योगाभ्यास व तीन लाख लोगों के सामूहिक योग करने सहित कई</span></span><span style="color:rgb(35,111,161);"> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वरिकार्डों के नाम रहा पतंजलि का </span>21<span lang="hi" xml:lang="hi"> जून</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय आचार्य बालकृष्ण जी महाराज रचित पुस्तक योगविज्ञानम् के हिन्दी-अंग्रेजी संस्करण का पूज्य योगऋषि व श्री अमितभाई शाह ने किया लोकार्पण</span></span></strong></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">   प</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तंजलि योगपीठ स्थापना के वर्षों पूर्व गांव की गलियों से प्रारम्भ हुआ पूज्य स्वामी रामदेव जी महाराज का योग आज विश्व स्तर पर गौरवांवित हो चुका है। इस वर्ष के अंतरराष्ट्रीय योग दिवस को जहाँ प्रधानमंत्री नरेन्द्र मोदी ने लखनऊ में सेलीब्रेट किया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वहीं पूज्य योगऋषि स्वामी रामदेव जी महाराज व श्रद्धेय आचार्य बालकृष्ण जी महाराज के मार्गदर्शन में गुजरात सरकार एवं पतंजलि योगपीठ के संयुक्त तत्वाधान में विश्वस्तरीय अन्तर्राष्ट्रीय योग समारोह आयोजित कर कई विश्व रिकार्ड बनाये गये। इस योगशिविर में जहां लगभग </span>3<span lang="hi" xml:lang="hi"> लाख से भी अधिक लोगों द्वारा गुजरात के जीएमडीसी मैदान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अहमदाबाद पर एक साथ पूज्यवर के नेतृत्व में योगाभ्यास का विश्व रिकार्ड बनाया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वहीं सबसे लम्बे समय तक सामूहिक शीर्षासन का विश्व रिकार्ड भी पतंजलि के कार्यकर्ताओं के नाम गया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके अतिरिक्त महिलाओं द्वारा सामूहिक रूप से तीन घंटे तक शीर्षासन का विश्व रिकार्ड भी इसी शिविर में बना। इसके अतिरिक्त सूर्य नमस्कार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुश-अप तथा 32 घंटे तक लगातार योग करने का विश्व रिकार्ड भी महिलाओं द्वारा बनाया गया। इस प्रकार दुनियां ने भारत की सर्वसमृद्ध विरासत योग की सामर्थ्य का अनुभव किया। इस अवसर पर श्रद्धेय आचार्य बालकृष्ण जी महाराज ने कहा योग के क्षेत्र में पतंजलि ने अनेक  विश्वरिकार्ड बनाये हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ये रिकार्ड भी आगे श्रद्धेय स्वामी जी के नेतृत्व में पतंजलि ही तोड़ेगी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अहमदाबाद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरात, </span>21<span lang="hi" xml:lang="hi"> जून। 18 से 21 जून तक चलने वाले इस आयोजन का शुभारम्भ प्रथम दिन ब्रह्म मुहूर्त में पूज्य स्वामी जी महाराज के योगाभ्यास शंखनाद से हुआ। इस अवसर पर स्वामी जी ने कहा कि आज 200 देशों में योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय संस्कृति को गौरवान्वित करने वाले उद्धारक योद्धा बन गये हैं मोदी जी। योग को जन-जन तक पहुँचाने के लिए प्रारम्भ हुए कार्यक्रम के प्रथम से लेकर अंतिम </span>21<span lang="hi" xml:lang="hi"> जून तक जीएमडीसी ग्राउण्ड</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अहमदाबाद प्रात: 5 बजे से ही भर उठता रहा। </span>21<span lang="hi" xml:lang="hi"> जून को अन्तर्राष्ट्रीय योग दिवस को सेलीब्रेट करने के लिए लगभग तीन लाख से अधिक लोग आयोजन स्थल पहुंचे थे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिनके लिए शहर के ही पांच अतिरिक्त ग्राउंडों में व्यवस्था की गयी थी। </span>21<span lang="hi" xml:lang="hi"> जून को भारी संख्या में सम्मिलित लोगों तक प्रसारित संदेश समुचित रूप से पहुंचे इस निमित्त </span>100<span lang="hi" xml:lang="hi"> से अधिक एलईडी स्क्रीन लगी थीं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा </span>100<span lang="hi" xml:lang="hi"> से अधिक प्रवेश द्वार तैयार किये गये थे। योगाभ्यास को समुचित ढंग से करने के लिए पतंजलि के </span>10,000<span lang="hi" xml:lang="hi"> कार्यकर्ता तैनात थे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो साधकों को निकट जाकर निर्देशित कर रहे थे। खास बात कि योगमहोत्सव में सम्मिलित होने वाले लोगों की संख्या गणना के लिए प्रत्येक गेट पर इलेक्ट्रानिक बारकोडिंग की व्यवस्था अपने में अनूठे प्रबंधन का संकेत कर रही थी। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्राष्ट्रीय योगमहोत्सव में नित्य भारी संख्या में सरकार के मंत्रीगण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विधायक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशासनिक अधिकारियों ने पहुंचकर सहभागिता की। जिसमें भूपेन्द्र सिंह चूड़ात्मा (शिक्षा मंत्री</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरात)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वल्लभ भाई कापड़िया (ट्रांसपोर्ट मिनिस्टर)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ निर्मला बासवानी (महिला एवं बालविकास मंत्री)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री राजेन्द्र त्रिवेदी(युवा एवं संस्कृति मंत्री)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गौतम भाई शाह (मेयर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अहमदाबाद) सहित गुजरात सरकार के अनेक मंत्रीगण नित्य योगाभ्यास करने में सहिभागी रहे। </span></h5>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#fbeeb8;border-color:#FBEEB8;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(251,238,184);">
<table style="border-collapse:collapse;width:100.134%;border-width:1px;background-color:#f1c40f;border-color:#F1C40F;" border="1"><colgroup><col style="width:99.866%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(241,196,15);">
<h4 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सहभागिता अतिविशिष्टों की</span></strong></h4>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वसम्मानित श्री अमित भाई शाह</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय अध्यक्ष भारतीय जनता पार्टी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख राष्ट्रीय संत श्री रमेश भाई ओझा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रजापिता ब्रह्मकुमारी की प्रतिष्ठित संत सुश्री बहिन शिवानी एवं शारदा बहिन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संत श्री बालस्वामी जी महाराज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरात सरकार के राज्यपाल श्री ओपी कोहली</span>,  <span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरात सरकार के मुख्यमंत्री श्री विजय भाई रूपानी</span>,  <span lang="hi" xml:lang="hi">उपमुख्यमंत्री श्री नितिन भाई पटेल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गृहमंत्री श्री प्रदीप जडेजा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व उपमुख्यमंत्री सुश्री आनंदीबेन पटेल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यसचिव श्री जयंतसिंह</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">छात्र संगठक श्री राहुल पराडे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">इसरो के वैज्ञानिकगण एवं विविध संगठनों के सदस्य सहभागी रहे।</span></strong></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2017</category>
                                            <category>जुलाई</category>
                                            <category>योग दिवस</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2454/yogrshi-ke-saanidhy-mein-teen-laakh-yogasaadhakon-ne-bataee-yogadhaara</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2454/yogrshi-ke-saanidhy-mein-teen-laakh-yogasaadhakon-ne-bataee-yogadhaara</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Jul 2017 21:56:04 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/352.jpg"                         length="127393"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि योगपीठ एवं गुजरात सरकार के संयुक्ततत्वावधान में आयोजित अहमदाबाद अन्तर्राष्ट्रीय योगदिवस</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;" align="right"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि स्वामी रामदेव </span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">य</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दि कोई भी व्यक्ति सात्विक आहार लेता है और कपालभाति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम करता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तो वह  सदैव स्वस्थ रहेगा ही। मैं कहता हूं कि जीवन में प्राण की प्रतिष्ठा आवश्यक है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो योग से सम्भव है। वास्तव में विद्यार्थियों के लिए प्राण नॉलेज है। प्राण विद्या है। रोगियों के लिए प्राण-औषधि है। योगियों के लिए प्राण ब्रहम है। इस संदर्भ में हमने योग का प्रयोग किया लाखों-करोड़ों लोगों पर और सिद्ध हुआ कि योग वह सब कुछ प्राप्त कराता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो तुम चाहते हो। प्राणायाम से सब रोग मुक्त </span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव मुक्त </span>, </h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2455/rog--vyasan-aur-hinsa-mukti-ka-abhiyaan-hai-yog"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-10/1121.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;" align="right"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि स्वामी रामदेव </span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">य</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दि कोई भी व्यक्ति सात्विक आहार लेता है और कपालभाति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम करता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तो वह  सदैव स्वस्थ रहेगा ही। मैं कहता हूं कि जीवन में प्राण की प्रतिष्ठा आवश्यक है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो योग से सम्भव है। वास्तव में विद्यार्थियों के लिए प्राण नॉलेज है। प्राण विद्या है। रोगियों के लिए प्राण-औषधि है। योगियों के लिए प्राण ब्रहम है। इस संदर्भ में हमने योग का प्रयोग किया लाखों-करोड़ों लोगों पर और सिद्ध हुआ कि योग वह सब कुछ प्राप्त कराता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो तुम चाहते हो। प्राणायाम से सब रोग मुक्त </span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव मुक्त </span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंसापरक आचरण से मुक्त </span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सब प्रकार की बुराईयों से</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अभाव व अकर्मणता से मुक्त हो जाते हैं। बीमारियों पर संपूर्ण दुनियां में 100 लाख-करोड़ रुपये प्रति वर्ष खर्च हो रहे हैं। इसी प्रकार 100 लाख करोड़ बुराईयों पर खर्च होता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात शराब</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बीड़ी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सिगरेट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नशा जैसी बुराईयों पर इतना ही धन खर्च होता है। जबकि योग-रोग मुक्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यसन मुक्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंसा मुक्ति का अभियान है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग कहते हैं मोदी जी पूरे देश को अशांति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अनार्किकी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अपराध</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अराजकता मुक्त करें</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पर मैं कहता हूँ शासन किसी का क्यों न हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना योगानुशासन के धरती पर वह श्रेष्ठ शासन नहीं ला सकता। हमें देश व विश्व में हर बच्चों के अंदर योग के प्रति उत्साह पैदा करना है। मैं कहता हूं कि हमें मेरी माता ने जिस रूप में पैदा किया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास के कारण आज भी वही नूर हमारे चेहरे पर है। मैं योग एवं कर्म योग को अपना धर्म मानकर कार्य करता हूँ। इस योग को आज राजनैतिक दृष्टि से आजादी के 70 वर्ष बाद अन्तर्राष्ट्रीय गौरव मिला। मैं मानता हूँ योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आसन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम की आवश्यकता हर किसी को है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पर  जीवन में अहिंसा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अस्तेय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अपरिग्रह आदि का जागरण भी योग ही है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें राष्ट्रहित व जीवनहित की इस धारा से योग को जोड़ना व  अपनाना है। </span></h5>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#f1c40f;border-color:#F1C40F;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(241,196,15);">
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">देश में योग को प्रामाणिकता से स्थापित करने के लिए प्रधानमंत्री को बधाई</span></strong></span></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;" align="right"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य बालकृष्ण</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" style="color:rgb(186,55,42);" xml:lang="hi">मैं अनुभव करता हूँ जब प्रारम्भ के दिनों में गंगोत्री में हम श्रद्धेय स्वामी जी के साथ चिंतन करते थे कि भारतीय ऋषियों की विरासत को दुनियां में कैसे पहुँचा सकते हैं। इन्हीं दिनों उस गंगोत्री में हम दोनों के सानिध्य में लोग आते थे और साधना के लिए योग करते थे। देखते ही देखते वे स्वस्थ होने लगे और योग की वह यात्रा आज संपूर्ण विश्व में प्रवाहित हो उठी। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी दुनियां के सामने योग एक उदाहरण है कि कोई भी विधा राजाश्रय पाकर कैसे विस्तार पा सकती है। पहले भी अधिकारी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनेता हमारे यहां योग करने आते थे। पर योग शिविर में योग करने पर वे सोचते थे कि कब नोटिस आ जाय कि तुम योग क्यों करते हो। क्योंकि इसे सम्प्रदाय के दायरे में जो देखा जाता था। स्वामी जी कहते थे कि देश में धर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जाति से लेकर न जाने कितनी दीवारे पैदा थीं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पर इन दीवारों को यदि किसी ने तोड़ा है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तो वह है योग। यही नहीं एक तरफ करोड़ों-करोड़ों की दवाईयों को दिखाकर हमें स्वास्थ्य के नाम पर भयभीत किया जाता था। शरीर को हमें मेडिकल स्टोर बनाने हेतु विवश किया जाता था</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पर योग ने इस भय से भी हमें मुक्त किया है। अब हम योग से ही स्वस्थ हो जाते हैं। योग किसी सीमा का विषय नहीं है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यह दुनियां के सौभाग्य का मार्ग है। हम कहते </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है| </span>यदि कोई ईसाई होगा तो योग उसे सच्चा ईसाई बना देगा<span style="font-size:1.25rem;">, </span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi">मुस्लिम को यह सच्चा मुसलमान बना रहा है। वास्तव में योग ऋषियों की विरासत है</span><span style="font-size:1.25rem;">, </span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi">सबकी भलाई का आधार है। योग करने वाला व्यक्ति शारीरिक</span><span style="font-size:1.25rem;">, </span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi">मानसिक प्रदूषण से मुक्त रहता ही है</span><span style="font-size:1.25rem;">, </span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi">वह दूसरों को भी इससे मुक्त करता है। इस महान परम्परा को संवारने</span><span style="font-size:1.25rem;">, </span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi">जन-जन तक </span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi">पहुँचाने</span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi"> का प्रचण्ड प्रयास जो स्वामी जी कर रहे हैं</span><span style="font-size:1.25rem;">, </span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi">उससे आप भी जुड़ें तथा इसे जन-जन तक पहुँचाने का पुण्य प्राप्त करें। हम इसे देश में प्रामाणिकता के साथ स्थापित करने के लिए माननीय प्रधानमंत्री जी को बधाई देते हैं। योग से हम रोग मुक्त ही नहीं होते</span><span style="font-size:1.25rem;">, </span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi">अपितु यह संपूर्ण समस्याओं का अंत भी है। मैं देखता हूँ बीमार व्यक्ति योग से ही ठीक हो जाते हैं</span><span style="font-size:1.25rem;">, </span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi">पर जो बीमार नहीं हैं</span><span style="font-size:1.25rem;">, </span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi">उनमें भी तरह-तरह का भय व्याप्त रहता है</span><span style="font-size:1.25rem;">, </span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi">पर यह योग लोगों को भय व घबराहट से मुक्ति भी दिला सकता है। जो स्वस्थ हैं उन्हेें स्वस्थ रखने के लिए योग महत्वपूर्ण  है। स्वस्थ रहने के लिए अपनी दिनचर्या और आहारचर्या को सुधारिये</span><span style="font-size:1.25rem;">, </span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi">योग की शरण में रहिये। इस प्रकार तन और मन से जब हम ठीक होंगे तो सुंदर देश व विश्व का निर्माण भी कर सकते हैं। इस तृतीय अन्तर्राष्ट्रीय योग दिवस पर अहमदाबाद के इस आयोजन से दुनियां योग को याद ही नहीं करेगी</span><span style="font-size:1.25rem;">, </span><span lang="hi" style="font-size:1.25rem;" xml:lang="hi">अपितु दुनियां योग का अभ्यास करने के लिए भी प्रेरित होगी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2017</category>
                                            <category>जुलाई</category>
                                            <category>योग दिवस</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2455/rog--vyasan-aur-hinsa-mukti-ka-abhiyaan-hai-yog</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2455/rog--vyasan-aur-hinsa-mukti-ka-abhiyaan-hai-yog</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Jul 2017 21:54:40 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/1121.jpg"                         length="258172"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>दिव्य अभिव्यक्तियां</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">      जि</span><span lang="hi" xml:lang="hi">नके मार्ग दर्शन में यहां विश्व रिकॉर्ड बने ऐसे पूज्यनीय बाबा रामदेव जी के साथ लाखों की संख्या में योग करने पधारें लाखों भाई बहनों को हमारा नमन है। 2011 में बैंगलूर में विश्व भर के योगाचार्य इकट्ठा हुए और उन्होंने संकल्प व्यक्त किया कि योग जैसी प्राचीन भारतीय धरोहर से बिना औषधि रोग मुक्त हुआ जा सकता है। अत: विश्व को रोगमुक्त करना है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तो हमे विश्व योग दिवस बनाना होगा। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">2014 में नरेन्द्र मोदी प्रधानमंत्री बने और उन्होंने यूएनओ में विश्व योग दिवस का प्रस्ताव रखा और आज विश्व यह योग दिवस मना रहा है। २१</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2456/divya-abhivyakti"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-10/slide12.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">   जि</span><span lang="hi" xml:lang="hi">नके मार्ग दर्शन में यहां विश्व रिकॉर्ड बने ऐसे पूज्यनीय बाबा रामदेव जी के साथ लाखों की संख्या में योग करने पधारें लाखों भाई बहनों को हमारा नमन है। 2011 में बैंगलूर में विश्व भर के योगाचार्य इकट्ठा हुए और उन्होंने संकल्प व्यक्त किया कि योग जैसी प्राचीन भारतीय धरोहर से बिना औषधि रोग मुक्त हुआ जा सकता है। अत: विश्व को रोगमुक्त करना है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तो हमे विश्व योग दिवस बनाना होगा। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">2014 में नरेन्द्र मोदी प्रधानमंत्री बने और उन्होंने यूएनओ में विश्व योग दिवस का प्रस्ताव रखा और आज विश्व यह योग दिवस मना रहा है। २१ जून सबसे लम्बा दिन होता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योग के लिए इस दिन को चुनकर मनुष्य के लिए स्वास्थ प्रद एवं लम्बी आयु का रास्ता और भारत के लिए इसे सशक्त करने का मार्ग प्रशस्त हुआ है। आज विश्वभर में योग के रास्ते पर चलने वालों की संख्या बढ़ रही है। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बाबा रामदेव जी को जबसे हमने देखा योग की ही महिमा गाते दिखे। स्वामी जी ने अनेक कार्यो को अपने हाथ में लिये हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो काफी कठिन हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वह चाहे योग का प्रचार हो। स्वदेशी आंदोलन हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योग शिक्षा हो या देश को संस्कृति निष्ठ करने के लिए हमारी सभ्यता के अनुरूप शिक्षा में सुधार हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सब में  बाबा ने अपना प्राण लगाया है। आज योग दिवस के अवसर पर ईश्वर से प्रार्थना करता हूँ कि जो योग दिवस मनाने का निर्णय विश्व ने लिया है वह कल्याण मय हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण विश्व निरोग हो और सात्विक जीवन की ओर बढ़े यही प्रार्थना है। </span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री अमित भाई शाह </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय अध्यक्ष</span>,</strong></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय जनता पार्टी</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भा</span><span lang="hi" xml:lang="hi">रत वर्ष के साथ समग्र विश्व योग दिवस मनाता है। यह भारत के लिए गौरव का विषय है। योग भारत का विश्व को अनूठा वरदान है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व में भाई-चारा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख-शांति बनाने का उत्तम मार्ग योग ही है। हम इस पर चलकर 100 वर्षों तक निरोगी जीवन जी सकते हैं। प्राचीन काल से हमारे ऋषि-मुनियों ने योग की एक अनूठी भेंट दी हैं। यह मन व शरीर दोनों को साधने की क्रिया है। यह शरीर को मन से</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मन को आत्मा से जोड़ने की  प्रक्रिया है। यह कर्म में कौशल लाता है। यह मानसिक चेतना का जागरण भी करता है। योग का एक आयाम इसमें निहित चिकित्सा क्षमता भी है। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक जीवन शैली तनाव को जन्म देती है। योग मनुष्य को उस तनाव से निजात दिलाता है। विश्व योग दिवस पर स्वामी रामदेव की उपस्थिति में लाखों लोगों ने एक साथ योग करके प्रांत को गौरवांवित किया है। स्वामी जी के इस प्रयास से देश के युवा विशेष प्रेरित हो रहे हैं। </span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"> <strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री ओ पी कोहली </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">राज्यपाल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरात सरकार</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">वि</span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्व योग दिवस पर लाखों लोगों द्वारा योग करने के विश्व रिकॉर्ड सहित अनेक रिकॉर्डो से गुजरात गौरवांवित हो गया। स्वामी रामदेव ने योग द्वारा गुजरात को तीर्थ बना दिया। स्वस्थ व संस्कृति निष्ठ गुजरात का यह महत्वपूर्ण पुरुषार्थ है। स्वामी जी को ही इसका श्रेय जाता है। इस आयोजन को विश्व रिकार्ड रूप में दर्ज कराने हेतु स्वामी जी के साथ गुजरात सरकार एवं गुजरात के नागरिक प्रयासरत हैं। वास्तव में हिमालय की गंगा व साबरमती का पावन मिलन है यह गुजरात योग महोत्सव। </span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री विजय रूपानी </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरात सरकार</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">गु</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जरात राज्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण विश्व व भारत में अपनी हजारों वर्षों की ऋषियों की योग पद्धति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी प्राचीन सांस्कृतिक पद्धति को संपूर्ण विश्व में गौरवान्वित करने वाले पूज्य स्वामी रामदेव जी को अभिनंदन। पूज्यवर ने गुजरात की पावन धरती पर इस अन्तर्राष्ट्रीय योग दिवस को सफल बनाने हेतु विराट तप अनुष्ठान किया है। यह तप संपूर्ण गुजरात को स्वस्थ-सशक्त बनाने के लिए है। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भाई नरेन्द्र मोदी एवं स्वामी रामदेव जी ने अपने अथक प्रयास से तो विश्व में योग प्रतिष्ठित कराया। गुजरात सरकार की ओर से मुख्यमंत्री महोदय ने भी स्वामी रामदेव जी महाराज से विनती की कि संपूर्ण गुजरात की करोड़ों जनता के हित में इस विश्व योग दिवस पर शिविर आयोजित करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यह स्वामी जी का महान आर्शीवाद है कि उन्होंने गुजरात के नागरिकों की प्रेरणा हेतु यह आयोजन रखा। आज गुजरात के नागरिकों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार एवं पूज्यवर के प्रयत्न से हमारी युवा पीढ़ी इस योग का लाभ पा रही है। </span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री नितिन भाई पटेल</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उपमुख्यमंत्री</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरात सरकार</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यो</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग के माध्यम से संपूर्ण धरा बड़ी विजय करने जा रही है। परम पूज्य स्वामी जी के आर्शीवाद से गुजरात पहले से योग में अग्रगण्य रहा है। योगऋषि के प्रयास से २१ जून विश्व योग दिवस हम सबको गौरवांवित कर रहा है। आदरणीय मोदी जी ने योग को लेकर बहुत ईमानदारी से विश्व को सम्मत किया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी के परिणाम स्वरूप यह विश्व स्तरीय उपक्रम आज गुजरात में चल रहा है। मुझे खुशी है बाबा रामदेव ने यहां से योग की विश्व रिकॉर्ड श्रृंखला शुरू की</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो प्रान्त को गौरवांवित करने वाला है। आज गुजरात की धरती लाखों लोगों के योग करने व स्वामी जी के पधारने से धन्य हो गयी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तृतीय अन्तर्राष्ट्रीय योग दिवस पर यह जन आंदोलन बन गया है। स्वामी जी के प्रयास से आज योग धर्म से बाहर निकल  चुका है। मैं देखता हूँ कि रोजा के दिनों में छोटे-छोटे मुस्लिम बच्चों के साथ सभी समाज के लोग इसे आज अपना रहे हैं।  </span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री राजेन्द्र त्रिवेदी</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">युवा एवं सांस्कृतिक मंत्री</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरात सरकार</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अ</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ब पूरा विश्व योगमय हो रहा है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">२१ जून के ऐतिहासिक दिन को योगमय बनाने का संकल्प जिस महामानव ने लिया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यूएनओ में जिसने विश्व योग दिवस का प्रस्ताव रखा और संपूर्ण विश्व आज जिसके कारण योग कर रहा है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उस महान राष्ट्रयोगी हमारे प्रधानमंत्री नरेन्द्र मोदी को बहुत-बहुत अभिनंदन। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">योग दिवस पर लाखों लोग अहमदाबाद के पांच ग्राउण्डों पर जिस पूर्ण अनुशासन से योगाभ्यास किया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वह भी एक कीर्तिमान है। मोदी जी ने आज तक जो भी संकल्प लिये</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे अहमदाबाद के अधिकारियों ने जमीन पर उतारकर उदाहरण बनाया। योग दिवस पर लाखों लोगों का मूमेन्ट इस योग के इवेन्ट के लिए हुआ और गुजरात पूरे देश के लिए गवर्नेन्स का उदाहरण बन गया। गुजरात सरकार एवं उनके अधिकारीगण योग के विराट अभियान को सफल बनाने हेतु अभिनंदन के पात्र हैं। </span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि स्वामी</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव जी महाराज</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">परमाध्यक्ष</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि योगपीठ</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">वि</span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्व योग दिवस पर स्वामी रामदेव ने योग की विश्व हुंकार स्थापित की। स्वास्थ्य को निरोग रखने की प्रमुख विद्या योग है। योग में कोई साम्प्रदायिकता नहीं है। इस योग विद्या के मार्गदर्शक स्वामी जी के मार्ग दर्शन में हम सभी अहमदाबाद में एकत्र हुए हैं। भगवद गीता कहती है योग दुख का हरण करने वाला होता है। युक्ताहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्तविहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त व्यवहार से योग सिद्ध होता है। ब्रहम बेला में जितनी सक्रियता से अहमदाबाद के लोग योग के लिए जगे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यह अपने में एक विश्व रिकार्ड जैसा रहा। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर परमात्मा का यंत्र है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अत: हमारा शरीर के प्रति धर्म होता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे बाबा जी कहते हैं कि करो योग रहो निरोग। मैं भी प्राणायाम  नित्य करता हूँ। मेरे प्रवचनों में स्वामी जी आते हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तो उनके द्वारा सिखायें योग से मैं भी सीख लेता हू। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे राष्ट्र के बहुत ही प्राणावान ऊर्जावान लोकप्रिय प्रधानमंत्री एवं बाबा जी की प्रेरणा से संपूर्ण विश्व योग दिवस मना रहा है। प्रधानमंत्री जी ने अभी एक दिन का भी अवकाश नहीं लिया है। उसका श्रेय इस योग को जाता है। योग सतत ऊर्जा प्रदान करता है। योग महोत्सव में बैठे संतगण एवं विशाल जनसभा हम सबको ऊर्जावान कर रही थी। परम्परा से प्राप्त योग को हमने समय के साथ विस्मृत कर दिया गया था</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे इस विशेष स्तर पर जन-जन तक पहुँचाने एवं इस प्राचीन विद्या को स्मृति में लाने का श्रेय स्वामी रामदेव जी महाराज को जाता है। विश्व मानवता सदा योग को जन-जन तक पहुँचाने के लिए स्वामी जी का ऋणी रहेगी। जैसे कान को पकड़कर गलती के लिए क्षमा मांगते हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे ही नाक पकड़कर स्वास्थ्य के प्रति समर्पित रहें। यह नाक सदैव पकड़े रहें जिससे नाक बची रहे। भारत के सभी जन योग को समर्पित रहें</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एक स्वस्थ भारत की पहचान बने ऐसी शुभकामना है। </span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय श्री रमेश ओझा</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रसंत एवं कथावाचक</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">य</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ह महत्वपूर्ण समय है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत से लोग इस दिव्य बेला में सो रहे हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पर कुछ लोग जागते हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी  जी देश के करोड़ो लोगों के शरीर को योगाभ्यास के माध्यम से स्वस्थ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मा को शक्तिशाली तथा जीवन को प्रकृति से सहचर्य स्थापित करा करके सतयुग लाने का पुरुषार्थ कर रहे हैं। अन्तर्राष्ट्रीय योगदिवस का अहमदाबाद आयोजन अपने में देश व विश्व मानवता को गौरवांवित करने वाला रहा। </span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बहिन सुश्री शिवानी जी</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिष्ठित संत, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रजापिता ब्रह्मकुमारी</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अ</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी 20-25 वर्ष पहले तक योग बुढ़ापे में करने का विषय माना जाता था। पर यह कहते हुए हमें गौरव हो रहा है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कि संपूर्ण विश्व में सबसे बड़ा कांस्टीट्यूसन स्वामी जी के माध्यम से योग के रूप में प्राप्त हुआ है। युवा भी इसमें अभिरुचि ले रहे हैं। मैं समझता हूँ कि नेताओं को देखकर समाज बनता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नेता समयबद्ध होंगे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तो समाज की दिशा बदल जायेगी। मोदी जी योग करके वह प्रेरणा दे रहे है। भारत संतों की भूमि है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं स्वामी जी को नमन करता हूँ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि १२० करोड़ की आबादी वाले संपूर्ण देश व विश्व में स्वामी जी को लोग योगऋषि के रूप में लोग जानते हैं।  </span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री राहुल पराडे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">छात्र संसद</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज पूज्य रामदेव जी महाराज एवं आचार्य श्री के प्रयास से</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व  से पश्चिम तक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तर से दक्षिण तक पूरे विश्व में योगाभ्यास की गूंज उठ रही है। आज भारतीय संस्कृति का गौरव योग से बढ़ रहा है। पूज्यवर हमारी संस्था में आये थे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तो छोटे-छोटे बच्चों में भी योग के प्रति ललक जगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो शुभ संदेश है। </span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री बालस्वामी जी महाराज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिष्ठित संत</span></span></strong></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2017</category>
                                            <category>जुलाई</category>
                                            <category>योग दिवस</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2456/divya-abhivyakti</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2456/divya-abhivyakti</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Jul 2017 21:52:59 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/slide12.jpg"                         length="180769"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>अंतर्राष्ट्रीय योगदिवस पर योगऋषि पूज्य स्वामी जी महाराज के दिव्य मार्गदर्शन में बने 23 विश्वरिकार्ड</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;">सूर्य नमस्कार महिला वर्ग इसमें 17 वर्ष से अधिक आयु  वर्ग के तहत पतंजलि  की ब्रहम चारिणी सुश्री ओमिका ने 3131 बार सूर्य नमस्कार का कीर्तिमान बनाया। पतंजलि की ही ब्रह्म चारिणी  सुश्री विद्यारानी ने 17 से कम आयु वर्ग में 2121 सूर्य नमस्कार का कीर्तिमान बनाया। <br />इसके अतिरिक्त एक घंटे के तहत 17 आयु वर्ग में सुश्री जागृति जी ने 493 बार सूर्यनमस्कार का रिकार्ड बनाया। सुश्री  विद्यारानी जी ने एक घण्टे में ही 17 आयु से अधिक वर्ग में  481 सूर्य नमस्कार एवं सुश्री रिचा ने 421 बार सूर्य नमस्कार कर वल्र्ड रिकार्ड में नाम दर्ज कराया।<br />सूर्य</h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2457/yogadivas-par-yogrshi-poojy-svaamee-jee-mahaaraaj-ke-antarraashtreey-divy-darshan-mein-bane-23-vishvarikaard"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-10/02.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;">सूर्य नमस्कार महिला वर्ग इसमें 17 वर्ष से अधिक आयु  वर्ग के तहत पतंजलि  की ब्रहम चारिणी सुश्री ओमिका ने 3131 बार सूर्य नमस्कार का कीर्तिमान बनाया। पतंजलि की ही ब्रह्म चारिणी  सुश्री विद्यारानी ने 17 से कम आयु वर्ग में 2121 सूर्य नमस्कार का कीर्तिमान बनाया। <br />इसके अतिरिक्त एक घंटे के तहत 17 आयु वर्ग में सुश्री जागृति जी ने 493 बार सूर्यनमस्कार का रिकार्ड बनाया। सुश्री  विद्यारानी जी ने एक घण्टे में ही 17 आयु से अधिक वर्ग में  481 सूर्य नमस्कार एवं सुश्री रिचा ने 421 बार सूर्य नमस्कार कर वल्र्ड रिकार्ड में नाम दर्ज कराया।<br />सूर्य नमस्कार पुरुष वर्ग स्न पुरुषों मेंं 17 वर्ष से कम आयु वर्ग के तहत पतंजलि के ब्रह्मचारी श्री चन्द्र मोहन ने 4500 बार सूर्य नमस्कार करके कीर्तिमान दर्ज कराया। जबकि श्री देवेन्द्र ने 18 वर्ष से अधिक आयु वर्ग में 4050 बार सूर्य नमस्कार करके योग की गरिमा को बढ़ाया। </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/02.jpg" alt="02"></img></h5>
<h5 style="text-align:justify;">शीर्षासन स्न श्री जयपाल जी, श्री मोहन शंकर रावत जी एवं श्री गोपाल डांगी जी ने संयुक्तरूप से मिलकर 3 घंटे 33 मिनट 33 सेकेण्ड में विश्व रिकार्ड बनाया। इसके साथ शीर्षासन में पद्मासन लगाकर श्री रवि शंकर व्योम जी ने 40 मिनट का कीर्तिमान बनाया।<br />महिला वर्ग में सबसे लम्बा शीर्षासन स्न पतंजलि विश्वविद्यालय की सुश्री गायत्री ने 18 वर्ष से अधिक आयु वर्ग के अंतर्गत 1 घंटे 4 मिनट का सबसे लम्बे शीर्षासन का रिकार्ड बनाया एवं सुश्री मनीषा कुमावत ने 17 वर्ष से कम आयु वर्ग में 52 मिनट के शीर्षासन का कीर्तिमान बनाया।</h5>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/03.jpg" alt="03"></img></p>
<h5 style="text-align:justify;">पुरुष वर्ग में पुश-अप का कीर्तिमान स्न पुरुष वर्ग में पुश-अप में पतंजलि के ब्रह्मचारी श्री कुलदीप जी ने 6 घंटे 30 मिनट में 10,900 बार पुश-अप का  विश्वरिकार्ड बनाया, वहीं 01 घंटे में 3150 बार पुश-अप का विश्व रिकार्ड भी इन्हीं के हाथ लगा। जबकि श्री हर्षराम जी ने 1 मिनट में 15 किलोग्राम वजन के साथ 70 बार एवं श्री आदित्य सिंह जी ने 1 मिनट में 157 बार पुश-अप करने का कीर्तिमान बनाया। <br />अन्य कीर्तिमान इसके अतिरिक्त पतंजलि कार्यकत्र्ता श्री फूल चंद्र  जी ने गोमुख आसन में 09 घंटे 30 मिनट का रिकार्ड दर्ज कराया, श्री मदन मोहन ने वृक्षासन में इस प्रकार दिनेश कुमार, पंकज सोनेकर, चंद्र मोहन नेगी, श्री पंन्तलाल जी ने भी विश्व रिकॉर्ड बनाये। इस अवसर पर पूज्यवर को सोशल मीडिया में सर्वाधिक लाइक किये जाने वाले आध्यात्मिक व्यक्तित्व रूप मेें फेसबुक इंडिय़ा प्रमुख श्री सौरभ जी व कीर्ति सिंह जी ने पूज्यवर का अभिनंदन किया। </h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2017</category>
                                            <category>जुलाई</category>
                                            <category>योग दिवस</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2457/yogadivas-par-yogrshi-poojy-svaamee-jee-mahaaraaj-ke-antarraashtreey-divy-darshan-mein-bane-23-vishvarikaard</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2457/yogadivas-par-yogrshi-poojy-svaamee-jee-mahaaraaj-ke-antarraashtreey-divy-darshan-mein-bane-23-vishvarikaard</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Jul 2017 21:50:14 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/02.jpg"                         length="221891"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>उत्तर प्रदेश राजभवन ने भारत की प्राचीन विधा योग का प्रशिक्षण कर रचा इतिहास-मुख्यमंत्री</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;">      उत्तर प्रदेश राजभवन के लिए 07 जून की प्रात: वेला अपने में ऐतिहासिकता लेकर आयी जब एक साथ राजयोगी व अध्यात्म योगी का दिव्य मिलन भारत की ऋषिप्रणीत प्राचीन विधा योग के प्रशिक्षण को लेकर हुआ। पतंजलि योगपीठ के परमाध्यक्ष स्वामी  रामदेव जी महाराज के मार्गदर्शन में अन्तर्राष्ट्रीय योगदिवस प्रोटोकाल योगाभ्यास प्रशिक्षण के इस अवसर पर उत्तरप्रदेश के राज्यपाल महामहिम श्री रामनाइक जी, मुख्यमंत्री श्री योगी आदित्यनाथ जी, उपमुख्यमंत्री श्री केशव प्रसाद मौर्या एवं श्री दिनेश शर्मा जी तथा प्रदेश के अनेक शीर्ष प्रशासनिक अधिकारियों के साथ सैकड़ो भाई-बहिनों ने योगाभ्यास किया। </h5>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/042.jpg" alt="04" /></p>
<h5 style="text-align:justify;">योग प्रशिक्षण अवसर पर उत्तर प्रदेश के मुख्यमंत्री</h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2459/uttar-pradesh-raajabhavan-ne-bhaarat-kee-praacheen-vidha-yog-ka"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-10/042.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;">   उत्तर प्रदेश राजभवन के लिए 07 जून की प्रात: वेला अपने में ऐतिहासिकता लेकर आयी जब एक साथ राजयोगी व अध्यात्म योगी का दिव्य मिलन भारत की ऋषिप्रणीत प्राचीन विधा योग के प्रशिक्षण को लेकर हुआ। पतंजलि योगपीठ के परमाध्यक्ष स्वामी  रामदेव जी महाराज के मार्गदर्शन में अन्तर्राष्ट्रीय योगदिवस प्रोटोकाल योगाभ्यास प्रशिक्षण के इस अवसर पर उत्तरप्रदेश के राज्यपाल महामहिम श्री रामनाइक जी, मुख्यमंत्री श्री योगी आदित्यनाथ जी, उपमुख्यमंत्री श्री केशव प्रसाद मौर्या एवं श्री दिनेश शर्मा जी तथा प्रदेश के अनेक शीर्ष प्रशासनिक अधिकारियों के साथ सैकड़ो भाई-बहिनों ने योगाभ्यास किया। </h5>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/042.jpg" alt="04"></img></p>
<h5 style="text-align:justify;">योग प्रशिक्षण अवसर पर उत्तर प्रदेश के मुख्यमंत्री ने पूज्यवर सहित वहां उपस्थित अनेक योग संस्था प्रमुखों को धन्यवाद देते हुए कहा कि अपनी परम्परा एवं अपने पूर्वजों के प्रति कृतज्ञता ज्ञापित करने का सर्वाधिक महत्वपूर्ण माध्यम है योग। इस राजभवन परिसर में हो रहा यह अभ्यास निश्चित ही इस प्रदेश एवं देश के विकास के लिए महत्वपूर्ण मोड़ लेकर आयेगा। मुख्यमंत्री महोदय ने कहा कि हम सभी स्वस्थ शरीर एवं स्वस्थ मस्तिष्क का निर्माण कर सकें तथा स्वस्थ शरीर एवं स्वस्थ मस्तिष्क के साथ हम सब अपने को समाज के सामने प्रस्तुत कर सकें इस निमित्त यह योग अपने में महत्वपूर्ण है। इस अवसर पर उत्तरप्रदेश के आयुष मंत्री श्री धर्मसिंह सैनी जी एवं योगगुरु श्री भारतभूषण जी भी उपस्थित थे। </h5>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/452.jpg" alt="45"></img></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2017</category>
                                            <category>जुलाई</category>
                                            <category>योग दिवस</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2459/uttar-pradesh-raajabhavan-ne-bhaarat-kee-praacheen-vidha-yog-ka</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2459/uttar-pradesh-raajabhavan-ne-bhaarat-kee-praacheen-vidha-yog-ka</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Jul 2017 21:47:07 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/042.jpg"                         length="243002"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        