<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/2766/%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%9C-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%BE-%E0%A4%89%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A8%E0%A4%A4%E0%A4%BF-%E0%A4%B0%E0%A4%B9%E0%A5%87" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>निज भाषा उन्नति रहे - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/2766/rss</link>
                <description>निज भाषा उन्नति रहे RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>हिंदी भाषा नहीं भावों की अभिव्यक्ति</title>
                                    <description>
                        <![CDATA[<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0.0001pt;text-align:right;line-height:normal;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">वंदना</span><span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">बरनवाल</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0.0001pt;text-align:right;line-height:normal;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">राज्य</span><span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">प्रभारी</span><span><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">, </span></span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">महिला</span><span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">योग</span><span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span></span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">समिति</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0.0001pt;text-align:right;line-height:normal;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">उ</span><span><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">.</span></span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">प्र</span><span><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">. (</span></span><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">मध्य</span><span><span lang="en-in" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="en-in">)</span></span></span></p>]]>
                    </description>
                
                                    <content:encoded>
                        <![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/1300/%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%80-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%82-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BF"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-06/431.jpg" alt=""></a><br /><table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#E20C6D;border-color:#E20C6D;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8705%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(226,12,109);">
<h5><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong>किसी भी भाषा का और वो भी मातृभाषा का अलग से कोई दिन तो हो ही नहीं सकता क्योंकि भाषा तो चौबीसों घंटे हमारी अस्मिता और अस्तित्व दोनों का अनिवार्य अंग है। भाषा का कार्य संस्कृति को जीवित रखना है और इसे अगली पीढ़ी तक ले जाना है। </strong></span></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोडऩे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरुरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संप्रेषित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मातृभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनापन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मविश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मददगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साबित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौजूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मेरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अस्मिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अस्तित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> </strong></span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span></strong></span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कोस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाणी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहावत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुरंगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्दश</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सटीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थोड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहनावा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ओढ़ावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविधताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सैकड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोलियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अद्वितीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फर्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंडियन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुश्किल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-in" xml:lang="en-in">2011 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनगणना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुताबिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आबादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 41.03 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मातृभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिन्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 75 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिन्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 75 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तकरीबन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 80 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंकड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौजूदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डेढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पठन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनसंख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंदारिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नंबर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभावनाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इरादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधान</span>’<span lang="en-in" xml:lang="en-in">, ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनाव</span>’<span lang="en-in" xml:lang="en-in">, ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैक्स</span>’<span lang="en-in" xml:lang="en-in">, ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रिड</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तर्ज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिर्भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिर्भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकल</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुहीम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिलहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कटु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्गीकृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पहला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसपास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मातृभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीसरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभागों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मान्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रभाषा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संविधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुच्छेद</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 343 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तहत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजभाषा</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">यानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजकाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संविधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उल्लेख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोलियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पन्नता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बावजूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुखद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अफसोसजनक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संविधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्रशासित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजकीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिन्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिरिक्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 21 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 22 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 22 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाषाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असमिया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ओडिय़ा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डोगरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उर्दू</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कश्मीरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुजराती</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तमिल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मणिपुरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिन्धी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कन्नड़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोंकणी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बंगाली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पंजाबी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बोड़ो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेपाली</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मराठी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मलयालम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैथिलि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संथाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेलुगु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधानसभाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुमत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 22 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाषाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोषित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">दरअसल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1947 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आजाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सवाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुँह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजियत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुलामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भीतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषाएं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कौन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्दा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चूँकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिकांश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकेगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संविधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवनागरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिपी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिन्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधिकारिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 14 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सितंबर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1949 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संविधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्णय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असुविधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महसूस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हटाए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खबर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दक्षिण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्सों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंसक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रर्दशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बहरहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रगति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1955 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संविधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धारा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 344 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1956 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिफारिशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1957 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसदीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1965 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तद्नुसार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1963 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिनियम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिसका</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1976 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संशोधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामकाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिन्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1976 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिन्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहायता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्त्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कदम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साबित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माथे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तिलक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सका।</span></h5>
<table style="border-collapse:collapse;width:100%;border-width:1px;background-color:#E20C6D;border-color:#E20C6D;" border="1"><colgroup><col style="width:100%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(226,12,109);">
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-06/811.jpg" alt="81"></img></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong>हिंदी में संभावनाएँ तो अथाह हैं बस शर्त यही है कि अन्य मुद्दों की तरह ही इसे भी मजबूत इरादों के साथ ‘एक देश एक विधान’, ‘एक देश एक चुनाव’, ‘वन नेशन वन टैक्स’, ‘वन नेशन वन ग्रिड’ के तर्ज पर राष्ट्रीय स्तर ‘एक देश एक भाषा’ </strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong> जैसे नारे के साथ खड़ा कर दिया जाये और साथ ही लोगों को यह समझाया जाये कि ‘आत्मनिर्भर भारत’ के लिए हिंदी भाषा को राष्ट्रीय स्तर पर अपनाया जाना कितना आवश्यक है। </strong></span></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनीतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेमियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलकर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जनवरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 1975 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिन्दीे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मेेलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मलेन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 30 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 122 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिनिधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2006 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जनवरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वभर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभवत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैसाखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकप्रियता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंदाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पांच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंटरनेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्टरनेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामग्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खपत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 94 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिग्गज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम्पनियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लुभाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोशल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मीडिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्लेटफार्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फेसबुक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ट्विटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाट्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूगल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनपुट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिपिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सॉफ्टवेयर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्मार्टफोन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एप्लीकेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिग्गज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंटरनेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूगल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वॉइस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिजल्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैब</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रोम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूरल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मशीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रांसलेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रोम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूगल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असिस्टेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुविधाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करवाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंटरनेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोगकर्ताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकाश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केपीएमजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिपोर्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 2021 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्टरनेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संशय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंप्यूटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोबाइल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुश्किलें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यूनिकोड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोडिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंप्यूटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शायद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिकांश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोबाइल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंप्यूटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बोर्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाटरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पैड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माइक्रोसॉफ्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंडिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूगल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनपुट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टाइपिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाटरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बोर्ड</span>’ <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">की</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पैड</span>’ <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदतों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकेतों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्मीदें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविधता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थानीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संदर्भों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उचित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्रिभाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मातृ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राचीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">चलते</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">चलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रश्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूछें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फर्राटेदार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शख्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वार्तालाप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असहज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सलाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुभकामना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औपचारिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोडक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीखिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बगैर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साहित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पितामह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साहित्यकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतेन्दु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिश्चन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समापन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span></h5>
<h5 style="text-align:center;" align="center"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">निज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्नति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्नति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;" align="center"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><span lang="hi" xml:lang="hi">बिनु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूढ़</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मूढ़।</span></span></strong></h5>]]>
                    </content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>राष्ट्र निर्माण</category>
                                            <category>2020</category>
                                            <category> सितम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/1300/%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%80-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%82-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BF</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/1300/%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A5%80-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A4%BE-%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A5%80%E0%A4%82-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8B%E0%A4%82-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%85%E0%A4%AD%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BF</guid>
                <pubDate>Tue, 01 Sep 2020 21:44:24 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-06/431.jpg"                         length="238256"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator>
                        <![CDATA[योग संदेश विभाग]]>
                    </dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        