<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/3781/%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%AF" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>दिव्य पेय - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/3781/rss</link>
                <description>दिव्य पेय RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>संस्थान द्वारा निर्मित रिसर्च बेस्ड नेचुरल मेडिसिन</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">ह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मने यथासम्भव आयुर्वेद की परम्परागत विधा एवं शास्त्रीय योगों को गुणवत्ता पूर्ण ढंग व शास्त्रीय विधि से निर्माण कर जनमानस के लाभ के लिए प्रचार प्रसार किया। पुनरपि कुछ रोगों में रोगी की स्थिति के अनुसार आशातीत लाभ न होने से वर्षों के अनुभव व सतत अनुसन्धान के परिणामस्वरूप कुछ स्वानुभूत प्रयोगों का निर्माण किया है। जो निम्नलिखित हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्पिरूलीना कैप्सूल</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> शैवाल </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Spirulina Abbreviata<span lang="hi" xml:lang="hi">)</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>इसमें फाइबर व प्रोटीन प्रचुर मात्रा में है जो लीवर को स्वस्थ रखते हैं। यह रक्त से कॉलेस्ट्राल स्तर को कम करता है जिससे</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/1806/sansthan-dwara-nirmit-research-besd-netural-medicine"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-07/35.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">ह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मने यथासम्भव आयुर्वेद की परम्परागत विधा एवं शास्त्रीय योगों को गुणवत्ता पूर्ण ढंग व शास्त्रीय विधि से निर्माण कर जनमानस के लाभ के लिए प्रचार प्रसार किया। पुनरपि कुछ रोगों में रोगी की स्थिति के अनुसार आशातीत लाभ न होने से वर्षों के अनुभव व सतत अनुसन्धान के परिणामस्वरूप कुछ स्वानुभूत प्रयोगों का निर्माण किया है। जो निम्नलिखित हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्पिरूलीना कैप्सूल</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> शैवाल </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Spirulina Abbreviata<span lang="hi" xml:lang="hi">)</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>इसमें फाइबर व प्रोटीन प्रचुर मात्रा में है जो लीवर को स्वस्थ रखते हैं। यह रक्त से कॉलेस्ट्राल स्तर को कम करता है जिससे रक्तचाप नियंत्रित रहता है। स्पिरूलीना कैप्सूल के सेवन से प्रतिरक्षा तंत्र मजबूत होता है। अनेक पोषक तत्त्वों से परिपूर्ण होने के कारण यह कैंसर की रोकथाम में अति लाभकारी है। यह त्वचा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नेत्र तथा मस्तिष्क संबंधी रोगों में भी लाभदायक है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> १ से २ कैप्सूल सुबह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम नाश्ता व भोजन के बाद जल के साथ सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> ऑटो</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">इम्यून डिस्आर्डर वाले रोगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गर्भवती व स्तनपान कराने वाली महिलाएँ इसका सेवन न करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(230,126,35);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मातृत्व</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके मुख्य घटक सोया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोघृत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जौ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शहद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोदुग्ध</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मेथी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आँवला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सेब</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वगंधा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सौंफ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शंखपुष्पी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केसर इत्यादि हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">मु<strong>ख्य गुण</strong></span><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह गर्भवती महिलाओं के लिए सामान्य दौर्बल्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मस्तिष्क दुर्बलता एवं सम्पूर्ण शारीरिक विकास में लाभदायक है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">- </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">२</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">२ चम्मच सुबह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम दूध के साथ सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य अर्शकल्प वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्ध रसौत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हरड़ छोटी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बकायन के बीज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नीम के बीज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रीठा छाल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">देसी कपूर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कहरवा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खूनखराबा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मकोय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एलुआ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नागदौन आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">खूनी व बादी दोनों तरह की बवासीर को दूर कर उससे उत्पन्न होने वाली असुविधाओं से बचाती है। कुछ दिन लगातार प्रयोग करने से बवासीर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भगन्दर व फिस्च्युला आदि से भी बचा जा सकता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह अर्शजन्य शूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दाह व पीड़ा को भी दूर करती है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छाछ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तक्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या ताजे पानी के साथ रोग की अवस्थानुसार </span><span lang="hi" xml:lang="hi">1-1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली प्रात</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खाली पेट व सायं खाने से पहले सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(230,126,35);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य आरोग्य वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नीम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह वटी स्वास्थ्यवर्धक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवाणु संक्रमण का निवारण करने वाली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्वक्रोग तथा त्रिदोष विषमता को दूर करने वाली है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शीत व कफज रोगों में लाभदायक तथा रोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिरोधक क्षमता को बढ़ाने वाली है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न रोगों से होने वाले दुष्परिणामों से शरीर का बचाव करती है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">- </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">: 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली दिन में </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार जल के साथ भोजन के उपरान्त सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य उदरामृत वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्नवा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमि आँवला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मकोय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चित्रक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आँवला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बहेड़ा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निशोथ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुटकी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आम बीज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बिल्व</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अजवायन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अतीस कड़वा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ताशुक्ति भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कसीस भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लौह भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मण्डूर भस्म आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-धर्म</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस वटी के सेवन से पेट दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मन्दाग्नि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिसार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विबन्ध</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अजीर्णता आदि उदर विकारों तथा पीलिया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्ताल्पता व जीर्ण ज्वर आदि यकृत् विकारों में विशेष लाभ होता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">- </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">: 1-1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली सुबह शाम नाश्ते या खाने के बाद गुनगुने पानी या दूध से लें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(230,126,35);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य कायाकल्प वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बावची</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पनवाड़</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निम्ब</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्रिफला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खदिर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मंजिष्ठा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मंजीठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुटकी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अमृता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चिरायता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चन्दन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">देवदारु</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दारुहल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उषब</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">द्रोणपुष्पी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लघु कंटकारी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कालीजीरी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्द्रायण मूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">करंज बीज आदि का घनसत् </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक्सट्रैक्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">रक्त का शोधन करके सभी प्रकार के चर्म रोगों को दूर करने वाली अचूक औषध है। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">कील</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मँुहासों को दूर करके चेहरे की झांईयाँ व दाग को भी समाप्त करती है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">सभी प्रकार के जीर्ण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुराने व विकृत दाद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खाज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खुजली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एक्जिमा में तुरन्त लाभ देती है तथा श्वेत कुष्ठ व सोराइसिस में भी पूर्ण लाभप्रद है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली सुबह खाली पेट और शाम को खाने से एक घण्टा पहले ताजे पानी से लें। दूध या दूध से बने पदार्थ इसके सेवन के एक घण्टा पहले व बाद तक सेवन न करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य गिलोय  घनवटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> गिलोयघन सत् इत्यादि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">1.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका प्रयोग ज्वर तथा विभिन्न प्रकार के संक्रमित रोगों में किया जाता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">2.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह मुख्यरूप से वातरक्त</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संधिगतवात एवं मूत्रल विकारों </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमेह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में बहुत उपयोगी है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">3.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसे रक्तवह संस्थान तथा स्रोतों की शुद्धि के लिए उत्तम औषध माना गया है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">4.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह तीनों दोषों को साम्य अवस्था में रखती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">5.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके अन्दर कोशिकाओं का पुनरुद्भव  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रद्ग</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">त्रद्गठ्ठद्गह्म्ड्डह्लद्बशठ्ठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने की क्षमता पायी गयी है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">6.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह औषधि सामान्य दौर्बल्य ज्वर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">डेंगू</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकन गुनिया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्वचा एवं मूत्र रोगों में लाभदायक है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली दिन में </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार जल के साथ भोजन के उपरान्त सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(230,126,35);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य नीम  घनवटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> नीमघनसत् इत्यादि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">1.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नीम घनवटी रक्तशोधक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवाणु नाशक तथा त्वचा विकारों में हितकर है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">2.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह शरीर के लिए अमृत तुल्य है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">3.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह रोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिरोधक क्षमता को बढ़ाती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">4.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह में इसका प्रयोग अत्यन्त लाभकारी होता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली दिन में </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार जल के साथ भोजन के उपरान्त सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य पीड़ान्तक वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> कुचला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नागरमोथा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रास्ना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्गुण्डी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्नवामूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मेथी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निशोथ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शतावर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हडज़ोड़</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शुण्ठी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुटकी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्ध गुग्गुलुुु</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोदन्ती भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ताशुक्ति भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योगराज गुग्गुलुुु</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवाल पिष्टी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मेथी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वगंधा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शिलाजीत सत्</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दशमूल इत्यादि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके सेवन से विभिन्न प्रकार की वातज व्याधियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जानूशूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मासपेशियों में दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वातरक्त</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त संधि बन्धनों में पीड़ा इत्यादि विकारों में लाभ होता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह ज्वरघ्न</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़ों के दर्द में आराम देने वाली एवं शोथहर गुणों से युक्त है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके सेवन से सभी प्रकार के जोड़ों के दर्द में लाभ होता है। स्नायु सम्बन्धी शूल तथा शोथ इत्यादि रोगों में लाभ होता है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली दिन में </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार जल के साथ भोजन के उपरान्त सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(230,126,35);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य मधुकल्प वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य मधुनाशिनी वाले द्रव्यों का बिना घनसत् निकाले सूक्ष्म चूर्ण करके मधुकल्प वटी बनाई गई है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म व सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि </span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुनाशिनी की तरह।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य मधुनाशिनी वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुडुची</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जामुन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुटकी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निम्ब</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चिरायता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुड़मार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">करेला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुटज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोक्षुर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कचूर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कालमेघ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बबूल फली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">काली जीरी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अतीस कड़वा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वगन्धा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बिल्व</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्रिफला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वट जटा आदि का घनसत् </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक्सट्रैक्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शिलाजीत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मेथी आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">1.   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह अग्नाशय </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पेन्क्रियाज</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को क्रियाशील कर अग्नाशय से इन्सुलिन का सही मात्रा में स्राव कराती है तथा उसके माध्यम से अतिरिक्त ग्लूकोस को ग्लाइकोजन में परिवर्तित कराती है। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">2.   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह कमजोरी व चिड़चिड़ापन दूर करती है तथा मस्तिष्क को ताकत प्रदान कर कार्यक्षमता बढ़ाती है। हाथ</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पैरों में आई शून्यता को दूर कर स्नायुतन्त्र को बलिष्ठ बनाती है। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">3.   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह मधुमेह की वजह से होने वाली थकान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कमजोरी और तनाव जैसी समस्याओं से निजात दिलाती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">4.   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत प्यास लगना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार मूत्र की इच्छा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वजन घटना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">धुंधली दृष्टि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सनसनाहट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">थकान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्वचा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मसूड़ों व मूत्राशय का संक्रमण आदि विकारों से रक्षा करती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">5.   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुनाशिनी से शरीर की रोग प्रतिरोधक क्षमता में वृद्धि होती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 2-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली प्रात</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नाश्ते व सायंकाल भोजन से एक घण्टा पहले पानी के साथ लें या प्रात</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नाश्ता व रात्रि में भोजन के पश्चात् गुनगुने पानी या दूध के साथ सेवन करें। यदि आप शुगर के लिए इन्सुलिन या एलोपैथिक औषध लेते हैं तो मधुनाशिनी प्रारम्भ करने के दो सप्ताह बाद शुगर परीक्षण कर लें</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे शुगर का स्तर सामान्य आता जाए वैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे अंग्रेजी औषध को धीरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे कम कर दें। मधुनाशिनी की मात्रा भी जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे शुगर कम होती जाए</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे कम करते जाएँ।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(230,126,35);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य मुक्तावटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> हिमालय की पवित्र जड़ी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियाँ जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्राह्मी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शंखपुष्पी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उस्तेखद्दूस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्जुन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्करमूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जटामांसी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्पगन्धा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्योतिष्मती</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वचा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वगन्धा आदि वनौषधियों एवं मोतीपिष्टी आदि सौम्य द्रव्यों से निर्मित दिव्य औषध है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">1.    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्तावटी पूर्णरूप से दुष्प्रभावरहित है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">2.    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च रक्तचाप चाहे गुर्दों के विकार या हृदयरोग के कारण से हो अथवा कोलेस्ट्रॉल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चिन्ता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव या वंशानुगत आदि किसी भी अन्य कारण से हो तथा बी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के साथ यदि अनिद्रा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">घबराहट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">छाती व सिर में दर्द भी हो तो मात्र इस एक ही औषध के प्रयोग से इन सब समस्याओं से छुटकारा मिल जाता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">3.    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि उच्च रक्तचाप के कारण अनिद्रा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बेचैनी हो तो उसके लिए अलग से औषधि लेने की आवश्यकता नहीं है। जिन्हें नींद पूरी आती हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी नींद नहीं बढ़ेगी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">4.    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसी भी प्रकार की कोई भी एलोपैथिक आदि अन्य औषध सेवन कर रहे हों तो </span>'<span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्तावटी</span>Ó <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन प्रारम्भ करने के बाद उसे आप तुरन्त बन्द कर सकते हैं। यदि आप बहुत लम्बे समय से अन्य औषध सेवन कर रहे हों या भयग्रस्त हों तो दूसरी औषध की मात्रा धीरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे कम करते हुए बन्द कर दें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">5.    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि किसी एलोपैथिक आदि औषध को लेने पर भी आपका रक्तचाप सामान्य न हो पाता हो तथा साथ ही नींद न आना या घबराहट रहती हो तो भी मुक्तावटी से तुरन्त लाभ मिलेगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">6.    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एलोपैथिक औषध आपको रक्तचाप से केवल राहत दिला सकती हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग को समूल नष्ट नहीं कर सकती। जबकि </span>'<span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्तावटी</span>Ó <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">डेढ़ वर्ष में ही उच्च रक्तचाप को सदा के लिए सामान्य कर देती है एवं सभी औषधियाँ छूट जाती हैं। यदि अपवाद स्वरूप किसी को हमारी औषध लम्बे समय तक भी खानी पड़े तो इसका कोई दुष्प्रभाव नहीं होता।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एलोपैथिक औषध लेते हुए भी रक्तचाप </span><span lang="hi" xml:lang="hi">160-100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या इससे अधिक होने पर दो</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दो गोली सुबह नाश्ते से पहले दोपहर को भोजन से पहले और शाम को खाने से एक घण्टा पहले दिन में तीन बार ताजे पानी से लें। गोली चबा कर ऊपर से पानी पीना अधिक लाभप्रद है। जब रक्तचाप सामान्य होने लगे तो धीरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे एलोपैथिक औषध को बन्द करके मुक्तावटी की दो</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दो गोली दो बार लेते रहें। यदि एलोपैथिक औषधि का सेवन करते हुए रक्तचाप </span><span lang="hi" xml:lang="hi">140-90 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रहता हो तब मुक्तावटी की दो</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दो गोली सुबह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम प्रारम्भ कर दें। रक्तचाप सामान्य होने पर एलोपैथिक औषध बन्द कर दें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विशेष </span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि आप बी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के लिए एलोपैथिक औषध को ले रहे हों तो आप मुक्तावटी प्रारम्भ करने के बाद बी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जाँचते रहें</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जब बिना अंग्रेजी औषध के ही बी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य हो जाय तो अंग्रेजी औषध को बन्द कर दें। यदि आप लम्बे समय से अंग्रेजी औषध को ले रहे हों तो उसकी मात्रा धीरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे कम करते हुए बन्द कर दें। मुक्तावटी भी दो</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दो गोली कुछ समय खाने के बाद लेते रहें। रक्तचाप जब सामान्य रहने लगे तो मुक्तावटी पहले दो</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक गोली कुछ समय लेने के बाद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल सुबह एक गोली खाने मात्र से बी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नियन्त्रित रहने लगेगा। कुछ समय के बाद एक गोली खाने से भी जब बी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. 120-80 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से भी कम होने लगे तब सप्ताह में दो बार एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक गोली लें। फिर सात दिन में</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">और फिर इस मुक्तावटी को बन्द कर देंगे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तब भी आपका बी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ेगा नहीं अर्थात् आप पूर्ण स्वस्थ हो जाएँगे।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पथ्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपथ्य </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">खान</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पान</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>) :</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हल्का व सुपाच्य भोजन लें। प्रात</span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">काल उठकर दो से चार गिलास पानी पीएँ। नमक कम मात्रा में लें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(230,126,35);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य मेधावटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>ब्राह्मी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शंखपुष्पी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वचा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्योतिष्मती</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वगन्धा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जटामांसी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उस्तेखद्दूस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्करमूल आदि का घनसत् </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक्सट्रेक्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तथा प्रवाल पिष्टी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मोती पिष्टी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व चाँदी भस्म आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह वटी स्मरणशक्ति की कमजोरी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निद्राल्पता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वभाव का चिड़चिड़ापन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरे </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एपिलेप्सी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदि में लाभप्रद है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वप्न अधिक आना व निरन्तर नकारात्मक विचारों के कारण अवसाद </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">डिप्रेशन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">घबराहट आदि इसके सेवन से दूर होता है तथा आत्मविश्वास व उत्साह बढ़ता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थियों तथा मानसिक कार्य करने वालों के लिए यह अत्यन्त हितकारी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन सेवन करने योग्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बुद्धि व स्मृतिवर्धक उत्तम टॉनिक है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">वृद्धावस्था में स्मृतिभ्रंश होना अर्थात् स्मरण शक्ति का अभाव व किसी भी पदार्थ आदि को सहसा ही भूल जाना आदि में भी यह एक सफल व निरापद औषध है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">: 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली सुबह खाली पेट दूध से या नाश्ते के बाद पानी से और सायंकाल खाना खाने के बाद पानी या दूध से सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य मेदोहर वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> शुद्ध गुग्गुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिलाजीत सत् तथा हरड़</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बहेड़ा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आँवला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुटकी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्नवामूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निशोथ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वायविडंग आदि का घनसत्।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह पाचन तन्त्र में आई विकृति को दूर कर शरीर के अतिरिक्त बढ़े हुए मेद </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">फैट</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को कम करके शरीर को सुन्दर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुडौल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कान्तिमय व स्फूर्तिमय बनाती है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह थायरायड की विकृति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्धिवात</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़ों का दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कमर दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">घुटनों के दर्द में भी विशेष लाभप्रद है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह शरीर के मेद का पाचन करके हड्डी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मज्जा व शुक्रादि धातुओं को पुष्ट करती है अर्थात् मेद को रूपान्तरित करके शरीर को गठीला बनाती है। इसके सेवन से शरीर पर कोई भी दुष्प्रभाव नहीं होता।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1-1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली शरीर के वजन के अनुसार दिन में दो या तीन बार खाने से आधा घण्टा पहले या भोजन के एक घण्टे बाद गुनगुने पानी से सेवन करें। मीठा व घी बन्द करके सुबह उठकर तथा दिन में भी गुनगुने पानी का अधिक मात्रा में उपयोग करें। तली हुई व मैदे की चीजें तथा मेद को बढ़ाने वाले पदार्थों का सेवन न करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य यौवनामृत वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>जावित्री</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जायफल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केशर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सफेद मूसली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वर्ण भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कौंच के बीज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अकरकरा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बलाबीज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शतावर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मकरध्वज आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">ढ़लती आयु या थके कमजोर शरीर वालों के लिए यह अत्यन्त बलवर्धक और पुष्टिकारक हैै।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह वटी दिल और दिमाग को शक्ति देने वाली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शुक्राणु अल्पता तथा शरीर में स्फूर्ति बढ़ाने वाली और वाजीकारक है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">नशीली वस्तु का सेवन किए बिना शुक्राणुवर्धक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अत्यन्त बलवर्धक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्टिकारक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वाजीकरण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ओज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तेज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कान्तिवर्धक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नपुंसकता नाशक व शक्ति देने वाली सर्वोत्तम औषध है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली प्रात</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नाश्ते व सायं खाने के बाद दूध के साथ सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य वृक्क  दोषहर वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> ढाकफूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पित्तपापड़ा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्नवामूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पाषाण भेद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वरुण छाल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलथी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अपामार्ग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कासनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पीपल छाल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नीम छाल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मकोयदाना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोखरू दाना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अमलतास गूदा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बलामूल आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">1.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका सेवन वृक्कदोष</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शोथ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्राश्मरी आदि में लाभदायक होता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">2.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्क निष्क्रियता </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Chronic Renal Failure) <span lang="hi" xml:lang="hi">में इसका सेवन करने से विशेष लाभ मिलता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> आवश्यकतानुसार एक से दो गोली दिन में दो बार वृक्कदोषहर क्वाथ से लेने से विशेष लाभ मिलता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नोट </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>इसका सेवन चिकित्सक के परामर्शानुसार करना उचित रहेगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य शिलाजीत रसायन वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शिलाजीत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वगन्धा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमि आँवला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्रिफला आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">1.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस वटी का प्रभाव वातवाहिनी नाड़ी तथा वृक्क </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिण्ड</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एवं वीर्यवाहिनी शिराओं पर विशेष होता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">2.     </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह वातशामक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बलवर्धक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वीर्यवर्धक है। इसके सेवन से स्वप्नदोष</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमेह</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेतप्रदर आदि में विशेष लाभ होता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">: 2-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली दूध अथवा गुनगुने जल के साथ भोजनोपरान्त लें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य स्त्रीरसायन वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुत्रजीवक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेत चन्दन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कमल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दारुहल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वंशलोचन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवाल पिष्टी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शिलाजीत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शतावर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शिवलिंगी बीज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पारस पीपल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मुलैठी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्रिफला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अम्बरधान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बीजबन्द </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बला बीज</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आँवला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अशोक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नागकेशर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वगंधा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">देवदारु</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्ध गुग्गुलुुु आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण स्त्री रोगों जैसे श्वेतप्रदर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्तप्रदर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मासिकधर्म की अनियमितता या कटि</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पेडू की पीड़ा आदि में विशेष लाभप्रद है। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">अति मासिकस्राव में विशेष उपयोगी है। कुछ समय सेवन करने से समस्त स्त्री रोग दूर हो जाते हैं।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">चेहरे पर झुर्रियाँ पडऩा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आँखों के नीचे कालिमा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हर समय शरीर में थकान व आलस्य जैसे विकारों को दूर करने में स्त्रीरसायन वटी अत्यधिक सहायक है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली दिन में दो से तीन बार खाने के बाद दूध या पानी से लें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य हृदयामृत वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>अर्जुन छाल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अमृता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वगन्धा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रास्ना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्गुण्डी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्नवा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चित्रक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नागरमोथा आदि का घनसत् </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक्सट्रैक्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हीरक भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अकीक पिष्टी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संगेयशव पिष्टी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मोती पिष्टी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चाँदी भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शिलाजीत सत् व शुद्ध गुग्गुलुुु आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> :</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके सेवन से हृदय को ताकत मिलती है। इससे हृदय की धमनियों के अवरोध </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लॉकेज</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूर होते हैं। बढ़े हुए कोलेस्ट्रॉल का नियमन होता है। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार उठने वाले हृदय शूल </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एञ्जाइना</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में भी यह तुरन्त प्रभावकारी है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">हृदय की कोशिकाओं को क्रियाशील बना देती है। बेचैनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">घबराहट को दूर कर हृदय की कार्यक्षमता बढ़ाती है। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह हृदय के अन्दर आई हुई अवरुद्धता </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्लॉकेज</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को दूर करके हृदय को स्वस्थ रखने में अत्यन्त सहयोगी है। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि आप हृदय का ऑपरेशन करा चुके हैं तो भी हृदय को स्वस्थ बनाए रखने के लिए आप दिव्य हृदयामृत वटी का सेवन कर सकते हैं।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा व अनुपान </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली प्रात</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व सायं दूध या गुनगुने पानी अथवा अर्जुन छाल के क्वाथ के साथ लें। अर्जुन छाल </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">3 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम लेकर उसको एक कप दूध व एक कप पानी में पकाएँ और जब एक कप शेष रह जाय तब छानकर पीना या अर्जुन क्वाथ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">काढ़ा</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पानी में पकाकर पिया जा सकता है। यदि आप हृदय के लिए एलोपैथिक औषध प्रयोग कर रहे हैं तो जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे हृदयामृत के सेवन से आपका हृदय स्वस्थ होता जाए वैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे अंग्रेजी औषधियों को डॉक्टर के परामर्श से कम कर देें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य अश्वगंधा कैप्सूल</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>अश्वगंधा घनसत् इत्यादि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">1.   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके सेवन से शारीरिक दुर्बलता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक तनाव</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अनिद्रा आदि रोगों में लाभ होता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">2.   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह मस्तिष्क तथा हृदय को बल प्रदान करता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">3.   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह स्नायु दौर्बल्य तथा वात विकारों को दूर करने वाली श्रेष्ठ औषधि है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कैप्सूल प्रतिदिन सुबह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम नाश्ते या खाने के बाद दूध या जल के साथ सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य अश्वशिला कैप्सूल</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>अश्वगंधा घनसत्</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शिलाजीत सत् इत्यादि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह थकान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यौन दौर्बल्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अस्थमा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़ों का दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह जन्य दौर्बल्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">धातु रोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विकार तथा शारीरिक दौर्बल्य में लाभप्रद है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह यौन विकारों को दूर करने की निरापद व प्रभावशाली औषधि है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें उपस्थित अश्वगन्धा तनाव व थकान को दूर करता है तथा शिलाजीत शुक्रधातु का पोषण कर मधुमेह तथा यौन दौर्बल्य को दूर कर जीवनीय शक्ति का संचार करता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह रोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिरोधक क्षमता को बढ़ाता है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कैप्सूल दिन में </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार दूध के साथ भोजन के उपरान्त सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य शिलाजीत कैप्सूल</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> शिलाजीत सत् इत्यादि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका सेवन क्लैब्य </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">नंपुसकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्नायु विकारों एवं रक्तमेह </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि शुगर का स्तर बढ़ा हो तो</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में अति लाभकारी होता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह मूत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विकारों में लाभकारी है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">जिनको उच्च रक्तचाप की समस्या हो तो उन्हें इसे कम मात्रा में या चिकित्सक के परामर्शानुसार सेवन करना चाहिए। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह मासपेशियों को ताकत प्रदान करता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह यौन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दुर्बलता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वातज</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विकारों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कफज</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विकारों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">धातु रोगों तथा मूत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विकारों में लाभप्रद व जीवनीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति को बढ़ाने वाला है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>: </strong>1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कैप्सूल दिन में </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार दूध के साथ भोजन के उपरान्त सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य अश्मरीहर क्वाथ</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> पाषाणभेद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वरुण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्नवा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोक्षुर।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>दिव्य अश्मरीहर क्वाथ आयुर्वेद में वर्णित मूत्रल एवं अश्मरी भेदन वनस्पतियों से निर्मित है। इसका सेवन मुख्य रूप से वृक्काश्मरी में अति लाभदायक है। अश्मरीहर क्वाथ का प्रयोग पित्ताश्मरी में भी किया जाता है। इसके अतिरिक्त समस्त मूत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विकारों जैसे मूत्रकृच्छ्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्रदाह आदि में भी इसका सेवन लाभकारी है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> एक चम्मच या </span><span lang="hi" xml:lang="hi">5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम क्वाथ को लेकर </span><span lang="hi" xml:lang="hi">400 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पानी में पकाएँ। जब एक चौथाई शेष रह जाय तब छानकर ठण्डा करके प्रात</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं खाली पेट लें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य कायाकल्प क्वाथ</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>बावची बीज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पनवाड़</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दारुहल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खैर छाल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">करंज बीज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नीम छाल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मंजीठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चिरायता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुटकी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चन्दन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">देवदारु</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उषब</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">द्रोणपुष्पी आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">1.    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस क्वाथ का सेवन करने से सभी सब प्रकार के चर्मरोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एग्जिमा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुष्ठ रोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्लीपद आदि रोगों में अत्यन्त लाभकारी है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">2.    </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इससे पेट भी साफ  होता है। मोटापा कम करने में भी यह सहयोग करता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">3.   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चर्मरोग के लिए कायाकल्प वटी और मोटापे के लिए मेदोहर वटी के साथ इसका सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम क्वाथ को लगभग </span><span lang="hi" xml:lang="hi">400 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पानी में पकाकर जब लगभग </span><span lang="hi" xml:lang="hi">100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शेष रह जाय तब छानकर सुबह खाली पेट व रात्रि को भोजन से लगभग </span><span lang="hi" xml:lang="hi">1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घण्टा पहले पीएँ। इसका स्वाद कड़वा है। यदि आपको मधुमेह नहीं है तो शहद या मिश्री मिलाकर भी पी सकते हैं। यदि काढ़ा अधिक मात्रा में न पीया जाय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तो ज्यादा उबालें और कम जल शेष रहने पर छानकर पीयें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">नोट </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> क्वाथ को पकाने से पहले लगभग </span><span lang="hi" xml:lang="hi">8-10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घण्टे भिगोकर रखना अधिक गुणकारी होता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य पीड़ान्तक क्वाथ</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>पिप्पली मूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्गुण्डी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वगन्धा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रास्ना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नागरमोथा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एरण्डमूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सोंठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अजवायन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नागकेशर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गजपीपल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पारिजात आदि वातशामक औषधियाँ।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> जोड़ों का दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गृध्रसी </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सियाटिका</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गठिया आदि सभी प्रकार की वेदनाओं व शोथ में लाभप्रद है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि एवं मात्रा </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम क्वाथ को लगभग </span><span lang="hi" xml:lang="hi">400 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पानी में पकाएँ। जब लगभग </span><span lang="hi" xml:lang="hi">100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शेष रह जाय तब छानकर सुबह खाली पेट व रात को सोते समय पीएँ। विशेष लाभ के लिए किसी भी वातशामक औषध को काढ़े के साथ सेवन करने से शीघ्र लाभ होता है। अतिशोथ व पीड़ा के लिए क्वाथ स्नान व सिकाई से भी विशेष लाभ होता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ स्नान</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">रोगानुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाष्प</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाप</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्दिष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1-1.5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लीटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेशर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकाएँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाष्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तब सीटी को हटाकर उसके स्थान पर गैस वाला रबड़ का पाइप लगा दें तथा पाइप के दूसरे सिरे से निकलती हुई वाष्प से रोगयुक्त स्थान पर वाष्प दें। पाईप के जिस सिरे से वाष्प निकलती है वहाँ कपड़ा लगाकर रखें</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्यथा गुनगुने जल के छींटे शरीर को जला सकते हैं। उचित समय तक वाष्प लेने के बाद शेष बचे गुनगुने जल से पीड़ायुक्त स्थान पर सिकाई करें।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि वाष्प न लेना हो तो औषध को आवश्यकतानुसार </span><span lang="hi" xml:lang="hi">3-4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लीटर पानी में पकाएँ। जब उबलते हुए लगभग आधा पानी शेष रह जाए तो गुनगुने जल को कपड़े आदि के माध्यम से लेकर रोगयुक्त स्थान की सिकाई करें।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य मेधा क्वाथ</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span> </strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ब्राह्मी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शंखपुष्पी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वगन्धा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जटामांसी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उस्तेखद्दूस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मालकांगनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सौंफ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गाजवा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोजिह्वा</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जीर्ण शिर</span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">माईग्रेन </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्धावभेदक</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निद्राल्पता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसाद </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">डिप्रेशन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में अत्यन्त लाभप्रद है। इसके सेवन से घबराहट दूर होती है तथा यह स्मृतिवर्धक है</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका काढ़ा बनाकर सुबह व शाम पीएँ। साथ में मेधावटी का सेवन करने से शीघ्र लाभ मिलता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य वृक्क दोषहर क्वाथ</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> पाषाणभेद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोखरू</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्नवामूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलथी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वरुणछाल आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका सेवन हमारे उत्सर्जन तन्त्र को विशेष रूप से प्रभावित करता है। यह मूत्रल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शीतल व शोथहर है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके सेवन से गुर्दे की पथरी तथा मूत्राशय की पथरी टूट</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">टूटकर निकल जाती है। जिनको बार</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार पथरी बनने की शिकायत हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका सेवन करने पर निश्चित रूप से पथरी बननी बन्द हो जाती है। इससे गुर्दे के अन्दर का इन्फैक्शन व अन्य विकार दूर होते हैं। पित्ताशय की पथरी में भी यह लाभप्रद है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> दो चम्मच </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग </span><span lang="hi" xml:lang="hi">10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की मात्रा में क्वाथ लेकर उसे डेढ़ गिलास </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आधा लीटर</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पानी  में पकाएँ तथा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">1/4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भाग शेष बचने पर छानकर सुबह खाली पेट तथा दोपहर के भोजन के </span><span lang="hi" xml:lang="hi">5-6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घण्टे बाद खाली पेट लें। इसके साथ अश्मरीहर रस के सेवन से विशेष लाभ होगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य सर्वकल्प क्वाथ</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> पुनर्नवा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमि आँवला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अमलतास</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मकोय आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इस क्वाथ के सेवन का प्रभाव हमारे यकृत् को सबल बनाता है। जिससे यकृत् अपना कार्य सुचारु रूप से करने लगता है। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">आजकल के दूषित खाने तथा दूषित पेयों </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोल्ड ड्रिंक्स</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चाय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कॉफी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदि के माध्यम से शरीर के अन्दर जहरीले रसायन एकत्र होकर यकृत् की क्रियाशीलता को कम या नष्ट कर देते हैं। फलत</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर बीमारियों का घर हो जाता है और पीलिया उसकी अत्यन्त जटिल स्थिति </span>Hepatitis B <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">C</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जैसी असाध्य अवस्था में पहुँच जाता है। सर्वकल्प क्वाथ यकृत् से सम्बन्धित उपरोक्त ॥द्गश्चड्डह्लद्बह्लद्बह्य क्च तथा ष्ट जैसी जीर्ण अवस्थाओं से बचाकर यकृत् को क्रियाशील बनाता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके सेवन से पीलिया </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाण्डु</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यकृत् की वृद्धि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सूजन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्राल्पता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वांग</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शोथ तथा पेट व पेड़ू में दर्द होना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन का पाचन न होना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भूख न लगना आदि समस्त विकार दूर होते हैं।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चम्मच </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग </span><span lang="hi" xml:lang="hi">5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ को एक गिलास पानी </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग </span><span lang="hi" xml:lang="hi">300 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">.) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में पकाकर </span><span lang="hi" xml:lang="hi">100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जल बचने पर छानकर खाली पेट पीएँ। इसी प्रकार सायंकाल खाने से एक घण्टा पहले या रात्रि को सोते समय लें। यदि पेट साफ नहीं होता हो तो पकाते समय उसमें </span><span lang="hi" xml:lang="hi">8-10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुनक्का भी डाल लें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य कायाकल्प तेल</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> बावची बीज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पनवाड़ बीज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दारुहल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">करंज बीज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निम्ब छाल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हरड़</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बहेड़ा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आँवला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मंजिष्ठा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अमृता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चिरायता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुटकी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेत चन्दन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">देवदारु</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">काली जीरी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">द्रोणपुष्पी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कंटकारी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उषब</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रीठा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोमूत्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तिल तेल आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह तेल दाद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खाज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खुजली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चमला </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एग्जीमा</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेत कुष्ठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सोराइसिस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शीतपित्त</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चकत्ते</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्किन एलर्जी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सन बर्र्निंग आदि समस्त चर्मरोगों में तुरन्त लाभ देता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ पैरों का फटना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जलने</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कटने व घाव आदि पर भी लगाने से सद्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभावकारी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यह कायाकल्प तेल प्रत्येक घर में सदैव रखने योग्य दिव्य औषध है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रोगग्रस्त स्थान पर दिन में </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2-3 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार लगाएँ।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य केश तेल</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> भृंगराज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्राह्मी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आँवला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेत चन्दन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दारुहल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कमल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अनन्तमूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केतकी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जटामाँसी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नील</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रतनजोत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेत रत्ती</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रियंगु</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लोध्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नागकेशर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नागरमोथा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तिल तेल आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह बालों के लिए अमृत समान है। यह तेल असमय बालों का सफेद होना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">झडऩा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रूसी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गंजापन आदि को रोकता है। इसको लगाने से बाल स्वस्थ व घने होते हैं।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">अनेक दिव्य जड़ी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियों के मिश्रण से बना हुआ यह तेल आँखों को शक्ति तथा दिमाग को शीतलता व ताकत देता है। सिर दर्द व सब प्रकार के शिरो विकारों में लाभ प्रदान करता है। </span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> इस तेल को बालों की जड़ों में लगाकर अच्छी तरह मालिश करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य पीड़ान्तक तेल</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> वत्सनाभ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुयष्टि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पिप्पलीमूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सैंधा नमक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वच</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गजपीपल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जटामांसी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नागकेशर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दारुहल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपात</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भृंगराज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मंजीठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पलाशमूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्करमूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुगंधबाला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शतावर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सोंठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सोयाबीन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चित्रकमूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सौंफ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एरण्डमूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्कमूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">धतूरा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अजवायन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुपीलु</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मालकांगनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गन्धप्रसारणी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रास्ना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्गुण्डी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लहसुन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोदुग्ध</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दही</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोमूत्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दशमूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मेदा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वृद्धि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">काकोली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षीर काकोली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तिल तेल आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> जोड़ों का दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कमर दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">घुटनों का दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वाइकल स्पोंडलाइटिस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्लिपडिस्क आदि सभी प्रकार की वेदना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शोथ व पीड़ा में लाभप्रद है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> पीड़़ायुक्त स्थान पर धीरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे मालिश करें। यह तेल केवल बाह्य प्रयोगार्थ ही </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्नशह्म् श्व</span><span lang="hi" xml:lang="hi">3</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ह्लद्गह्म्ठ्ठड्डद्य ह्यद्ग ह्रठ्ठद्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi">4) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है। मालिश सदा ही हृदय की ओर उचित बल का प्रयोग करते हुए धीरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे करनी चाहिए।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य उदरकल्प चूर्ण</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> मुलेठी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सौंफ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सनाय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रेवंदचीनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुलाब फूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी हरड़</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्री आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> यह पित्तशामक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मृदु विरेचक और सौम्य औषध है। इस चूर्ण के सेवन से पेट साफ होकर कब्ज दूर होता है। इसके सेवन से आँतों में किसी प्रकार की जलन या विकार उत्पन्न नहीं होते। यह जठराग्नि को प्रदीप्त कर आँव का पाचन करता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम तक रात्रि को सोते समय गुनगुने जल या गुनगुने दूध के साथ लें। इसमें मिश्री है। अत</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह के रोगी सेवन न करें। यह मृदु होने से बच्चों के लिए भी हानिरहित विरेचक है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य गैसहर चूर्ण</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>अजवायन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">काली मिर्च</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नींबू सत्</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जीरा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">काला नमक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी हरड़</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्ध हींग आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इस चूर्ण के सेवन से भोजन का पाचन होता है तथा अम्लपित्त आदि रोगों में लाभ होता है। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन के पश्चात् पेट भारी होना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अफारा होना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन में अरुचि आदि रोगों में तुरन्त लाभ प्रदान करता है। </span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> भोजनोपरान्त आधा चम्मच गुनगुने जल से सेवन करें। पेट में दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अफारा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बेचैनी आदि की अवस्था में किसी भी समय आधा चम्मच गुनगुने पानी से लें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य दिव्य चूर्ण</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>गुलाब फूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सोंठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सैंधा नमक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सनाय पत्ती</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी हरड़</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कालादाना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सौंफ आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह चूर्ण कब्ज को दूर करता है तथा आँतों में जमे मल को साफ कर बाहर निकालता है। आँतों को क्रियाशील बनाता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे आँतों के अन्दर की परत पर मल को पुन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जमने नहीं देती। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह चूर्ण उदरशूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्मान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अरुचि आदि विकारों में लाभप्रद है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong>:</strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चम्मच या आवश्यकतानुसार रात को सोते समय गुनगुने पानी से लें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य वातारि चूर्ण</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>सोंठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वगन्धा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुरंजान मीठी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुटकी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मेथी आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">1.  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस चूर्ण के सेवन से सब प्रकार के वातरोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आमवात</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संधिशूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वांग वेदना आदि विकारों में लाभ होता है। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">2.   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह शूलनाशक तथा प्रकुपित वायु का शमन कर आमवात</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गृध्रसी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पीठ व कमर दर्द आदि को दूर करता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम तक गुनगुने जल या दूध के साथ दोपहर</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सायं के भोजन के बाद दो बार सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य अश्मरीहर रस</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> यवक्षार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलीक्षार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेत पर्पटी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हजरूलयहूद आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह रस </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाउडर</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्रल है। इसके सेवन से जमा हुआ कैल्शियम घुलकर शरीर के बाहर निकल आता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे उसके कारण उत्पन्न वेदनाओं से मुक्ति मिलती है। यह गुर्दे की शोथ व पीड़ा को भी दूर करता है। जिनको बार</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार पथरी बनने की शिकायत होती है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ समय तक इसके सेवन से हमेशा के लिए पथरी बननी बन्द हो जाती है। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इस औषध के सेवन से मूत्रदाह का शमन होता है तथा शरीर में एकत्र विजातीय तत्व </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">टॉक्सिन्स</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर से बाहर निकल जाते हैं।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम अश्मरीहर रस सुबह खाली पेट तथा दोपहर खाने के </span><span lang="hi" xml:lang="hi">5-6 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घण्टे बाद अश्मरीहर क्वाथ से लेें। इस अश्मरीहर रस को काढ़े के बिना भी सामान्य जल के साथ लिया जा सकता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य पीड़ान्तक वटी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> अजवायन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्गुण्डी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुरंजान मीठी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वगन्धा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रास्ना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मोथा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">महावातविध्वंसन रस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवाल पिष्टी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शिलाजीत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मोती पिष्टी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्ध कुपीलु</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हीरक भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दशमूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योगराज गुग्गुलुुु</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मण्डूर भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वर्णमाक्षिक भस्म आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>जोड़ों का दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गठिया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कमर दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वाइकल स्पोण्डिलाइटिस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सियाटिका आदि में अत्यन्त लाभप्रद है। यह समस्त शारीरिक पीड़ाओं में शीघ्र तथा स्थाई लाभ देता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1-1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गोली दो बार दूध या गुनगुने जल के साथ भोजनोपरान्त लें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य श्वासारि रस</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> प्रवाल पिष्टी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्रक भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ताशुक्ति भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">टंकण भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्फटिका भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोदन्ती भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कपर्दक भस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अकरकरा मूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लवंग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दालचीनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्रिकटु चूर्ण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">काकड़ा सिंगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुयष्टि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रुदन्ती फल आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">श्वासारि रस का सेवन करने से फेफड़ों के ऊतकों में अधिक क्रियाशीलता आती है। श्वसननलिका</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शोथ तथा फुफ्फुस</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शोथ दूर होता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे अधिक मात्रा में ऑक्सीजन फेफड़ों को मिलती है और ब्रोन्काइटिस जैसी समस्याओं से छुटकारा मिलता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके सेवन से फेफड़ों में जमा हुआ कफ सरलता से बाहर निकल जाता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके सेवन से फेफड़ों की रोग प्रतिरोधक क्षमता का विकास होता है तथा कफ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नजला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जुकाम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दमा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार छींकें आना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर में भारीपन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">साइनस आदि रोगों में विशेष लाभ होता है। यह फेफड़ों को पोषण देने वाला एक उत्तम टॉनिक है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 500 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिग्रा से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम तक दिन में </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या तीन बार भोजन से पहले शहद से या गुनगुने पानी से लें। इसको भोजन के बाद भी लिया जा सकता है। यदि श्वास की तीव्रता अधिक हो तो </span><span lang="hi" xml:lang="hi">50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम श्वासारि रस में अभ्रक भस्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवालपिष्टी </span><span lang="hi" xml:lang="hi">10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम मिलाकर सबकी </span><span lang="hi" xml:lang="hi">60 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुडिय़ा बनाकर </span><span lang="hi" xml:lang="hi">1-1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुडिय़ा दिन में </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">या </span><span lang="hi" xml:lang="hi">3 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार शहद के साथ सेवन करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आँवला रस</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बालों का असमय सफेद होना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रोथ कम होना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">झडऩा व गंजापन आदि समस्त केश रोगों के लिए साथ ही आँखों का चश्मा हटाने व समस्त नेत्र रोगों के लिए यह रस सर्वोत्तम है। इसके नित्य प्रयोग से पाचनतन्त्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वसनतन्त्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्सर्जनतन्त्र एवं प्रजननतन्त्र संतुलित एवं स्वस्थ होता है। वयावस्था</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जन्य विकारों से शरीर की रक्षा करता है। आँवला रस उत्तम रसायन तथा वृष्य </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वीर्यवर्धक</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है। इसका प्रयोग स्वस्थ पुरुष के स्वास्थ्य को बनाये रखने तथा रोगी के रोग के निवारण हेतु किया जाता है। आयुर्वेद में आँवला फल को अमृत तुल्य कहा गया है। आँवला रस वय</span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापक है। अत</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानव शरीर को रोगों से मुक्त रखता है। आँवला शीतवीर्य होने से पित्त के विकारों में शीघ्र ही लाभ पहुँचाता है। यह तीनों </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वात</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पित्त</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कफ</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोषों को सम करके रोगों का निवारण करता है। इसके लागातार सेवन करते रहने से चेहरे की कान्ति तथा वर्ण की वृद्धि होती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> प्रात</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उठते ही </span><span lang="hi" xml:lang="hi">25 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रस गुनगुने या सामान्य जल में मिलाकर सेवन करें। आँवला या एलोवेरा रस का एक साथ मिलाकर सेवन करने से गैस आदि रोगों में विशेष लाभ होता है। आँवला रस शाम खाने के बाद भी सेवन कर सकते हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी स्वरस </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एलोवेरा जूस</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पाचन तन्त्र को सदा स्वस्थ रखने</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गैस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कब्ज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एसिडिटी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़ों का दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कोलाइटिस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यौनरोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">धातुरोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेतप्रदर व रक्तप्रदर आदि समस्त स्त्री रोगों के लिए यह अत्यन्त लाभकारी है। एलोवेरा एवं आँवला का स्वरस यदि प्रतिदिन ब्रह्ममुहूर्त में खाली पेट व सायंकाल खाने के बाद पिया जाय तो व्यक्ति लम्बे समय तक निरोगी जीवन जी सकता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> सुबह </span><span lang="hi" xml:lang="hi">25 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">50 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एलोवेरा स्वरस को पीकर ऊपर से गुनगुना पानी पी लें। शाम को भी खाने के बाद जल में मिलाकर सेवन कर सकते हैं। घृतकुमारी रस को आँवला रस व ज्वारे के रस के साथ भी लिया जा सकता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य कान्तिलेप</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>मेंहदी बीज </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पत्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आमाहल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मंजीठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जायफल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सफेद चन्दन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुगन्धबाला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्फटिकभस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समुद्रफेन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कत्था</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कपूर आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह लेप त्वचा पर आई हुई सभी समस्याओं जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कील</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुँहासे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चेहरे पर झुर्रियों का पडऩा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निस्तेजता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कान्तिहीनता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कालापन आदि विकारों में शीघ्र लाभकारी है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसका चेहरे पर निरन्तर लेप करने पर यह लेप त्वचागत सभी विकारों को अवशोषित कर लेता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे रोगग्रस्त त्वचा पुन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ हो जाती है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चेहरे का प्राकृतिक सौन्दर्य फिर से निखरता है और मुख पर ओज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तेज व कान्ति आती है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>लगभग एक चम्मच पाउडर लेकर पानी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुलाब जल या कच्चा दूध मिलाकर लेप </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पेस्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बना लें। इस लेप को चेहरे पर </span><span lang="hi" xml:lang="hi">3-4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घण्टे तक लगा रहने दें</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद में गुनगुने पानी से धो लें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य अमृत रसायन </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवलेह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> आँवला पिष्टी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोघृत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केशर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्राह्मी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शंखपुष्पी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बादाम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वंशलोचन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दालचीनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शतावर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कौंच बीज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवाल पिष्टी आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह मस्तिष्क को पूर्ण पोषण देने वाला अत्यन्त लाभप्रद रसायन है। यह मेधावर्धक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बुद्धिवर्धक</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शीतल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर के सम्पूर्ण अंगों को शक्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुष्टि व आरोग्य प्रदान करता है। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर को पुष्ट करके बल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कान्ति को बढ़ाने वाला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नेत्रों के लिए हितकारी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शीतल रसायन जो गर्मी की ऋतु में विशेष रूप से सेवनीय है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह विद्यार्थियों व बुद्धिजीवियों के लिए एक उत्तम टॉनिक है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चम्मच अर्थात् </span><span lang="hi" xml:lang="hi">10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">20 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम सुबह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम दूध के साथ या रोटी आदि के साथ चटनी की तरह भी प्रयोग कर सकते हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि दृष्टि </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आई ड्रॉप</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित रूप से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2-2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूँद औषध को आँखों में डालने से मोतियाबिन्द कट जाता है। ग्लूकोमा के रोगी का आँख का दबाव कम हो जाने से धीरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे ठीक हो जाता है। कम उम्र में आँखों पर दूर या नजदीक का चश्मा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आँखों की एलर्जी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">काला या सफेद मोतियाबिन्द </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लूकोमा व कैटरैक्ट</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">डबल विजन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कलर विजन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रेटिनाइटिस पिग्मेंटोसा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रतौंधी व यूवीआइटिस </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(1</span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्गद्बह्लद्बह्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदि समस्त नेत्र रोगों से बचने व इन समस्त नेत्र रोगों से छुटकारा पाने के लिए यह एक उत्तम अनुभूत औषध है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि व मात्रा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> 1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूँद सुबह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम आँख में डालें। बच्चों को गुलाब जल में मिलाकर डाल सकते हैं। </span><span lang="hi" xml:lang="hi">5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुलाब जल में </span><span lang="hi" xml:lang="hi">5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूँद दृष्टि आई ड्रॉप डालकर रख लें और इसे बच्चों एवं कोमल प्रकृति के व्यक्ति प्रयोग कर सकते हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य धारा</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>पिपरमेन्ट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्पूर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अजवायन सत्</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लौंग तेल आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म व सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से </span><span lang="hi" xml:lang="hi">10 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूँद दिव्य धारा को सौंफ आदि के अर्क में मिलाकर </span><span lang="hi" xml:lang="hi">15-15 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मिनट में देने से हैजे में लाभ होता है। जब रोग में लाभ होने लगे तो समय भी उसी तरह बढ़ा दें अर्थात् आधे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आधे घण्टे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक घण्टे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दो घण्टे पश्चात् देने लगें। इससे हैजे में निश्चित लाभ हो जाता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह सिर दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दाँत दर्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कान का रोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नकसीर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शीतपित्त</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खाँसी</span>,  <span lang="hi" xml:lang="hi">अजीर्ण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मन्दाग्नि आदि में लाभदायक है। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर दर्द में माथे पर इसकी </span><span lang="hi" xml:lang="hi">3-4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूँद लगाकर मालिश करने तथा सूँघने से सिर दर्द में तुरन्त राहत मिल जाती है। दाँत दर्द होने पर रूई में लगाकर पीड़ायुक्त स्थान पर लगा दें। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">उदरशूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्मान आदि उदर</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विकारों में खाँड</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बताशा या गुनगुने जल में </span><span lang="hi" xml:lang="hi">3-4 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूँद डालकर सेवन करें। दमा व श्वास में रूमाल पर दिव्यधारा लगाकर सूंघने व छाती पर लगाने से विशेष लाभ होता है। श्वास रोग बढऩे की वजह से यदि श्वास न ले पा रहे हों तो आधे से एक लीटर गुनगुने जल में </span><span lang="hi" xml:lang="hi">4-5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूँद दिव्य धारा डालकर वाष्प लेने से तुरन्त लाभ मिलेगा।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य दन्तमंजन</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>बबूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नीम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मौलसरी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तुम्बरू</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">माजूफल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी पीपल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अकरकरा मूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लवंग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कालानमक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समुद्रफेन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सैंधानमक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्फटिकभस्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्पूर देशी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पिपरमेन्ट आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके प्रयोग से मुख दौर्गन्ध्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अरुचि आदि विकारों का शमन होता है जिसके फलस्वरूप मसूड़ों से निकलने वाला रक्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूय </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पायरिया</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूर होता है तथा दाँतों में फँसे अन्न कण निकल जाते हैं। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके प्रयोग से दाँतों तथा मसूढ़ों के विकारों का शमन होता है।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"> इस मंजन को मध्य की अंगुली से मसूड़ों तथा दाँतों पर अच्छी तरह मालिश करें या टूथ ब्रश से भी इस मंजन को कर सकते हैं। इसके पश्चात् पानी से अच्छी तरह सफाई करें। रात को भी खाने के बाद मंजन को प्रात</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">काल की तरह ही प्रयोग करें। इस प्रकार दिव्य दन्तमंजन के प्रयोग से दाँतो के सभी रोग दूर होते हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य पेय </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल टी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य घटक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong> </strong>एला </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">इलायची</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपत्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दालचीनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लवंग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चन्दन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जावित्री</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जायफल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">काली मिर्च</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुलाबफूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कमलफूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अश्वगन्धा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सोमलता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनर्नवा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वासा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चित्रक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अमृता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमि आँवला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आज्ञाघास</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बनप्साफूल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्राह्मी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शंखपुष्पी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलसी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी पिप्पली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वेत चन्दन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चव्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सोंठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नागरमोथा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तेजपात</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सौंफ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्जुन आदि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य गुण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह मादकतारहित मधुर स्वादयुक्त चाय का उत्तम विकल्प आयुर्वेदिक पेय है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इस पेय के सेवन से शरीर में रोगप्रतिरोधक शक्ति का विकास होता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे कफ आदि रोग शरीर को आक्रान्त नहीं कर पाते। किसी असावधानीवश रोग शरीर में आ भी गया हो तो शीघ्र छुटकारा मिल जाता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके सेवन से मन्दाग्नि दूर होती है। मस्तिष्क को शान्ति व शक्ति प्राप्त होती है तथा शरीर की शक्ति में भी वृद्धि होती है। इस पेय का सेवन कॉलेस्ट्रॉल का नियमन करता है तथा हृदय रोगों से बचाता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">यह दिव्य पेय यकृत को शक्ति प्रदान करता है। सबसे उत्तम बात तो यह है कि यह दूध में उपस्थित स्नेहत्व को नष्ट नहीं करती तथा निकोटिन रहित है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जबकि बाजार में उपलब्ध चाय में निकोटिन होती है तथा उसके सेवन से गैस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कब्ज व एसीडिटी जैसे रोग सहज ही पैदा हो जाते हैं।</span></h5>
</li>
</ul>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि तथा मात्रा</span><span lang="hi" xml:lang="hi">:</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस पेय की उपयोग</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विधि सामान्य चाय की तरह है। मात्रा भी सामान्य चाय की तरह ही है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि उससे भी कम मात्रा में डालना उचित है। इसे दूध में डालकर सामान्य चाय की अपेक्षा अधिक देर तक पकाएँ। इससे जड़ी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बूटियों का अधिक लाभ मिलेगा। आवश्यकतानुसार चीनी मिलाकर पीएँ।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>योग एवं आयुर्वेद</category>
                                            <category>2019</category>
                                            <category>अगस्त-सितम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/1806/sansthan-dwara-nirmit-research-besd-netural-medicine</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/1806/sansthan-dwara-nirmit-research-besd-netural-medicine</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Aug 2019 21:40:52 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-07/35.jpg"                         length="271257"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        