<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/1988/%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>आयुर्वेदशाला - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/1988/rss</link>
                <description>आयुर्वेदशाला RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>आयुर्वेद की प्राथमिक पाठशाला ' पाकगृह '</title>
                                    <description><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0.0001pt;text-align:right;line-height:normal;" align="right"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">वंदना</span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">बरनवाल</span><span style="font-family:Mangal, serif;"><span>  </span></span></p><p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0.0001pt;text-align:right;line-height:normal;" align="right"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">महिला</span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">समिति</span><span style="font-family:Mangal, serif;"> - </span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">उ</span><span style="font-family:Mangal, serif;">.</span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">प्र</span><span style="font-family:Mangal, serif;">.(</span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">मध्य</span><span style="font-family:Mangal, serif;">)</span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/954/%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE---%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%97%E0%A5%83%E0%A4%B9"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-05/0211.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">   घर का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मतलब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ईंट</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">गारे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सीमेंट</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">कंक्रीट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ढांचा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चारदीवारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुरक्षित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अहसास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कराती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्मी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बरसात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मौसम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बचाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थकान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उतारने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यतीत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वोत्तम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भीतर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोगिता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंदाजा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चाहे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेहमानों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वागत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बीमारियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बचाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परिस्थितियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सराबोर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसीलिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रंथों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">औषधालय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संज्ञा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुकाबला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपाय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घुटने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टेक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चुकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">औषधीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुणों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सकीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अद्भुत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खासतौर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घरों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दादी</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">नानी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नुस्खे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आजमाए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घरों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संक्रमित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेडिकल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्टोर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जरुरत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभवी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दादी</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">नानी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसायनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संभाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाकशाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राथमिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाठशाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तौर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देखिये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बीमारियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इलाज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहजता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h5><h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोगशाला</span></strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h4><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीसरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लहर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संशयों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">त्यौहारों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चुका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मौसम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फलाहार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्रत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अक्सर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खानपान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असंतुलन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेहत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिगाड़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बैठते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्रत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रखने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मान्यता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपवास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फायदा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपवास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मीठे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यंजनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तत्वों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाते।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नियम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपवास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंदर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साफ़</span>  <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नवीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऊर्जा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिलती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपवास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाचन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रणाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पचाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाचन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तंत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जमा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अतिरिक्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जुट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आंतरिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्धि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लडऩे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसीलिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपवास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीढ़ी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जानकारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्रत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपवास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समानार्थी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपवास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्रत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपवास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्धि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फलाहारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मीठा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकनाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यंजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोलेस्ट्राल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोगियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खतरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपवास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपवास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फास्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जोडक़र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फास्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिश्ता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कायम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तौर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रेस्तराओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तमाम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फलाहारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कटलेट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कचौरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिठाइयों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फलाहारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिज्जा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बर्गर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परोसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपवास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धांत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विपरीत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोगशाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बचाइए।</span>  </h5><h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वादशाला</span></strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h4><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देखा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देखी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घरों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खानपान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गृहिणियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनावश्यक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दबाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खानपान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनगिनत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जरिये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चटोरों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भीड़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खड़ी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उम्मीद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परिणामस्वरूप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजनशाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोगशाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाजारवाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिनिधित्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होटल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कदापि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उचित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रहण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पौष्टिकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सोच</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसीलिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्न</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होवे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्न</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होवे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तन।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होटल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिखते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उल्टा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुल्टा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बैठे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पायें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होटल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देखा</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">देखी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होटल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हालाँकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेडिकल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साइंस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तले</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">भुने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिर्च</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">मसाले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फास्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रिजर्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रात्रि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मांसाहार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुष्परिणामों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जानकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिंता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इनका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वेसर्वा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रबंधिका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्देशिका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गृहिणी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियाँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रखना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदस्यों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पैमाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उतरे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उसकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पौष्टिकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span>  </h5><h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमशाला</span>  </strong></span></h4><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">याद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घरों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थानीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सारे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नियम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बगैर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहाए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पकाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चप्पल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहनकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवेश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वगैरह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वगैरह।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समझने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आइये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवेश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किरदार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रबंधिका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्देशिका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गृहिणी।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गृहिणी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छोटा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ख़ास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> - <span lang="hi" xml:lang="hi">सारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋणी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गृहिणी।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">याद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किच</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">किच</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किचन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बेलन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घूमना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंडराने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगाम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घड़ी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूरज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उधर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूरज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किरण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दस्तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इधर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्नान</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूजा</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">पाठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोर्चे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तैनात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थीं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूरज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंतिम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किरण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जल्दी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रात्रि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रहण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अहितकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्यों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमेशा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नियमों</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">कब</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कितना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंशा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भुक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भुक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भुक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h5><h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाकशाला</span></strong></span></h4><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कच्चा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पक्का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बचपन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिलकुल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कच्चे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पक्के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पकने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कच्चे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पक्के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्यों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भेद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दरअसल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेनू</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चावल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दाल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रोटी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दही</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पापड़</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कच्चा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेनू</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोटीन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्बोहाईड्रेट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रेशे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रखा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोटीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेहत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनिवार्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चूँकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पचाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विटामिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खनिज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भरपूर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चलन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रात्रि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सोने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आसानी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पच</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span></h5><h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञशाला</span></strong></span></h4><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अक्सर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सोचती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महर्षि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चरक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वगैरह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आखिर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खैर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इतने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नियमों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्यार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्यार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सका।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ख़ास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चूँकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शायद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामग्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्धता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पकाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ढंग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्यार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रखते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हाँ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भूल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नियम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोटी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गाय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवश्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निकाली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिलकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वच्छता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्रता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बेमिसाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चूल्हा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जलाया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छोटा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञकुंड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यस्तता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झूठे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दावों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञशाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भूल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुंड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span>  <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजा</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">पाठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निकलता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञशाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋणी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मार्गदर्शन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञदेव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्योति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">जलाया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">न</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span>  <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सकीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जानने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्सुक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span>    </h5><h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">रसायनशाला</span></strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h4><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नियम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुजरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जमाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दकियानूसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बातें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इनसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किनारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परिवारों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुखद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसायन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खूबी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समझें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">न</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समझें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बखूबी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहचान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तरफ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बांधकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रखती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तरफ</span>  <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">औषधालय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसायन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाब्दिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विन्यास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाब्दिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्रवों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दौर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पागलपन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भुनाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिज्जा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बर्गर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चाउमीन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मोमो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> $<span lang="hi" xml:lang="hi">फास्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रेज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परन्तु</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पकवानों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">औषधीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुणों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्रित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुणों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टक्कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यंजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसीलिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधाओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धूम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मची</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषज्ञों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबरदस्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मांग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उठी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यंजनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषज्ञों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मांग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खूब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाइये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुजराती</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पंजाबी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राजस्थानी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दक्षिण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यंजनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शौक़ीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जरुर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेंगे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span>  <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वादिष्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इनमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पौष्टिकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h5><h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाठशाला</span>  </strong></span></h4><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तेजी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टिगत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कॉलेज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालयों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होटल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैनेजमेंट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डिप्लोमा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डिग्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोर्स</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चुके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दौड़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कितनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जानी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थाएं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पकाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खिलाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खूबी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निकलती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सानी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रबंधन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गृहिणी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिनको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शास्त्रों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्नपूर्णा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाणपत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बेहतरीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रबंधक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बेहतरीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बावर्ची</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होतीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बेहतरीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निभा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कौशल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डिग्री</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केंद्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बांटे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चाहे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आजमा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लहर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निपटने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिटारे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैद्याओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सौ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पैंतीस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विशाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जनसँख्या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हारने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बचा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span>.</h5><h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदशाला</span></strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h4><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">मोटी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिमारियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साधने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अचूक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नुस्खे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दादी</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">नानी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नुस्खों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तौर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीढ़ी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीढ़ी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चलती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गृहिणी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाठशाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जरुरत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ी।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संयुक्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नुस्खों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खूब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एकल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परिवारों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इनका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चलन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थोडा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छोटे</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">छोटे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रखे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीरा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हींग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">धनिया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मेथी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लौंग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">इलायची</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपत्ता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दालचीनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अजवाइन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मसाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दरअसल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शास्त्रों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चरक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संहिता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुराण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मसाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिखा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मसाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">औषधि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मसाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज़ायका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फारसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरबी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरबी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गए।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राचीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पकाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">औषधियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अहम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विस्तृत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्णन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुश्रुत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संहिता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिलता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राचीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यंजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रंथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुश्रुत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संहिता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौथी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शताब्दी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ईसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिखी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शोधों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमेशा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मसाले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सोडियम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कैलोरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फैट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इंटेक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बशर्ते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विवेकपूर्ण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नजरिया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h5><h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहरशाला</span></strong></span></h4><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">औषधियां</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नासमझी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जहर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चीनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मैदा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पॉलिश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चावल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिफाइंड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेहत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खुली</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आंशिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इनके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिबन्ध</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्यथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीछा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छोड़ेगी।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> 30-40 <span lang="hi" xml:lang="hi">साल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घरों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जौ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजरा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मक्के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोटियां</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचलन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गेहूं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महीन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आटे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोटियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चलन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फलस्वरूप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोगियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गेहूं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आटे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कमी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लायें</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बेहतर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आश्रम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्मित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आरोग्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आटे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाये।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">चोकर</span>’ <span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गेहूं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मोटा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीसिये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढे</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">विरक्ति</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैदा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुश्मन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आंतों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिपक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाचन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तंत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिगाड़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समझदारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोशिश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पालिश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चावल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कीजिये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पॉलिशड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चावल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थराइटिस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मरीजों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिफाइंड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">अटैक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रिफाइंड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाद्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">झूठे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बचिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरसों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गाय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दीजिये।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अलसी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तिल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नारियल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">घी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरसों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाओ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समझो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तुम्हारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पक्का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फेल।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h5><h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(22,145,121);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">बर्तनशाला</span></strong></span></h4><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पकाया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बर्तन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किये</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बगैर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राथमिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाठशाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अधूरा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगा।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धातु</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सोने</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चांदी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कांसा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तांबा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीतल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बर्तनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंहगाई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दौर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सोना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चांदी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कांसा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तांबा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पीतल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लोहा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिटटी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अल्युमिनियम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्लास्टिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नॉन</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">स्टिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यथासंभव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दीजिये।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बताते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कांसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बर्तन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> 3 <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पोषक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तत्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नष्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तांबे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बर्तन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रखा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लीवर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पीतल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बर्तन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पकाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृत्रिम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कफ</span>  <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वायुदोष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बीमारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोहे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बर्तन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खून</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्टील</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बर्तन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नुकसान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंचाते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुरक्षित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेणी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अल्युमिनियम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असुरक्षित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्मरण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">अल्युमिनियम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पात्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आमंत्रित</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अड़तालीस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुर्भाग्यवश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादातर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घरों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेशर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कूकर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समेत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बर्तन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अल्युमिनियम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विकल्प</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिटटी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बर्तन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुशंसा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिट्टी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बर्तन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> 100 <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पोषक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तत्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिलते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></h5><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोगशाला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वादशाला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमशाला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पाकशाला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञशाला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रसायनशाला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पाठशाला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदशाला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जहरशाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बर्तनशाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लें</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोईघर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदस्यों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवेश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रसोई</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञानशाला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कारशाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढक़र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माणशाला</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5><h5 style="text-align:justify;"> </h5><h5 style="text-align:justify;"> </h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>पोषक उत्पाद</category>
                                            <category>2021</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/954/%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE---%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%97%E0%A5%83%E0%A4%B9</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/954/%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%95-%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE---%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%97%E0%A5%83%E0%A4%B9</guid>
                <pubDate>Fri, 01 Oct 2021 21:37:21 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-05/0211.jpg"                         length="331265"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        