<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/category/5200/2016" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>2016 - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/category/5200/rss</link>
                <description>2016 RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यथार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरूप</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रान्तियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रान्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चर्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">1. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मयोग।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2679/shashwat-pragya-dec-2016"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/70.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यथार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरूप</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रान्तियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रान्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चर्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">1. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मयोग।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयत्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंशिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिकवादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिन्तन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसन्नता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्रोत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निमित्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणामत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपरोक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तुएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभूति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामर्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामर्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदाहरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामर्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सच्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्मवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">2. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रियान्वित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अल्पविवेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोषपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखदायी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुखदायी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपरीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तहत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्पों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करवाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धरती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाश्वत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदाहरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">3. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दैवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसुरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पदा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 16</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्याय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दैवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 26 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुणों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्णन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्भयता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्मलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाध्याय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अहिंसा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अक्रोध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अहंकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शान्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उदारभाव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लालच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोमलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अचापल्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेजस्विता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धृति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्धता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्रोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घमण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दैवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुणों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपरीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसुरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्गत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसुरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span style="color:rgb(0,0,0);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अहंकारं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बलं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्पं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रोधं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संश्रिता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मामात्मपरदेहेषु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयका</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">4. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वमय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वातीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वास्यमिदं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वम्।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खलु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इदं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वासुदेव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वम।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पश्यति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वत्र।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वमचमयि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पश्यति।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिप्राय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बन्धों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्रात्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वकर्मणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तमभ्यर्च।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">5. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्येय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामाजिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धार्मिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यद्यपि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घटित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंशिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विचारधारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्याण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भयंकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संघर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खून</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">खराबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धान्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईश्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्तान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साम्राज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साम्प्रदायिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विरोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वार्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लालची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अविवेकपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोषों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यथार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिथ्याज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तज्जन्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोषपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवृत्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोषपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीये।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्येय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2679/shashwat-pragya-dec-2016</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2679/shashwat-pragya-dec-2016</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Dec 2016 21:59:05 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/70.jpg"                         length="54877"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>एक संन्यासी के सत्य-संकल्प एवं सात्विक अभियान की विजय</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">आचार्य</span> </strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span></strong></span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2680/ek-sanyasi-ke-sankalp-evm-satvik-abhiyan-ki-vijay"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/66.jpg" alt=""></a><br /><table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#fbeeb8;border-color:#FBEEB8;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(251,238,184);">
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रष्टाचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालाधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बर्बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संगठित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- <span style="color:rgb(224,62,45);">‘</span></span><span style="color:rgb(224,62,45);"><span lang="hi" xml:lang="hi">भद्रमिच्छन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वर्विदस्तपो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीक्षामुपनिषेदुरग्रे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ततो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बलमोजश्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जातं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तदस्मै</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपसंनमन्तु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’</span></span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्वजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;" align="right"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वविदित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्तियों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शान्तिधर्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रान्तिधर्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महापुरुषों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अप्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशीर्वाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदैव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोटबन्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">1.  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नोटबन्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पृष्ठभूमि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार्वजनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रखरता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उठाया।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2009 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आन्दोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यकर्ताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2009 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपुर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिल्ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वप्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उठाया।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2009 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जून</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 201</span><span lang="hi" xml:lang="hi">१</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उज्जैन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामलीला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैदान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिल्ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 01 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 3 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जून</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 2013 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन्तर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन्तर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिल्ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 9 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अगस्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 2013 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामलीला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैदान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिल्ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐतिहासिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्दोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिरफ्तारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रष्टाचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालेधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरुद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">23</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">2014</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामलीला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माननीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">१</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्हीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केंद्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंदोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रष्टाचार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आतंकवाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नक्सलवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालेधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोटों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वापस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्दा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जून</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 2011</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्दोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत्यन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रूरता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बर्बरता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रभक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उड़ाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मीडिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फकीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूरदृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फकीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्तरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">2. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नोटबन्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थव्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थव्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्काल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोगुनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीव्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ेगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रोथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ेगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">रुपये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैल्यू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ेगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महंगाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घटेगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्याज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयेगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सस्ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्याज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धन्धे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारोबार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">Manufacturing</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेक्टर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिसर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हथियारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लैस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्याप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यालय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकेगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हास्पिटल्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेहतरीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकेगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुनियादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढांचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुरक्षा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिजली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सडक़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कपड़ा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मकान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलभूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुविधाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंचाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सक्षम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूरगामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थव्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पटरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयेगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेक्टर्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकारात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमान।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संघ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (United Nation  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">Human Development Report</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शीर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिष्ठापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">3. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कालाधन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थव्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">%</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालाधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 90</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">%</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्तरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थव्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंकुश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोटबन्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नकली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाउद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आतंकवादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाकिस्तान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोटों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नकली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खत्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आतंकवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आतंकवादियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टूटेगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आतंकवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नक्सलवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 250 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नक्सलवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुशहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नींद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नक्सलवादियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चौक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ड्राफ्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेतन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुविधायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोटों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करायी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">4. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कालेधन्धों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">युवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्दगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ड्रग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माफियाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारोबार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजनीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपराधिकरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपराध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालेधन्धों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नोटबन्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालाधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालेधन्धों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगेगी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span style="color:rgb(224,62,45);"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">5. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परमवैभवशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाशक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थव्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रीड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हड्डी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैसले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थव्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पारदर्शी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लैकमनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लोकमनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सृजनात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चहुमुखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुकाबले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकतवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शीघ्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाशक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उभरना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुनिश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">6. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शान्तिपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रियान्वयन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुझाव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोटों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्धता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीव्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये।</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">ATM</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मशीनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोटों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपग्रेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गैर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैंक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सख्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निगरानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालेधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थव्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोबारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थव्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2000 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थव्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पटरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वापस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Banking Transaction </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">Electronic Transaction</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुनियादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढाँचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैंकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरोसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बैंक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवालिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">NPA</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोकना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैंकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जवाबदेह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वोच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राथमिकता</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">होनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/821.jpg" alt="82"></img></span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">7. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शराबा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमन्त्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईमानदार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गलत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फहमियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नकारात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वातावरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोटबन्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनानेवालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिगाडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">8. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आह्वान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रवासियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्टियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आह्नान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यकर्ता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिछले</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 8 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डण्डे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाठी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भूख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्यास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्दी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गर्मी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहनकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कठोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तपस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आह्नान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10-20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकलें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैंकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुजुर्ग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिलायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहायता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिस्किट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जूस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खरीदकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>सम्पादकीय</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2680/ek-sanyasi-ke-sankalp-evm-satvik-abhiyan-ki-vijay</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2680/ek-sanyasi-ke-sankalp-evm-satvik-abhiyan-ki-vijay</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Dec 2016 21:58:36 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/66.jpg"                         length="107011"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>राष्ट्र की आर्थिक आज़ादी व आर्थिक शुचिता का महापर्व</title>
                                    <description><![CDATA[<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/fff.jpg" alt="fff" /></p>
<h4><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>राष्ट्रीय शुचिता पर्व में सेवारत भारत स्वाभिमान के कार्यकर्ता</strong></span></h4>
<p><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/fff1.jpg" alt="fff1" /></strong></span></p>
<p>  </p>
<p>  </p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2681/rashtra-ki-arthik-azadi-va-arthik-shuchita-ka-mahaparv"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/fff.jpg" alt=""></a><br /><p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/fff.jpg" alt="fff"></img></p>
<h4><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>राष्ट्रीय शुचिता पर्व में सेवारत भारत स्वाभिमान के कार्यकर्ता</strong></span></h4>
<p><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/fff1.jpg" alt="fff1"></img></strong></span></p>
<p> </p>
<p> </p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>राष्ट्र निर्माण</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2681/rashtra-ki-arthik-azadi-va-arthik-shuchita-ka-mahaparv</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2681/rashtra-ki-arthik-azadi-va-arthik-shuchita-ka-mahaparv</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Dec 2016 21:56:53 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/fff.jpg"                         length="229183"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>मध्य प्रदेश  ग्लोबल इन्वेस्टर समिट-2016</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लोबल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्वेस्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समिट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-2016</span>  <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हस्तियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मिलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औद्योगिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भावनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">झलक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्याणकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्यवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सशक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिंतक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्यवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्बोधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हस्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थतंत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2682/madhya-pradesh-global-investment-summit-2016"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/062.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लोबल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्वेस्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समिट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-2016</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हस्तियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मिलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औद्योगिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भावनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">झलक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्याणकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्यवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सशक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिंतक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्यवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्बोधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हस्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थतंत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगाई।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्यवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्बोधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:-</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="right"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">संपादक</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरबल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेडिसिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेचर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेचर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कास्मेटिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टेक्सटाइल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जींस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धोती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुर्ता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लंगोट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लायेंगे।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रांड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लड़ाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैक्सेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाउस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रांड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वाइव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुश्किल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दीपावली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैक्सेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाउस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीवाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनायेंगे।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वप्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गेहूं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चावल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मटर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टमाटर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दालें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तिलहन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">१०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरूरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> 10 <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाइयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमायेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> 100<span lang="en-in" xml:lang="en-in">%</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगायेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिवर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> 24-25 <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैन्यूफैक्चरिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश।</span> 25 <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">२५</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्यात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भावनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुरक्षित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वातावरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवेशक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोगिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुशहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/521.jpg" alt="52"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शिवराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सडक़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इंडस्ट्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फक्कड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उभारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशिष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दावे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फकीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सादगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">झोपडिय़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भविष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भावनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसीलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहेगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>राष्ट्र निर्माण</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2682/madhya-pradesh-global-investment-summit-2016</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2682/madhya-pradesh-global-investment-summit-2016</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Dec 2016 21:54:41 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/062.jpg"                         length="105956"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>अनेक रोगों में कारगर स्वदेशी वनौषधि ‘एलोवेरा’</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">आचार्य</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span></strong></span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2683/anek-rogon-me-kargar-swadeshi-vanaushadhi-alovera"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/08.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">   एलोवेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमरकोष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भावप्रकाश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रन्थों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलोवेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उल्लेख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रजातियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Aloe vera (Linn.) Burm.f.</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एलोवेरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Syn-Aloe barbadensis Mill.</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">;</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलनाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Liliaceae</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिलिएसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Indian aloe</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">इण्डियन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">);</span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुमारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गृहकन्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कन्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">;  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हिन्दी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घीकुआँर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्वारपाठा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घीग्वारँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">; </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कन्नड़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोलिसर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Lolisar</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुजराती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुंवार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Kunwar</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कड़वी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुंवर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Kadvi kunvar</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेलुगु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कलबन्द</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Kalband</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एट्टेाकलाबन्द</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Ettakalaband</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तमिल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कत्तालै</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Kattale</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंगनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Angani</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंगिनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Angini</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बंगाली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Ghritkumari</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घ्यूकुमारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Giukumari</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मराठी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोरफड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Korphad</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोराफण्टा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Koraphanta</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मलयालम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छोट्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कथलाइ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Chotthu kathalai</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">). </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एलो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Aloe vera</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कॉमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Common aloe</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बारबडोस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Barbados aloe</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुसब्बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Musabbar</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कॉमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इण्डियन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Common Indian aloe</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फारसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दरखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिब्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Darkhate sibre</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दरख्तेसिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Darkhteesinn</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरबी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तसाब्रार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Tasabrar alsi</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुसब्बर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (Musabbar).</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पचने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्निग्ध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिच्छिल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कटु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शीतल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तिक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दस्तावर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हितकारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसायन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्टिकारक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वीर्यवर्धक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुल्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्लीहा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यकृत्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंडवृद्धि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कफ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रन्थि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अग्निदाह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विस्फोटक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पित्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रुधिर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्वचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगनाशक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अल्पमात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीपन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाचन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भेदन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यकृत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तेजक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विरेचक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृमिघ्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्निग्ध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिच्छिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भाशयगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संवहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भाशय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेशियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तेजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकोच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्त्तवजनन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भस्रावकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्वक्शोथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेत्ररोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यकृत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उदरशूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विबन्ध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृमिरोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उदावर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जलशोफ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शामक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्लाज्मोडियम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फेल्सीपेरम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रियाशीलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पौधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पृथक्कृत</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">β</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिटोस्टेरॉल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षतिग्रस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोशिकाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एन्जिओजेनिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Angiogenic</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पौधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पृथक्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलोइमोडिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अल्परक्तदाबकारक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जलीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रियाशीलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धनात्मक</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">Gram +ve</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋणाात्मक</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">(</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Gram - ve</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवाणुओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूक्ष्मजीवाणुरोधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रियाशीलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">एलोवेंरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रजाति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">Aloe vera Linn Burm. f</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्तों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काटने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीताभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिच्छिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्रव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठंडा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">३०</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">६०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊँचा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मांसल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुवर्षायु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाकीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पौधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊपर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मांसल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिपूर्ण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वृन्तहीन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सीधे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 35-60 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लम्बे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चौड़े</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 18 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चक्करों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किनारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंटकित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चमकीले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्णी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धब्बेदार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संकरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भालाकार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सीधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षुप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लम्बा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्वज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नुकीले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अण्डाकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फलकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिसम्बर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रजाति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिरिक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रजाति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Aloe abyssinica Lam.</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीतपुष्पा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">): </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुवर्षायु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाकीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पौधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरेचक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मार्दवीकारक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोधक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विसर्प</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विचर्चिका</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्कटार्बुद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दग्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आन्त्रजन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्लेष्मकला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुखपाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रासायनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संघटन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पौधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलोइन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एलोएसोन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलोएसिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बारबेलोईन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रायसोफेनॉल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एग्लाएकोन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एलोय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">इमोडिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">म्यूसिलेज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लुकोस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गैलेक्टोस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैन्नोस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गेलेक्ट्युरोनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैलिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिट्रिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टार्टेरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एलोएसोन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलोएसिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">औषधीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शिरो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शिरोवेदना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दारुहरिद्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्रित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वातज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कफज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आँखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिटती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गर्मी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वायरल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंजक्टीवाइटिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिटती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्णशूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बूंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टपकाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिटता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीड़े</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"><strong>-</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गर्मी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीसकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परामर्शानुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span style="color:rgb(45,194,107);"><span lang="hi" xml:lang="hi">वक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेंधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लवण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भस्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुनक्का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कफज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उदर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वातज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुल्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span> </strong><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरीतकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेंधानमक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वातज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुल्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उदरगांठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊपर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गांठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आँतों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उदरशूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10-20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुचलकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उबालें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छानकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भुनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हींग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुरककर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदरशूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गुल्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकालें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समभाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (60-60 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरीतकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सैंधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लवण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10-10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसको</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10-15 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वातज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुल्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वातजन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुनगुने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">गोघृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5-6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्रिकटु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सोंठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मरिच</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिप्पली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरीतकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेंधानमक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुल्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्लीहावृद्धि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10-20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2-3 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्लीहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यकृत्प्लीहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कामला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">10-20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिलाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पित्तनलिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवरोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीलिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीलापन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कब्ज़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कामला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हितकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">यकृत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौर्बल्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्तों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्रव्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिट्टी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुंह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सप्ताह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्पश्चात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10-20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यकृत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरेचक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उचित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवृत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यकृत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्कवस्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्रकृच्छ्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताजे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (5-10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गूदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्रकृच्छ्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कठिनता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्रदाह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जलन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिटती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 250-500 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिग्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुडूची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रजननसंस्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मासिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 500 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिग्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पलाश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मासिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उपदंश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपदंशजनित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रणों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">लिघौपाक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीसकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रजोरोध</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"><strong>-</strong> </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">1-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुमारिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मासिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्राव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मक्कल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जरायु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योनि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सुखोष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुपान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 250-500 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिग्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (1-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवर्तनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मासिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवरोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पूयमेह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौवीरामजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोगुना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खरल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 7-5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किलो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वन्योपल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जंगली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भस्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मक्खन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुपान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूजाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिलाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अस्थिसंधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गठिया</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोमल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गठिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कटिशूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span> </strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गेहूं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आटा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूंथने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इनको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूथकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनायें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लड्डू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिटती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/aloe.jpg" alt="aloe"></img></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">त्वचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">व्रण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चोट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गांठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सज्जीक्षार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नजदीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मज्जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शीघ्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पककर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छीलकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गांठों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">चोट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोच</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूजन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्षणों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अफीम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">स्त्रियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चोट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गांठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2-3 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रणों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रेडियेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असाध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रणों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असाधारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">अग्निदग्ध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अग्नि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फफोले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उठते।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नाड़ीव्रण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कत्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बराबर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीसकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नासूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिटता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">चर्मकील</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span> </strong><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छीलकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चर्मकील</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधिपूर्वक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चर्मकील</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">व्रण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कांजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वशरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10-20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिलाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुखार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गांठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टुकड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छिल्का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हटाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रसौत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गांठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिखर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्तों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कांटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">छोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टुकड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काटकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिट्टी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किलो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टुकड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किलो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुंह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्दकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2-3 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिलाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धनिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,  100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,  50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिर्च</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,  6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भुनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हींग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 30 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अजवायन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोंठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिर्च</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीपल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लौंग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुहागा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अकरकरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालाजीरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इलायची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 300 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 3-6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वातकफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बन्धी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिटते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अचार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दाल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>वनौषधियों में स्वास्थ्य</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2683/anek-rogon-me-kargar-swadeshi-vanaushadhi-alovera</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2683/anek-rogon-me-kargar-swadeshi-vanaushadhi-alovera</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Dec 2016 21:52:09 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/08.jpg"                         length="566354"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि फूड एवं हर्बल पार्क, बालियारा, तेजपुर, असम का शिलान्यास कार्यक्रम</title>
                                    <description><![CDATA[<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बालियारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 10</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span></strong></span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माणाधीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलेगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तकदीर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> -</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वानन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोनेवाल</span></strong></span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेसिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 90</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span></strong></span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 6</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवम्बर।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालियारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‍</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तरीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिलान्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशवासियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबोधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक्सपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनायी</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2684/patanjali-ffod-evm-herbal-park--baliyara-tejpur-asam-ka-shilanyas-karyakram"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/12.jpg" alt=""></a><br /><ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बालियारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 10</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span></strong></span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माणाधीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलेगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तकदीर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> -</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वानन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोनेवाल</span></strong></span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेसिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 90</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span></strong></span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 6</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवम्बर।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालियारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‍</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तरीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिलान्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशवासियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबोधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक्सपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनायी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगी।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेसिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोजेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 10</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युवा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लडक़े</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लड़कियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अप्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंतजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेहतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तकनीकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशासनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रक्रियाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महोदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्पशीलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गतिशीलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोजेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्रष्टा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समयावधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंदर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युवा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महिला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकांक्षायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्धारित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मीडिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जंगल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंगल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुटे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम्भव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्त्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कदम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साबित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशीर्वाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वानन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोनेवाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिलान्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> </h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/131.jpg" alt="13"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महामंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोडक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभान्वित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रेनिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुभारम्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वानन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोनेवाल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीबाबुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूप्रियो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राज्यसभा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सांसद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वजीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देमारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोकसभा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सांसद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामप्रसाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्मा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोकसभा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सांसद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामाख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तासा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजेन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोहाँई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वस्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जलसिञ्चन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रञ्जित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दत्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वित्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षामंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिमन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वकर्मा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गडक़ाप्तानी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आबकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिमल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुक्ला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैद्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केशव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महन्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाणिज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाटोवारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्युत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पल्लवलोचन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पञ्चायत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रामीण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवकुमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दले</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यवाही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">टी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीहाग्रामा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिलारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर्यावरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वनमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीमति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राणी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जनस्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दैमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">खास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूडपार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विस्तार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रेलवे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाईन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कही।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यकर्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मेलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/333.jpg" alt="33"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">समारोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुस्तिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विमोचन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">समारोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनसमूह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराया।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रेलवे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिछाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आश्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‍</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वासन।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करायेगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संरक्षण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलोवेरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आंवला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उगाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">भविष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नौजवानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजना।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">10</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अप्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनायेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पन्न।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>संस्था समाचार</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2684/patanjali-ffod-evm-herbal-park--baliyara-tejpur-asam-ka-shilanyas-karyakram</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2684/patanjali-ffod-evm-herbal-park--baliyara-tejpur-asam-ka-shilanyas-karyakram</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Dec 2016 21:51:57 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/12.jpg"                         length="82344"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि फूड एवं हर्बल पार्क तेजपुर से बढ़ेगी असम की आर्थिक समृद्धि</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वानन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोनेवाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धरती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कदम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्नति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युवकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्नति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रास्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">झंझावातों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐतिहासिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदाहरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विराट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिंता</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2685/patanjali-food-evm-herbal-park-tejpur-se-badhegi-asam-ki-arthik-samridhi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/slide11.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वानन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोनेवाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धरती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कदम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्नति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युवकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्नति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रास्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">झंझावातों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐतिहासिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदाहरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विराट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिंता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कदम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलेगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मागदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शांति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रगति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बजट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तिहाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोजेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहिनों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">युवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लडक़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभान्वित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमरलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उगाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चावल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उगायेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उगायेगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खरीद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेगी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फर्नीचर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करायेंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रेशम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेरोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युवकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">1993</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैम्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वीरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मलेरिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकोप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिल्ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 50</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डोनेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">२४</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिबद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रौमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुल्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोजेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">2000</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडेक्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 10</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युवक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">युवतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अप्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिटों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिटें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगायेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्याक्तियूनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिबद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोत्साहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिल्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेंत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बांस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फर्नीचर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लघु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मदद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्तिसम्पन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजतंत्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरपूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोजेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरुआत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टेक्सटाईल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जींस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खादी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंडर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गारमेंटस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेडिज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जेन्ट्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम्पनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कब्जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंडिय़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम्पनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोसते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेल्थ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एजूकेशन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आईटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इलेक्ट्रानिक्स</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इंडस्ट्री</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम्पनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कब्जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पांच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वप्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 50</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 100</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रांड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संरक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पांच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आउट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आरोग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सालय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विस्तार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे।</span></h5>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#F1C40F;border-color:#F1C40F;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(241,196,15);">
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोटिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैधानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यवाही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैसेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कन्वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अद्भुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोडक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्त्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गये।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुशासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धरती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोजेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिवर्ष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 20</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 10</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 12</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैट्रिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">2000</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">5000</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाईयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहिनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देगें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभान्वित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिवर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंडस्ट्रियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span></strong></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशीर्वाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एजूकेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्स्ट्रीट्यूट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोलेंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुल्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलायेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">1993</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहिनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अदभुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्ठा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोजेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोफिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगायेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">90 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारम्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 15</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फरवरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्धघाटन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजेन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोहाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रेलवे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्यमंत्री</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">):</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नजदीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रोथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डेवलपमेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एनर्जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुनिश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुशहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ेगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बाबुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुप्रियो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शहरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्यार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उमड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोचने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरुरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्यवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकालेंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यश्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामाख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सांसद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) :</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सासंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामाख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामप्रसाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्मा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपुर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सांसद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">):</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्गो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकत्रित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बंगाली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असमिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदिवासी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बोडो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रास्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गांव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गांव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करायेंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्नति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पल्लव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोचनदास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्युत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">):</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृतज्ञता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करूं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोग्रेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुंख्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यभार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभाला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंडस्ट्रियल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोगे्रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मदद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दायित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रंजीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दत्तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संचय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">):</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 5</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युवक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">युवती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वनौषधियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उचित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुहैया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यौगिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुडक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मलिहारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यवाहक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीटीसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">):</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यद्यपि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंडस्ट्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तमाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्गों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुटता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समन्वय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जुलकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रगति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">खास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगायेंगे।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकालेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनोखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंदोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोडो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंदोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साईकिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपुर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आश्चर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुटें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भागीदार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कामिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बाबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कन्ट्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अरुणाचल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार्डर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेक्टेअर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लैण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>संस्था समाचार</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2685/patanjali-food-evm-herbal-park-tejpur-se-badhegi-asam-ki-arthik-samridhi</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2685/patanjali-food-evm-herbal-park-tejpur-se-badhegi-asam-ki-arthik-samridhi</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Dec 2016 21:49:20 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/slide11.jpg"                         length="205213"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>अनुभूति आपकी</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्डिनरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आट्र्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजिज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हृदयरोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">)</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बृजनारायण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुप्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालामऊ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कछौना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरदोई।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनवरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अटैक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अटैक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हास्पिटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईलाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> 90<span lang="en-in" xml:lang="en-in">%</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओपन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्जरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span>  05.02.2016 <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखलायी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साहब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कही।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्जुन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिस्टी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2686/anubhuti-apki"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/531.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्डिनरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आट्र्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजिज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हृदयरोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">)</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बृजनारायण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुप्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालामऊ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कछौना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरदोई।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनवरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अटैक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अटैक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हास्पिटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईलाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> 90<span lang="en-in" xml:lang="en-in">%</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओपन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्जरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> 05.02.2016 <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखलायी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साहब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कही।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्जुन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिस्टी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संगेशव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिष्टी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अकीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिस्टी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अमृतासत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगेन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जहरमोहरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिस्टी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्रक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भस्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुपात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुडिय़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनवायी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शहद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिरिक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदयामृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आरोग्यवर्धिनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदरकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्देशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सावधानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्वक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> 30 <span lang="hi" xml:lang="hi">मई</span> 2016 <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साहब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एन्जियोग्राफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखायी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आरट्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> 100<span lang="en-in" xml:lang="en-in">%</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लॉक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीसरी</span> 90<span lang="en-in" xml:lang="en-in">%</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लाकेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राहत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिली।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दायित्वों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्वहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> 4 <span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पश्चात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साहब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परामर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> 70<span lang="en-in" xml:lang="en-in">%</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोटि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोटि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन्यवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशीर्वाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्शिनोमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूटिनरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लेडर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाइपरटेन्शन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्राशय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">)</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्राशय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीडि़त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीजीआई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चडीगढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑपरेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जांच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साबित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुभचिंतकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टाटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेमोरियल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बम्बई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जांच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करायी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साबित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपरान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जांच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपरान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीमो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थरेपी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऑपरेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्राशय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हटाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाचारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑपरेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सका।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">विदित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुभचिंतकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनांक</span> 29.02.2016 <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशमूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कायाकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्धारित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुपात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काढ़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संजीवनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिलासिंदूर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ताम्रभस्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अमृतसत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्रक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भस्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हीरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भस्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भस्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मालती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिष्टी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंचामृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्धारित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> 90 <span lang="hi" xml:lang="hi">पुडिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शहद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोपहर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घनवटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कैशोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुग्गुल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वृद्धिवधिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कांचनार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुग्गुल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आरोग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्धिनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीड़ान्तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span> 2-2 <span lang="hi" xml:lang="hi">गोली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जूस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गौधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्क</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 7</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 21</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकालकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पांच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्याप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महसूस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अग्रसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्यवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यश्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">लिम्फोजैनेटिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्सिनोमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लंग्स</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">फेफड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">)</span></span></strong></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्यनीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिताजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिरधारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फेफड़ो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीडि़त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परेशान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जयपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजकीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वरिष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईलाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतुष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परामर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साहब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिताजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारम्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> 27.06.2014 <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईलाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: 23.09.2014</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">60</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> 65 <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महसूस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एनसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सीईसिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोरेक्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिर्पोट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राइट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लंग्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुलेटेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मास</span> 48 3 52 <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वद्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> 34 3 38 <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वद्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतुष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मचारियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्दिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आभारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्गदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिताजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>दिव्य अनुभूति</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2686/anubhuti-apki</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2686/anubhuti-apki</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Dec 2016 21:46:09 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/531.jpg"                         length="65126"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>प्रेक्षापूर्वकारी बनाम सम्भिन्नबुद्धि</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">आचार्य</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">प्रद्युम्न</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">जी</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">महाराज</span></strong></span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2687/prekshapurvkari-banam-sambhinnbuddhi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/362.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">महाभाष्यकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भिन्नबुद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्त्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">+</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ईक्षणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकर्षयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुये</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाचक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भिन्नबुद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुद्धिवाला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Confused Mind</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">)</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चाहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखदायी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">खदायी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पलड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कदापि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेशक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हानि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कदापि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवृत्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भिन्न</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">परोक्षप्रिय</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भिन्नबुद्धि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यक्षप्रिय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवद्गीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वार्ष्णेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्णद्वैपायन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यत्तदग्रे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषमिव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणामेऽमृतोपमम्।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आरम्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्याप्राप्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाक्संयम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संयम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकाग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इधर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">उधर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिखरने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिकूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाधक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इच्छाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहिर्मुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्मुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्पष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत्यंत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Cause &amp; Effect</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अकाट्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोगने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजातीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्त्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इकट्ठे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीरस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्तियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लड़ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहंकारिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माँग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरुद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टिगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्तियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फेंकने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्यथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Cause &amp; effect</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सततगामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चक्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यानावस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिकूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">थलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वतन्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईकाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अस्तित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्यथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विघटित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बजाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उठाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ेेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवलोकन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वार्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचाता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिकृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छिपा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्पष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टिगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">चक्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्पष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भिन्नबुद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीजें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देतीं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यथावत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहचानता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">नियम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धैर्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहनशीलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन्द्रियनिग्रह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनोनिग्रह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अचौर्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आन्तर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाह्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुचिता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्रता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तमबुद्धि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्धबुद्धि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यथार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सच्चाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वचन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकरूपता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अक्रोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलभूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपरीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विखण्डित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुखस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:’</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्षवचन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भिन्नबुद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाक्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- <strong>‘</strong></span><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सुखस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:’</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्काल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चाहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रलोभन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">इच्छा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुरक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुच्छ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनित्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निरन्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तु।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्त्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृश्यमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनित्य।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवमात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनंतकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शास्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाभारतकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्लोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जातु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामान्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भयान्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोभाद्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्यजेज्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवितस्यापि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्यो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखदु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">खे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्वनित्ये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्यो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धातुरस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्वनित्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भिन्नबुद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपातरमणीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आनन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">परितापिता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कटुता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खिन्नता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरसता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृग्गोचर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भिन्नबुद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषयरूपी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषधरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीयमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोमलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लावण्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुग्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छिपे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहरीले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रान्तिवश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भयंकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्पों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीतता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अकस्मात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुग्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फंसने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिरता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिरता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भिन्नबुद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनरावृत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तहीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनरावृत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सतत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आह्वान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आओ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेक्षापूर्वकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनायें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाश्वत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रनिर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्याण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भागीदार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनें।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>अध्यात्म</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2687/prekshapurvkari-banam-sambhinnbuddhi</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2687/prekshapurvkari-banam-sambhinnbuddhi</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Dec 2016 21:43:37 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/362.jpg"                         length="29587"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>बोलती तस्वीरें</title>
                                    <description><![CDATA[<p>  </p>
<p></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2688/bolati-tasveere"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/fffd.jpg" alt=""></a><br /><p> </p>
<p><img alt="0VmmcAAAAASUVORK5CYII="></img></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>संस्था समाचार</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2688/bolati-tasveere</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2688/bolati-tasveere</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Dec 2016 21:42:42 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/fffd.jpg"                         length="325181"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>भगवान् का यंत्र बनकर  दिव्य कर्म करें</title>
                                    <description><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0.0001pt;text-align:right;line-height:normal;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"><span> </span></span><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">सुमन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span></strong></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0.0001pt;text-align:right;line-height:normal;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">मुख्य</span> </strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">महिला</span> </strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">केन्द्रीय</span> </strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">प्रभारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">पतंजलि</span> </strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">योग</span> </strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">समिति</span></strong></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0.0001pt;text-align:justify;line-height:normal;"><span lang="en-in" style="color:rgb(0,0,0);" xml:lang="en-in"> </span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2689/bhagwan-ka-yantra-ban-kar-divya-karm-kre"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/222.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्याणां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारणं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्धमोक्षयो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जटिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगम्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अबोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बगैर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(224,62,45);"><span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कश्चित्क्षणमपि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जातुतिष्ठत्यकर्मकृत्।</span> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(224,62,45);"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ह्यवश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्व</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृतिजैर्गुणै</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 3/5)</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्रिगुण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वशीभूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अकर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विकर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिक्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सञ्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुकर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुकर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वेदानुकूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरुद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुण्यकर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पापकर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्रितकर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुक्लकर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्णकर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सकाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सद्यविपाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिरविपाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इतने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुद्धिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मतत्त्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्णय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोहित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(224,62,45);">‘‘<span lang="hi" xml:lang="hi">कवयोऽप्यत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोहिता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:’’ (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 4/16)</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">किन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमावश्यक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोगना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोगने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परतन्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपरोक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभागों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभाजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुभ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अशुभ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्रित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपाक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुरन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खींची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लकीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुरन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गन्दा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्नान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अग्नि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ठण्डे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्मी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाचन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तनख्वाह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वेतन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ड्राईवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक्सिडैंट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">accident</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक्सिडैंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वास्तव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फलतत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कठिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम्भव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सावधानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समझने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 80</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">%</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शीघ्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाकि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 20</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">%</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">%</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गलत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एसिडिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ढ़ाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गेहूँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदाहरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मगर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">%</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नजर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्थर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लकीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिटती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन्मों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10-10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्माशय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्हीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शास्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सञ्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संज्ञा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अजागरूक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुण्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बन्धन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यद्यपि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुण्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जंजीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जंजीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जंजीर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">chain</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्धन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दरवाजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवरुद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूक्ष्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैंडैन्सी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिन्तन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैन्डेसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोचते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैंडैन्सी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाणी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिष्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सावधानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निम्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">खों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कष्टों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विषयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैलाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सावधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेपर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परेशान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेपर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढऩा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीरियल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमजोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिव्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुशलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मसु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कौशलम्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’’ </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तिलैस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभिव्यक्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बेहोशी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुसंग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्तापन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहङ्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तोडक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भागवत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अकाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिव्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्माण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्लिप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूक्ष्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यकर्ताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्तापन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्धन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जंजीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदाहरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत्यन्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अखण्ड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अकर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्तापन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहङ्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्धन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिमालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुफा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नजर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूकम्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोचकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अकर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मौत।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़ाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमेशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तामसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अकर्मण्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिल्कुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैंशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैन्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लॉजिकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गलत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लॉजिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैंशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्टैन्शन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होवें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्वान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आलस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूक्ष्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैन्डैंसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आलस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अकर्मण्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बर्बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवृत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिकूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एटेंशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुबारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तात्कालिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वभाव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">टैंडैसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धमकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धमकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आखिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूढ़तावश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्णय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेहनत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वापस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचारणीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वास्तव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बांधती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असम्भव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वास्तव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्तापन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहङ्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्धन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रियाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिक्रिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आसक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्तापन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहङ्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(224,62,45);"><span lang="hi" xml:lang="hi">यस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समारम्भा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कामसंकल्पवर्जिता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(224,62,45);"><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तमाहु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पण्डितं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुधा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 4/19)</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(224,62,45);"><span lang="hi" xml:lang="hi">त्यक्त्वा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मफला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सङ्ग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नित्यतृप्तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निराश्रय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(224,62,45);"><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मण्यभिप्रवृत्तोऽपि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नैव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किञ्चित्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 4/20)</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शास्त्रसम्मत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञानरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अग्नि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भस्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महापुरुष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञानीजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पण्डित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आश्रय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमात्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तृप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भलीभांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवृत्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वास्तव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्लिप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्कामता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्यायदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाणी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिनसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पापात्मिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुण्यात्मिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदाहरणार्थ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">     -          </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हिंसा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चोरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिषिद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैथुन।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वाणी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">      -          </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झूठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निन्दा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कठोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गपशप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाना।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">        -          </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परद्रव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभीप्सा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परद्रोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नास्तिक्य</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुण्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">        -          </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिचरण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परित्राण</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वाणी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुण्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">        -          </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्यं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हितं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रियं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वचनं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाध्याय।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुण्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">      -          </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अस्पृहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धा</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुण्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अकर्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिष्ठित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाश्वत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिनिधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिनिधि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यन्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निमित्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शास्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्लिप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भागवत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहजकर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संज्ञा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्यकर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भागवतकर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवाकर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुष्ठान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बने।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिव्यक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन्दिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईश्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिव्यक्तिहोती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाश्वत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वोच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोक्षावस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृतकृत्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्याय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप्तकाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मकाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णकाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्यकाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आइये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिम्मेदारियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निभाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप्तकाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यन्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नौका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भवसागर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>अध्यात्म</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2689/bhagwan-ka-yantra-ban-kar-divya-karm-kre</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2689/bhagwan-ka-yantra-ban-kar-divya-karm-kre</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Dec 2016 21:40:07 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/222.jpg"                         length="178035"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>146% वृद्धि के साथ पतंजलि सबसे आगे  </title>
                                    <description><![CDATA[<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घरेलू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 11.066 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span></strong></span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">एसोचौम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">टेकस्की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रपट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिछले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वित्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घरेलू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एफएमसीजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 11.066 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 738.35 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बराबर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 9.44 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 629.6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घरेलू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आईटीसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आलोच्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5.94 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्ज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रिटेनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंडस्ट्रीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1.2 </span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2690/146--vriddhi-ke-sath-patanjali-sabse-aage"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/aaa.jpg" alt=""></a><br /><ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घरेलू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 11.066 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span></strong></span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">एसोचौम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">टेकस्की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रपट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिछले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वित्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घरेलू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एफएमसीजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 11.066 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 738.35 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बराबर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 9.44 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 629.6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घरेलू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आईटीसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आलोच्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5.94 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्ज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रिटेनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंडस्ट्रीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1.2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डाबर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंडिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 88.5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोदरेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंज्यूमर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्ट्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 74 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिछले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वित्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मारिको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 76 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 74.4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रपट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जवाब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 146.31 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिछले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वित्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 77 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्ज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपरीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिछले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वित्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदुस्तान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनीलीवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आमदनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 4.9 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रॉक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गैंबल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाइजीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेल्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केयर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 38.2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लैक्सोस्मिथक्लाइन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंज्यूमर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेल्डकेयर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आमदनी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 66.3 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कॉलगेट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पामोलिव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">इंडिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिलेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रमश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: 64 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 32.16 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेस्ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेप्सिको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रमश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1.26 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1.25 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्ज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रांड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बावजूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जबरदस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वसनीयता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हासिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामयाब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वनिर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वप्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगेगी।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> साभार : भाषा एजेंसी (31 अक्टूबर 2016)</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>संस्था समाचार</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2690/146--vriddhi-ke-sath-patanjali-sabse-aage</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2690/146--vriddhi-ke-sath-patanjali-sabse-aage</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Dec 2016 21:39:42 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/aaa.jpg"                         length="172631"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        