<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/category/5251/october" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>अक्टूबर - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/category/5251/rss</link>
                <description>अक्टूबर RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज के शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषद्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्देश</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आत्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाह्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्तरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दरिद्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पराविद्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृश्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अदृश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमसत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषदों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरासत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौगात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषदों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2623/shashwat-pragya-october-2016"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/62.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषद्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्देश</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आत्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाह्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्तरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दरिद्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पराविद्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृश्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अदृश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमसत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषदों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरासत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौगात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषदों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राचीनकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शौनक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिज्ञासु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अट्टालिकाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थीं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंगिरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिष्टाचार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्वक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूछने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवन्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">?</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">कस्मिन्नु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वमिदं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञातं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भवतीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">तस्मै</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होवाच।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदितव्ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यद्ब्रह्मविदो</span> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">वदन्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चौवापरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">च।।</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">तत्रपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋग्वेदो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यजुर्वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामवेदोऽथर्ववेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्पो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्याकरणं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निरुक्तं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छन्दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्योतिषमिति।</span> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">अथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तदक्षरमधिगम्यते।।</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अंगिरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शौनक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मवित्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">परा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋग्वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यजुर्वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामवेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अथर्ववेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कल्प</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्याकरण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निरुक्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छन्द</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्योतिष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपरा</span>’ <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Scientific Knowledge</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">)  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अक्षर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बह्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">परा</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">विद्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Scientific Knowledge</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वमय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वातीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विभूति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शान्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गंभीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्णन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषदों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषदों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्दर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बातों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वोपरि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्त्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पहली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भीतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभूति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णनिष्ठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृतज्ञता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्त्तव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्वक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्वहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्युदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेयस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यन्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">)</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषदों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलमन्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुष्ठान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्घोष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">ऊँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णमद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णमिदं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णात्पूर्णमुदच्यते।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णमादाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णमेवावशिष्यते।।</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मचेतना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मचेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यत्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निभ्र्रान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यथार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्यक्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टिकोण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माइंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सैट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाह्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्तरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दरिद्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुशलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पन्नता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चारित्रिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपराधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोषों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखमय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शान्तिमय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धिमय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकमात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषदों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्देशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:-</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मैवेदममृतं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरस्ताद्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पश्चाद्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दक्षिणतश्चोत्तरेण।</span> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">अधश्चोध्र्वं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसृतं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मैवेदं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वमिदं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वरिष्ठम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">ओम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वास्यमिदं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यत्ंिकच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगत्यां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगत्।</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">केनोपनिषद्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूछा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामथ्र्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिस्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवेभ्यो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजिग्ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मणो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमहीयन्त।</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">उमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुम्हारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझो।</span>’ <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवताओं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">यक्ष</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्म</span>’ <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्णाश्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">चतुष्टय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्वक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छान्दोग्योपनिषद्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोषणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्पष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तेनो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनपदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कदर्यो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मद्यपो</span> </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">नानाहिताग्निर्नाविद्वान्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वैरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वैरिणी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तीसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावनात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टिकोण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अदृश्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आश्रय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरणागति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखमय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शान्तिमय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आनन्दमय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामर्थ्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शान्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्रोत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहंकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वस्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वस्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अविवेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहंकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नानाविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अशान्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरणागति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भागवत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरणागति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुविधा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बन्ध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साम्राज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भागवत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बायो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडैक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्वाण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आलम्बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">एतदालम्बनं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठमेतदालम्बं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्।</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">एतदालम्बनं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञात्वा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मलोके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महीयते।।</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बातों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपरीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिथ्याज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अविवेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भीतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपूर्णता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अधूरापन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">खी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अशान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2623/shashwat-pragya-october-2016</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2623/shashwat-pragya-october-2016</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Oct 2016 21:59:23 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/62.jpg"                         length="31650"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि के राष्ट्रसेवा अभियान से जुडऩे का आह्वान</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">आचार्य</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span></strong></span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2624/patanjali-ke-rashtraseva-abhiyan-se-judne-ka-ahavan"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/07.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">    विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चरित्रवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनहित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विचारधारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामाजिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरोकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लूटमार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संवेदनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोल्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ड्रिंक्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हानिकारक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बर्गर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीज्ज़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैमिकल्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिंदगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नर्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परवाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारोबार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैल्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मतलब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावनात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिश्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रभक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संवेदनशील</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जागरूक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गंभीरतापूर्वक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंथन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्णय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">1. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आजादी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 70 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमनें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुलामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लूट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुलामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">षड्यन्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिलाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाधीनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आजादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशवासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाथरूम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किचन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाइनिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टेबल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">2. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोस्पेरिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चैरिटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Prosperity for Charity</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">):</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">देशभक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापारियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टोर्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फ्रण्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राइम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोफिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चैरिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशभर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 500 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कारयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संवर्धन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 60 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लीटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नस्ल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वशान्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्येय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भलाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वेदशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मतलब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">3. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेविंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अनपढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिखे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशवासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकमत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ल्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्लास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वालिटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राइस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 100% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्योरिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चैरिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 97% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 3% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शेयर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होल्डिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शेयर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शेयर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होल्डिंग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कानूनन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाध्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शेयर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होल्डर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोफिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डोनेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिविडेन्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोफिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रुपया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोफिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेरिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आटा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साबुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शैम्पू</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रीम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औसत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 25</span><span lang="hi" xml:lang="hi">त्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेविंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेविंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">4. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">राजनीतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैदान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रांड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">5. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाक्रांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मयोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्यागी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तपस्वी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युगद्रष्टा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उठाया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशभक्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जागरूक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशवासियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंदोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंदोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रान्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौजूदगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आँखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">6. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अशिक्षा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेरोजगारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंवला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एलोवेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियाँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सन्तरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अमरूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लीची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लौकी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करेला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टमाटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गेहूँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चावल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दालादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्नों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेरोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशवासियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कारयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभाव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेरोजगारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिलाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईश्वरीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महायज्ञ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलिये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">7. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनान्दोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैभवशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाएं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थाई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गांव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबोन्मुखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकेन्द्रित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधारित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पावन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चारित्रिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लूट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुलामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशवासियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैभवशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुष्ठान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रयज्ञ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजारों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौलत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञापन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बजट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेल्समैन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्केटिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशभक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिकाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वीर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वीरांगनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्तानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वरदहस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशीष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रार्थनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संवेदनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किमी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 200 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रांड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशीषों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुग्रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अखंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यशस्वी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनायेंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगव्रती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोव्रती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशीव्रती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यशस्वी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>सम्पादकीय</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2624/patanjali-ke-rashtraseva-abhiyan-se-judne-ka-ahavan</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2624/patanjali-ke-rashtraseva-abhiyan-se-judne-ka-ahavan</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Oct 2016 21:57:08 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/07.jpg"                         length="82495"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>नेपाल के प्रधानमंत्री श्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड का पतंजलि योगपीठ शुभागमन</title>
                                    <description><![CDATA[<h5><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">समारोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्पकमल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुभागमन</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोडक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुकरणीय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्पकमल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचण्ड</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वबंधुत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोषक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वभर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसाधनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुशहाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेरोजगारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृहत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतरराष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इकाई</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span></strong></h5></li></ul>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2625/nepal-ke-pradhanmantri-shri-pushpkamal-dahal-prachand-ka-patanjali-yogpeeth-shubhagaman"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/031.jpg" alt=""></a><br /><h5><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">समारोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्पकमल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुभागमन</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोडक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुकरणीय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्पकमल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचण्ड</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वबंधुत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोषक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वभर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसाधनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुशहाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेरोजगारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृहत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतरराष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इकाई</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सांसदगण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजदूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span></strong></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 18</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सितम्बर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माननीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाहाल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचंड</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मपत्नी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीमती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकाश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पधारे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साझा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुलाकात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसाधनों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूडपार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विराट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेसिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीढ़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सशक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्पशील</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विस्तार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समेत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामाजिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहमती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेंगे।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वप्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इकाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवलोकन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इकाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेशकश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्बोधन</span></strong></span></h5>
<p><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/49.jpg" alt="49"></img></span></strong></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्बोधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इकाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागरिकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औपचारिकताएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शीघ्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगा।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंदर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्पना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिप्रेक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुदृढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिश्तों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहेगी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होनें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनीतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिरता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मदद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यकताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोडक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुकरणीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूडपार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समुच्चय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवसेवा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम्युनिष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धांतों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तिगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार्वजनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धांतों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्चतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वबंधुत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एकत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संवाहक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मित्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनंतकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढेंग़े।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसाधनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुशहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्जित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभांश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगमुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थायी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विकेन्द्रीकृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्पना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरूआत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवम्बर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतरराष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इकाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/50.jpg" alt="50"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनीतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीमायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अस्तित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ायेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेरोजगारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृहत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलायेगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माननीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आश्वस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुचारू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजनाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रिंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शीघ्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारम्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भवन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकल्पों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रमेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेखे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजदूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डकाल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजदूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रंजीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सांसद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गैर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवासीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संघ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थापक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपेन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महतो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिनिधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शालिग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> <img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/hhh.jpg" alt="hhh"></img></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> <img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/hgh.jpg" alt="hgh"></img></span></h5>
<p><span lang="en-in" xml:lang="en-in"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/dd.jpg" alt="dd"></img></span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>संस्था समाचार</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2625/nepal-ke-pradhanmantri-shri-pushpkamal-dahal-prachand-ka-patanjali-yogpeeth-shubhagaman</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2625/nepal-ke-pradhanmantri-shri-pushpkamal-dahal-prachand-ka-patanjali-yogpeeth-shubhagaman</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Oct 2016 21:56:10 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/031.jpg"                         length="203259"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>शिरो, श्वास, नासा व वक्ष आदि रोगों की अचूक औषधि ‘तुलसी’</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;"><strong><span lang="en-in" style="color:#FF0000;" xml:lang="en-in"><span> </span></span></strong><span style="color:rgb(0,0,0);"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">आचार्य</span> </strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span></strong></span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2626/shiro--shwas--nasa-va-vaksh-aadi-rogon-ki-achuk-aushadhi-tulsi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/401.jpg" alt=""></a><br /><table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#E67E23;border-color:#E67E23;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(230,126,35);">
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :  </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Ocimum Sanctum </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Linn.</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ओसीमम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेंक्टम्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Syn-Ocimum tenuiflorum </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Linn., </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Ocimum monachorum </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Linn.</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">;</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुलनाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Lamiaceae</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लैमिएसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Holy basil</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">होली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेसिल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुरसा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देवदुन्दुभि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपेतराक्षसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुलभा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुमञ्जरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गौरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भूतघ्नी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">;  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हिन्दी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वृन्दा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">; </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उड़ीया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">(Tulasi</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कन्नड़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एरेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Ared tulsi</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कारीटुलसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Karitulasi</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">);  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुजराती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> :  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Tulasi</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेलुगु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गग्गेर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेट्टु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Gagger chettu)</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">; </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तमिल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलशी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Tulashi</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Tulasi</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बंगाली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Tulasi</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मराठी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Tulas</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मलयालम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्णतुलसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Krishantulasi</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Tulasi</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">). </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेसिल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Thai basil</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेक्रेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेसिल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Sacred basil</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">); </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरबी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोहश</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">(</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Dohsh</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">).</span></strong></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></span><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">चरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संहिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वासघ्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशेमानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिरोविरेचन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृमि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुश्रुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संहिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुश्रुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्तों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिरेविरेचनार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्देशित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रजातियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाखायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैंगनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आभा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिरिक्त</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">Ocimum basilicum, O. gratissimum</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जातियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><strong><span style="color:rgb(22,145,121);"><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रासायनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संघटन</span></span></strong></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पौधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिट्रिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टारटरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैलिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है। </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युजिनॉल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेथिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईथर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टर्पेन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-4-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऑल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डेक्किलडीहाईड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, γ-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेलीनीन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निरोल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कैरियोफाईलिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टर्पीनीन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एल्डीहाईड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, β-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिनीन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केम्फीन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> α-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिनीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूजीनॉल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेथिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेवीकॉल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवाष्पशील</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैडीनीन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिमोनीन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">युजिनोल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, β-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">केरोटीन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्सोलिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गैलिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोटोकैटेचुईक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैनेलिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कैफीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्लोरोजेनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रेसमेरिनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> β-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिटोस्टेरॉल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ट्राइटरपीन्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिटोस्टेरॉल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पॉल्मिटिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्टेएरिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऑलिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिनोलीक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिनोलिनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पञ्चाङ्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एस्कॉर्बिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कैरोटीन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एल्केलाइड्स</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लाइकोसाइड्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेपानिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैनिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शिरो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुष्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंजरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिरो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निगलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुद्धि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मस्तिष्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टपकाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुराना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रतौंधी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5-10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रतौंधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नासा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पीनसरोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंजरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मसलकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूंघने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीनस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्णशूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टपकाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्णशूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्णशूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्ते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एरंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोंपले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीसकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुनगुना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्णशूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दंतशूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">काली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्तों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दंतशूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेंधानमक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुल्ला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरभंग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरभंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुलेठी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूसते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#BFEDD2;border-color:#BFEDD2;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(191,237,210);">
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h4>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पञ्चाङ्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कफवात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जन्तुघ्न</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुर्गन्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाशक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दीपन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाचन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुलोमन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृमिघ्न</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कफघ्न</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हृदयोत्तेजक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रक्तशोधक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वेदजनन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वरघ्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोथहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्रल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बलकारक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिश्याय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वातश्लैष्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभप्रद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पञ्चाङ्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्वसनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्कटार्बुद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यकृत्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पित्ताशय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कवकरोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हृदयविकार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिश्याय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विसूचिका</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उदरशूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विबन्ध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐंठन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">त्वक्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अतिसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कष्टार्तव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अग्निमांद्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्वासकष्ट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्णशूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मस्तिष्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आंत्ररोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नासास्राव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोलाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संक्रमण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कवक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संक्रमण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आमाशयिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूजाक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अश्मरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिरोवेदना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऊष्माघात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अद्र्धाङ्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पक्षाघात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यकृत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हिक्का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उच्चरक्तचाप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनिद्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्वित्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कटिशूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मलेरिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अक्षिरोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्णरोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूतिनासा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आमवात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दद्रु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्पदंश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्लीहारोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शोथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्षय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आंत्रिकज्वर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्रण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रतिज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विषाणु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संक्रमण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अधिमांस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृमि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभप्रद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाइसीरिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोनोरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Neisseria gonorrhoeae</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">काण्ड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैलस</span> <span lang="en-in" xml:lang="en-in">(Stem callus</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐथेनॉल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्लोरोफार्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रान्सकार्नियल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Transcorrneal</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्युत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आघात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टॉनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आक्षेप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Tonic convulsion</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोकथाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूहों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेध्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Nootropic</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्मृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रंशरोधी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Antiamnesic</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एल्कोहॉलिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदनास्थापक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रियाशीलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैमजीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिवर्तित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">Reversible</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जननक्षमतारोधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/591.jpg" alt="59"></img></span></strong></h5>
</li>
</ul>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्दी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खांसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिश्याय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुकाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंजरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) 50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अदरक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 25 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालीमिर्च</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 15 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 500 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौथाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छानकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इलायची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 200 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकायें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाशनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छानकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्बत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डेढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चम्मच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चम्मच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खांसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्वास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खांसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुक्कुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खांसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खराश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फायदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्बत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुकाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">पुरानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खांसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दमे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वासा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिर्च</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अदरक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 4-6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बराबर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोयकांड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इंच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लम्बा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टुकड़ा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कूटकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गिलास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकायें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10-15 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 3 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खुराक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घंटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खांसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उदर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वमन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समभाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अदरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 500 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिग्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इलायची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छर्दि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अतिसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीसकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शहद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 3-4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मरोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेचिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">50-60 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फाण्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 3-4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">अग्निमांद्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फाण्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिलाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अजीर्ण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अग्निमांद्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बालकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यकृत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्लीहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकृतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">अपच</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंजरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीसकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 3 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">यकृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्लीहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कामला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीसकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छाछ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीसकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीलिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्कवस्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span></strong></span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बस्तिशोथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span> </strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 3 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्रदाह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बस्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मसाने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुर्दे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पथरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभदायक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्काश्मरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीसकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्काश्मरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रजनन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्तम्भन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"><strong> </strong>2-4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमीकन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 125-250 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिग्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तम्भन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसवोत्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शूल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुराना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाँड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुरन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिलाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नपुंसकता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बराबर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1-3 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगातार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सप्ताह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धातु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुर्बलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अस्थिसंधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वातव्याधि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2-4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पञ्चाङ्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संधिशोथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गठिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">सियाटिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीड़ाग्रस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बफारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">काली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">)</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">ऊर्ध्वगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अस्थिगतवात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संधिवात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पारद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोषजनित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पञ्चाङ्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बफारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">त्वचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">कुष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">10-20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नींबू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीसकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वातरक्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चूना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोंटकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">सफेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">झांई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्रस्वरस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नींबू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कंसौदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-(1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">), </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बराबर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बराबर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तांबे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बरतन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चौबीस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घंटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गाढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेहरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चेहरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साफ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेहरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुन्दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">शीतपित्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शीतपित्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">व्रण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रणगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृमियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">नाड़ीव्रण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बीजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीसकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाड़ीव्रण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वशरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूमोनिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5-10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुगनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुनगुना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2-3 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मलेरिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">मलेरिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घंटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">5-10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औंस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 21 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लवंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अदरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 500 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छानकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आंत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ½-1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जावित्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीसकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शहद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">काली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पोदीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 3-7 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोपहर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिलाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">साधारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीपल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्कर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कूटकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बालरोग</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"><strong>-</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लवंग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टंकण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिलाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उदर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्वास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कफजन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्पविष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5-10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिलाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंजरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दंशित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्पदंश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेहोश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टपकाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शिरोगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">विष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्धुजीव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारंगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(45,194,107);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वानुभूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोगानुसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 7 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लौंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिलास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकायें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पककर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेंधानमक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओढक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पसीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुरन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्दी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जुकाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खांसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काढ़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ले </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">छोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5-7 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अदरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शहद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चटाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कफ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्दी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जुकाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवजात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिशु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दें।</span></h5>
</li>
</ul>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>वनौषधियों में स्वास्थ्य</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2626/shiro--shwas--nasa-va-vaksh-aadi-rogon-ki-achuk-aushadhi-tulsi</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2626/shiro--shwas--nasa-va-vaksh-aadi-rogon-ki-achuk-aushadhi-tulsi</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Oct 2016 21:54:19 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/401.jpg"                         length="29564"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि फूड एवं हर्बल पार्क, मिहान, नागपुर का शिलान्यास कार्यक्रम</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 class="MsoListParagraphCxSpFirst" style="margin-bottom:0.0001pt;text-align:justify;text-indent:-0.25in;line-height:normal;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">·   मिहान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माणाधीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यंजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भेजे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">नितिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गडकरी</span> </h5>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#C2E0F4;border-color:#C2E0F4;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(194,224,244);">
<ul>
<li>
<h5><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मिहान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 50</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span></strong></span></h5>
</li>
<li>
<h5><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नॉन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एसईजेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेसिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एसईजेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 60 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एकड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमीन|</span></strong></span></h5>
</li>
<li>
<h5><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेसिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span></strong></span></h5>
</li>
</ul>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 10</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सितम्बर।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिहान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‍</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तरीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2627/patanjali-food-evm-harbal-park-mihaan-nagpur-ka-shilanyas-karyakram"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/15.jpg" alt=""></a><br /><h5 class="MsoListParagraphCxSpFirst" style="margin-bottom:0.0001pt;text-align:justify;text-indent:-0.25in;line-height:normal;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">·   मिहान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माणाधीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यंजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भेजे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">नितिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गडकरी</span> </h5>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#C2E0F4;border-color:#C2E0F4;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(194,224,244);">
<ul>
<li>
<h5><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मिहान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 50</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span></strong></span></h5>
</li>
<li>
<h5><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नॉन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एसईजेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेसिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एसईजेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 60 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एकड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमीन|</span></strong></span></h5>
</li>
<li>
<h5><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेसिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span></strong></span></h5>
</li>
</ul>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 10</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सितम्बर।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिहान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‍</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तरीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिलान्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशवासियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबोधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केंद्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंटरनेशनल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्केटिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलेगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक्सपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनायी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्मीपूजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्मी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आएंगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेसिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोजेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेरोजगारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अप्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाएंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवेंद्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फडणवीस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केंद्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नितिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गडकरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेहतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोजेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सृष्टा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समयावधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंदर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खींच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्च</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अप्रैल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्घाटन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंचेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> </h5>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#F1C40F;border-color:#F1C40F;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(241,196,15);">
<h4><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">समारोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h4>
<ul style="list-style-type:square;">
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुस्तिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विमोचन</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मिहान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मवेशियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चारा</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">समारोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास।</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">हिंगणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आश्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‍</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वासन</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विदर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5000 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एकड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बंजर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलोवेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंवला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उगाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">भविष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजना</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">10</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> 50 <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अप्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span></strong></h5>
</li>
<li>
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिलायेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिचौलियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ति</span></strong></h5>
</li>
</ul>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मीडिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिहान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुटे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिलान्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समारोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मेलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशीर्वाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवेंद्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फडणवीस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केंद्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नितिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गडकरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिलान्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/36.jpg" alt="36"></img></span></p>
<h5><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिचौलिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्नति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिसाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिहान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेसिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 5000 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेसिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाएंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिचौलियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रेनिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रायमरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेसिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेंटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएंगे।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/381.jpg" alt="38"></img></span></p>
<h5><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहभागी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवेंद्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फडणवीस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केंद्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूतल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नितिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गडकरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केंद्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रसायन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हंसराज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पालकमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चंद्रशेखर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बावनकुले</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महापौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवीण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दटके</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सांसद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृपाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुमाने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधायक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुधाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोहले</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुंभारे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्णा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोपडे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">., </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिलिंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुधाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशमुख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आशीष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशमुख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेघे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोले</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गिरीश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुधीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पारवे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मल्लिकार्जुन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रेड्डी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रवि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राणा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बैद्यनाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुरेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्मा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कलेक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सचिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुर्वे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुलिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यंकटेशम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एमएडीसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपाध्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‍</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाटिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गणमान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहभागिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span> </h5>
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>संस्था समाचार</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2627/patanjali-food-evm-harbal-park-mihaan-nagpur-ka-shilanyas-karyakram</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2627/patanjali-food-evm-harbal-park-mihaan-nagpur-ka-shilanyas-karyakram</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Oct 2016 21:52:48 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/15.jpg"                         length="133495"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>नागपुर पतंजलि हर्बल फूड पार्क से दुनियां में चमकेगा महाराष्ट्र का भाग्य</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नितिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गडकरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केद्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाजरानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्बोधन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्महत्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मदद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पधारने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवेदन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवान्वित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फसल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियां</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">    (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">चंद्रपुर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंजरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोडिय़ा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">७५</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फॉरेस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2628/nagpur-patanjali-harbal-food-park-se-duniya-me-chamkega-maharashtra-ka-bhagya"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/slide1.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नितिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गडकरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केद्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाजरानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्बोधन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्महत्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मदद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पधारने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवेदन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवान्वित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फसल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियां</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">चंद्रपुर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंजरा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोडिय़ा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">७५</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फॉरेस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खरीदेंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनेगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">५</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रचनात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कलाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिलाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहां</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसंस्करण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धीमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चंद्रपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिरौली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आरक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्ताव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्शीवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लायेंगे।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अविकसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिजली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">,  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टेंडर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">२५</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बगल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्पेशल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इकोनामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">६०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">६०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">१०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एडवांस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दंतकान्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्ट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विस्तार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलायेंगी।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बेरोजगारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्महत्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भुखमरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महंगाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिंता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिले</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयेंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्वेस्टमेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन्वेस्टमेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्मित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहंा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्महत्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरुरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ेगी।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोजेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नजदीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनेता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कपड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढकने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विस्तार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धंधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योगपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फायदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वास्तव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गांव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गरीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मजदूर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रवाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रप्रेम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंजीनियर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूछा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कौन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टूथपेस्ट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वही।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिलाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवेन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बाबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाकायदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टेंडर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनडेवलप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">२५</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमानुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुकाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रांसपेरेन्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेहनती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टमाटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उगाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खरीदेगा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उगाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रांसपोर्टेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगेंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रक्रियायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलेंगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">५०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भलाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गरीबी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नालेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रांसफर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिसर्च</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टेक्नोलोजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नालेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कन्वर्जन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद्वति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधारित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भविष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रखर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रभक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लंदन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रिटिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमिश्नर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्लियामेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिल्डिग़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिलीवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टर्नओवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिंता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैंड</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बजाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखेंगे।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंदोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महात्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गांधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोडक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गांव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गरीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मजदूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसीलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिनंदन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवान्वित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमरावती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काकोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गढचिरोली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्धा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कन्टेनर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुविधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचेगा।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवेन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फडणवीस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यमंत्री</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्बोधन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">समूचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निरामय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिकल्पना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूडपार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रचना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धरती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुफ्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सशुल्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राईज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्धारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">४</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदस्यीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राइज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमेटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाई।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टेंडर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकाला।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कच्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिवर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिसाब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टे्रनिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेहनत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बावजूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिचौलियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेचना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिचौलिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोककर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंहगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेचते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिचौलिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियंत्रण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेसहारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिचौलिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियंत्रण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मार्केट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिचौलिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकालना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रक्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोडऩा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रक्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगेगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिचौलिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभान्वित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फ्रूट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वनस्पति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रक्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राइज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोषित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीमत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्याय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्महत्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टे्रनिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पांच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीधे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अप्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पचास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगारपरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन्यवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दायित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निभाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवेदन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इजराइल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रक्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारम्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रिप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तकनीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधारित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारम्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसीलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अद्भुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आश्चर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चकित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिचय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आश्चर्यचकित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माडल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्लान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जूस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेंगे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवर्तित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" xml:lang="hi">यद्यपि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरुरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वालिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वालिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वालिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भविष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूंजेगा।</span> </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" style="color:rgb(0,0,0);" xml:lang="en-in"> </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>संस्था समाचार</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2628/nagpur-patanjali-harbal-food-park-se-duniya-me-chamkega-maharashtra-ka-bhagya</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2628/nagpur-patanjali-harbal-food-park-se-duniya-me-chamkega-maharashtra-ka-bhagya</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Oct 2016 21:50:25 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/slide1.jpg"                         length="157016"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>महाराष्ट्र के विश्व स्तरीय पतंजलि फ़ूड एवं हर्बल पार्क के शिलान्यास कार्यक्रम की दृश्यावलियाँ</title>
                                    <description><![CDATA[<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/maha2.jpg" alt="maha2" /></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2629/maharashtra-ke-vish-stariya-patanjali-food-evm-harbal-park-ke-shilanyas-karyakram-ki-drishvaliyaon"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/maha1.jpg" alt=""></a><br /><p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/maha2.jpg" alt="maha2"></img></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>संस्था समाचार</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2629/maharashtra-ke-vish-stariya-patanjali-food-evm-harbal-park-ke-shilanyas-karyakram-ki-drishvaliyaon</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2629/maharashtra-ke-vish-stariya-patanjali-food-evm-harbal-park-ke-shilanyas-karyakram-ki-drishvaliyaon</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Oct 2016 21:48:17 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/maha1.jpg"                         length="235916"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>युग-युग होगा धन्य</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">युगल</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">किशोर</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">शर्मा</span></strong></span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2630/yug-yug-hoga-dhanya"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/341.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:center;" align="right"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अविराम।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> -</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुपम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीच।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सबको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनीच।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन्य।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बलवंत।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मनुज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनन्य।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगशक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुधन्य।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुलाकात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सधैव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अकाम।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जगतीतल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रियावान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">तन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीखें</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्रय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दैनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिटाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">औषधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़े</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संदर्शिका</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहसास।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">औषध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सतत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्वरित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिटाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रोगमुक्तजीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रतीअनन्य।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोधकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन्य।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पथ्य।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाइये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छूटें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुपथ्य।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आराम।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कुशल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैद्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">याम।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमेशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लीन।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के्रं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवीन।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाधीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रंथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">भक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अविराम।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलौकिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सचेत।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">भोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सचेत।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संहार।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदार।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योगयुक्तजीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुशांत।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रांत।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">धरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुसत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्यक्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">वनौषधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुणगण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बखान।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दोष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनन्य।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन्य।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></strong></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>कविता</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2630/yug-yug-hoga-dhanya</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2630/yug-yug-hoga-dhanya</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Oct 2016 21:46:14 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/341.jpg"                         length="86770"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>अनुभूति आपकी</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">लेफ्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिस्फंक्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केस</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्येन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 16</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निवासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नगला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढक़मांकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहिवासी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अलीगढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परेशानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलीगढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेडिकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कॉलेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिल्ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेकअप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">7%</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकालने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनांक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 3</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिसम्बर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">2015</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कांउसलिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाईयां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिखीं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 60%</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2631/anubhuti-apki"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/gfgdg.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">लेफ्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिस्फंक्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केस</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्येन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 16</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निवासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नगला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढक़मांकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहिवासी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अलीगढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परेशानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलीगढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेडिकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कॉलेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिल्ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेकअप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">7%</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकालने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनांक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 3</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिसम्बर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">2015</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कांउसलिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाईयां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिखीं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 60%</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्देशानुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तृण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंचमूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्कदोषहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चम्मच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 05</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 05</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीपल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वसंत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुसुमाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 2</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अमृता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हजरूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भस्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्नवादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मण्डूर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 10-10</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्पटी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 05</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 60</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुड़ीया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनवाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 2-2</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पराशर्मानुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिरिक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चंद्रप्रभा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोक्षुरादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुग्गुल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्कदोषहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 04/03/2015</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 03/12/2016</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चला।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 70</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">' </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन्यवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पोली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूरोपैथी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 50</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आराम</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चन्द्रभान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तंत्रिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पोली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूरोपैथी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इलाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गंगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">नई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिल्ली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एम्स</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">नई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिल्ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लखनऊ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एम्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीजीआई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 2</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिरते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिस्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्देशित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारम्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">२</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 50</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">' </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नगरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृपा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करूँगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 22</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अगस्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 2015</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारम्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कायाकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संजीवनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंदूर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ताम्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भस्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अमृता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्रक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भस्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हीरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भस्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वसंतमालती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिष्टी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंचामृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुपात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 90</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुडिय़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शहद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिरिक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 2-2</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गेहूं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 30</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 25</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">२५</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्क</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 25</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नीम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 7</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 24</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पत्ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिरिक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैशोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुग्गुल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">त्रयोदशांग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुग्गुल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आरोग्यवर्धिनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्नवादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मण्डूर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कांचनार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुग्गुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुपात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परामर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: 05</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नवम्बर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 2015</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाँच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 50</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">% </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राहत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परीक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सालय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यश्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोटिशह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राहत</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जयराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धनाजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिंदे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 58</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गांव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उडाणे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धुले</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीडि़त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हारकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्युष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परीक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारम्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गये।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गयी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 100</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमकीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दलिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 2.5</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वसा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">150</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">250</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लौकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जूस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोपहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">1</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">200</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उबले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्तेदार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्तागोभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फुलगाभी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">50</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंकुरित</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">200</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 2.5</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रात्रि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिक्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 1</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोटी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उबली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 200</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 200</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 5</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोणासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हस्तासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शलभासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चक्की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चालन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोणासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोटकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्धहिलासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पादउप्तानासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्विचक्रियासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृत्तासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भुंजगासन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मर्करासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्देशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 110</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किग्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 15</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किग्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साहब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आभारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केशकांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वरदान</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपेन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजेन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नगर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साहिबाबाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गाजियाबाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 54</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केशकांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिछले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 7-8</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वसनीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 60</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 70</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">केश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 50</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जागता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदाहरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाँच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुणवत्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साबित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदाहरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साबित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>दिव्य अनुभूति</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2631/anubhuti-apki</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2631/anubhuti-apki</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Oct 2016 21:45:10 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/gfgdg.jpg"                         length="169056"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>दिव्य स्फुरण</title>
                                    <description><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0.0001pt;text-align:right;line-height:normal;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">आचार्या</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">डा</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">0 </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">सुमना</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">, </span></strong></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0.0001pt;text-align:right;line-height:normal;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">मुख्य</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">महिला</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">केन्द्रीय</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">प्रभारी</span></strong><strong><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">-</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">पतंजलि</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">योग</span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></strong><strong><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">समिति</span></strong></span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2632/divya-sfuran"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/60.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विस्मृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मृत्यु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्मृति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सच्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></span></h4>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छिप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छिप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">करण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यथावत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशुद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">?</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताइए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुरक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कौन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निश्चय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेयस्कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आनन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलौकिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धडक़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भावनायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उछलती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंखें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भीगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूछिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">?</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">अंहकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तपस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्मुखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकाग्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समूचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुप्तरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परात्पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाशक्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहंकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लज्जित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तुओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैराग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूचक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तुओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिन्ह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैराग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवस्थाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथमवर्ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोपान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वितीयवर्ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्धन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">! </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निश्चय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवद्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीजिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थकावट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाध्याय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाध्याय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पावे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्संग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाइए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्संग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठहरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">येन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">केन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकारेण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पर्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">धीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कौन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">?- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिकूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिस्थितियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतुलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आघात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चित्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदैव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहजता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्वक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सावधानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गन्तव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रपंच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छूट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिश्रम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जन्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमात्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपेक्षा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विवेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुर्दशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीजिए।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">सीधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवत्</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सचमुच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वाधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भजन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवश्यमेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भविष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टालने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कदापि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मृत्यु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आशावादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मृत्यु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निराशावादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मृत्यु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मृत्यु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छिपे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यथार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्मवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिज्ञासु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुरक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वशात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तुओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोजता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोचने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुरक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुरक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पराधीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">कमरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तुएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रमरहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंखें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठोकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बचकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुशल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तुएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सजाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पांव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टक्कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सचेत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सजग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिकूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वातावरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असावधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठोकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्तिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्याणकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अल्पज्ञ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वार्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरोसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धोखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रचना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकालते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोसते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपराध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊपर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपराध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/60.jpg" alt="60"></img></span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुनने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिरले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्पुरुषों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोटिश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रणाम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देवगण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधुवाद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधुवाद</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">कहकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुभकामनायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुकूलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">! </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अस्थिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पराधीनता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाधीनता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अशान्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कटु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीज</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परितृप्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असरता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमात्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनिवार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तड़प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जागी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमात्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निश्चय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दरबार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिश्वत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">घूस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलती।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्यागबल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुद्धिबल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तपोबल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दानबल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुण्यबल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पराजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोलाभाव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विनम्रता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हृदयता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तड़पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">       </span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रमश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:)</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>संस्कृति एवं संस्कार</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2632/divya-sfuran</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2632/divya-sfuran</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Oct 2016 21:43:04 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/60.jpg"                         length="68755"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि के अंतरराष्ट्रीय आकलन से गौरवांवित होता देश</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपेक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथाकथित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बौद्धिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तित्वों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवहेलना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घराने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तित्वों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेणी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विडम्बनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2633/patanjali-ke-antarrashtriya-akalan-se-gauravantit-hota-desh"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/071.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपेक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथाकथित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बौद्धिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तित्वों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवहेलना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घराने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तित्वों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेणी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विडम्बनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहचान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तिकभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोहताज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्हीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्रोत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूटता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिजनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनवाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फोब्र्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्रिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुरुन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span>’ 2016<span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसिद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतरराष्ट्रीय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पत्रिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फोब्र्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गयी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मीय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बालसखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महामंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 48</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्रिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंकलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 97 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सेदारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अरब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतरराष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसिद्ध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुरुन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span>’ <span lang="hi" xml:lang="hi">२०१६</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">३३९</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योगपतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">२</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">5</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 25,600</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शीर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">25</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टर्नओवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">5000</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुपये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोगुने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभावना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुताबिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तूफान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">रोचक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रांड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतारने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिसर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञातव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमेरिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फोब्र्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरुन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्सियतों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूचीबद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रगति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुकाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंचते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यद्यपि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फोब्र्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्रिकायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम्पनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंकलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिस्टेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनलिस्टेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बावजूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औद्योगिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रगति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वस्तरीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्यांकन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवांवित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंकलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतवासियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्लेषकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रामाणिकता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्धता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूनतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्तहोना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेरिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यश्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राशि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तिगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्यागपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुपरिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>संस्था समाचार</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2633/patanjali-ke-antarrashtriya-akalan-se-gauravantit-hota-desh</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2633/patanjali-ke-antarrashtriya-akalan-se-gauravantit-hota-desh</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Oct 2016 21:41:35 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/071.jpg"                         length="82495"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि का संस्कृत भाषा  सप्ताह समारोह सम्पन्न</title>
                                    <description><![CDATA[<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सप्ताह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समारोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पन्न</span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुभारम्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतूरवादक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सपोरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनमोहक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुति</span> </strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहिनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्वहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span></strong></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 22 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अगस्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनांक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 16 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अगस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 22 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अगस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सप्ताह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समारोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रमों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशुभाषण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काव्यपाठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवद्गीता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्लोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निबन्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेखन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समूहगान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतियोगिताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवाव्रती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाइयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनोयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिभाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देववाणी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतियोगी</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2634/patanjali-ka-sanskrit-bhasha-saptah-samaroh-sampann"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/551.jpg" alt=""></a><br /><ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सप्ताह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समारोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पन्न</span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुभारम्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतूरवादक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सपोरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनमोहक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुति</span> </strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहिनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्वहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span></strong></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 22 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अगस्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनांक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 16 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अगस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 22 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अगस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सप्ताह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समारोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रमों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशुभाषण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काव्यपाठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवद्गीता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्लोक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निबन्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेखन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समूहगान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतियोगिताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवाव्रती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहिन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाइयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनोयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिभाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देववाणी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतियोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिव्यक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कश्मीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीनगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पधारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतूरवादक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सपोरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनमोहक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्रमुग्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रमश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अलाप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तराना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाद्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रश्नोत्तरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अत्यंत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनोरंजक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">झाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुतियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साप्ताहिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्योहारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुपम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बंधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वातावरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशिक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहिनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्वहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालान्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महानता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्यवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वप्नों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधारित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगसेवा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशीसेवा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गौ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रसेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिलाया।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2634/patanjali-ka-sanskrit-bhasha-saptah-samaroh-sampann</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2634/patanjali-ka-sanskrit-bhasha-saptah-samaroh-sampann</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Oct 2016 21:40:39 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/551.jpg"                         length="137340"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        