<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/2350/%E0%A4%B5%E0%A5%83%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95--%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%A8%E0%A5%80--%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%97-%E0%A4%8F%E0%A4%B5%E0%A4%82-%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6-%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B8%E0%A4%BE" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>वृक्क (किडनी) रोग एवं आयुर्वेद चिकित्सा - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/2350/rss</link>
                <description>वृक्क (किडनी) रोग एवं आयुर्वेद चिकित्सा RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>वृक्क (किडनी) रोग एवं आयुर्वेद चिकित्सा</title>
                                    <description><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align:right;line-height:normal;margin:0in 0in 3pt 4.3pt;" align="right"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">डॉ</span><span style="font-family:Mangal, serif;">. </span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">अभिषेक</span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">भूषण</span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">शर्मा</span><span style="font-family:Mangal, serif;"><span>  </span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:right;line-height:normal;margin:0in 0in 3pt 4.3pt;" align="right"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">एसो</span><span style="font-family:Mangal, serif;">. </span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">प्रो</span><span style="font-family:Mangal, serif;">.-</span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">पंतजलि</span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">महाविद्यालय</span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/1092/kidney-rog-evm-ayurved-chikitsa"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-05/586.jpg" alt=""></a><br /><table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#B96AD9;border-color:#B96AD9;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(185,106,217);">
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">बदलती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनचर्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रसायनयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अशुद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगातार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भीतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुसाध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> 10 <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनसंख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खराब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिकायतें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रॉनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाब्दिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्ययन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औसतन</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> 14 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिलाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> 12 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">फीसदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीडि़त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहचान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायलेसिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यारोपण</span> <span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">(Kidney Transplant) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपद्रव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्याधियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्क्रियता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवस्था</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हृदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकार</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मृत्यु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तरदायी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुर्दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असाध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवस्था</span> <span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">3-5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर</span> <span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">5-7 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्यत</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">: 65 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(28,90,33);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span></strong></span></h4>
<ul style="list-style-type:circle;">
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियंत्रण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपशिष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूरिया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यूरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एसिड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्कासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">विटामिन</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">डी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सक्रिय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैल्शियम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवशोषण</span> (Absorption) <span lang="hi" xml:lang="hi">करना।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्ल</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">क्षार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतुलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखना।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> K, Na, Ca <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> electrolyte <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतुलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्त्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  Erythropoietin <span lang="hi" xml:lang="hi">नामक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्मोन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्राव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> RBC <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिनरल्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोखती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(28,90,33);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रोनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजीज</span>?</strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्त्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span>.<span lang="hi" xml:lang="hi">एफ</span>.<span lang="hi" xml:lang="hi">आर</span>. (Glomerular Filtration Rate) <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रोनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(28,90,33);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्षण</span></strong></span></h4>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">पेशाब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">पीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थकान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पेशाब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">झाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आना।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">भूख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चिड़चिड़ापन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेशर।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">एकाग्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एनीमिया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कमजोरी।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">चक्कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पडऩा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">साँस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिक्कत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">पाण्डु</span> (Anaemia) <span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रक्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फीका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पडऩा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">थकावट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महसूस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सांस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूलना।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">त्वचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पडऩा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुजली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">भूख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिचलाना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उल्टी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगना।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्तचाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्क्रियता</span> (Heart Failure) <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भावना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रक्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संग्रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">पैर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">टखने</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चेहरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अचानक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेशर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">हड्डियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पसलियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हड्डियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमजोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना।</span> </h5>
</li>
</ul>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(28,90,33);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परहेज</span></strong></span></h4>
<ul style="list-style-type:circle;">
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span> 40%, <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्तचाप</span> 27%, <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्कशोथ</span> 11%, <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> 18% <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जन्मजात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्बुद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्व</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिरक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यकृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्क्रियता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्वग्काठिन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषाक्तता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्कदोषों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5> <strong> <span style="color:rgb(35,111,161);"><span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमी</span> :</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिल्टर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैटेरियल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषाक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेशाब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रास्ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकालना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषाक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फलस्वरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषाक्तता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5> <strong> <span style="color:rgb(35,111,161);"><span lang="hi" xml:lang="hi">सोडियम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> :</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोडियम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत्यंत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेशर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिकूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> 5 <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हानिकारक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पेशाब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोककर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें</span> :</strong></span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामकाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यस्तता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेशाब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टालने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेशाब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोकने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिरिक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पथरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभावना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5> <strong> <span style="color:rgb(35,111,161);"><span lang="hi" xml:lang="hi">मांसाहार</span> :</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोटीन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मांस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेटाबोलिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेशर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5> <strong> <span style="color:rgb(35,111,161);"><span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोना</span> :</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">लंबे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <strong><span style="color:rgb(35,111,161);"><span lang="hi" xml:lang="hi">पेनकिलर्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलोपैथिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span>:</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सकीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परामर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेनकिलर्स</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एलोपैथिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रसायनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
</ul>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#BFEDD2;border-color:#BFEDD2;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(191,237,210);">
<table style="border-collapse:collapse;width:100.134%;border-width:1px;background-color:#2DC26B;border-color:#2DC26B;" border="1"><colgroup><col style="width:99.866%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(45,194,107);">
<h3 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span></strong></span></h3>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong>  200 <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्कदोषहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span>, 100 <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span>, 50 <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> 50 <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीपल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> 100 <span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span>. <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">शाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong>  <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्कदोषहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोक्षुरादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुग्गुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें।</span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong>  2 <span lang="hi" xml:lang="hi">चम्मच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्नवारिष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> 2 <span lang="hi" xml:lang="hi">चम्मच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></strong></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><strong>  2 <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वसंत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुसुमाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span>, 10 <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत</span>, 10 <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजरूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भस्म</span>, 5 <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्पटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> 20 <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्नवादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मण्डूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> 60 <span lang="hi" xml:lang="hi">पुडिय़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">शाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुडिय़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शहद</span>/<span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></strong></h5>
</li>
</ul>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(28,90,33);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पथ्य</span></strong></span></h4>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">पुराण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चावल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुल्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टोन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गलाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जी</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहजन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">परवल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लौकी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पपीता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">टिण्डा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गाजर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तोरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चौलाई</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">करेला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शिमला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिर्च</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आलू</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मूली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बथुआ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अरबी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नींबू</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अदरक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पालक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फूलगोभी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पत्तागोभी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">सेब</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पपीता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अंगूर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जामुन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ककड़ी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खीरा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गाजर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तरबूज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नारियल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अनानास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">मसाले</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">मसाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दालचीनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुट्टू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अपामार्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोखुर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इलायची</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">काला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीरा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लहसुन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अजवाईन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">द्रव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पदार्थ</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोदुग्ध</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">काढ़ा</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> 1-1.5 <span lang="hi" xml:lang="hi">लीटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें।</span>)</h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जौगिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियंत्रण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्तचाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियंत्रण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">विहार</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">बस्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विरेचन</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुलोम</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">विलोम।</span></h5>
</li>
</ul>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(28,90,33);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अपथ्य</span></strong></span></h4>
<ul style="list-style-type:circle;">
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">लवण</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span>) <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीक्ष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मसालेदार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मांस</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">मछली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दालें</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उड़द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नमक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मदिरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हानिकारक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">धूम्रपान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जंक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5>  <span lang="hi" xml:lang="hi">विहार</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">परिश्रम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिधूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिव्यायाम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वेगधारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">रेडीमेड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूप</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मैदे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीजें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रेड</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बिस्किट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कोल्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ड्रिंक्स</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्राउन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राइस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खुबानी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकनाईयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीजें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">दही</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पनीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोसेस्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मीट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अचार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">टमाटर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खजूर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संतरा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">किशमिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>रोग विशेष</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2020</category>
                                            <category>जनवरी </category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/1092/kidney-rog-evm-ayurved-chikitsa</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/1092/kidney-rog-evm-ayurved-chikitsa</guid>
                <pubDate>Wed, 01 Jan 2020 21:41:47 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-05/586.jpg"                         length="142018"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        