<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/3821/%E0%A4%B8%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%B8-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%AB%E0%A4%B2-%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%AA%E0%A4%82%E0%A4%9A%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AE" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>सोरायसिस का सफल उपचार पंचकर्म - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/3821/rss</link>
                <description>सोरायसिस का सफल उपचार पंचकर्म RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>सोरायसिस का सफल उपचार पंचकर्म</title>
                                    <description>
                        <![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align:right;" align="right"><span lang="hi" style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="hi" style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:'Arial Unicode MS', sans-serif;" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" style="font-size:10pt;line-height:115%;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">विक्रम गुप्ता, पंचकर्म विभाग</span></p>]]>
                    </description>
                
                                    <content:encoded>
                        <![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/1831/soraisis-ka-safal-upchar-panchkarm"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-07/601.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सो</span><span lang="hi" xml:lang="hi">रायसिस </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Psoriasis<span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक ऐसा चर्मरोग है जिसमें त्वचा के ऊपर मोटी परत </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">Plaques</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जम जाती है। सामान्यत</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे शरीर की त्वचा एक महीने के अन्तराल में बदल जाती है। हर महीने धीरे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धीरे त्वचा का ऊपरी स्तर निकल कर नयी त्वचा आती है। सोरायसिस रोग में यह क्रिया एक महीने की जगह केवल 4 से 5 दिन में होती है और इसी कारण अपरिपक्व त्वचा के स्तर तैयार होकर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्वचा पर मोटी चमकीली परत जम जाती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यह बीमारी कभी भी किसी को भी हो सकती है और आयुर्वेद के अनुसार कृच्छ्रसाध्य होती है क्योंकि ईलाज के दौरान यह ठीक हो जाती है परन्तु पुन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">:-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पन्न भी हो जाती है।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-07/061.jpg" alt="06"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भारत की लगभग 1 प्रतिशत जनसंख्या अर्थात् करीब 1.2</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> करोड़ लोग इस रोग से ग्रस्त हैं। आयुर्वेद में सभी त्वचा विकारों को कुष्ठ रोग के अन्तर्गत रखा गया है। कुष्ठ रोग २ प्रकार के होते हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">1</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महाकुष्ठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">2</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्षुद्रकुष्ठ। क्षुद्रकुष्ठ में </span>'<span lang="hi" xml:lang="hi">एककुष्ठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi">’</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का वर्णन मिलता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके लक्षण सोरायसिस से मिलते हैं। आयुर्वेद में एककुष्ठ को वात</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कफ प्रधान त्रिदोष व्याधि माना है।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;">Psoriasis <span lang="hi" xml:lang="hi">का कोई स्पष्ट कारण अभी तक पता नहीं चला फिर भी वंशानुगत श्रेणी </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Hereditary<span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में आने वाली बीमारी है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसके अलावा बिगड़ी हुई रोग प्रतिकार शक्ति </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Autoimmune<span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और असंतुलित आहार भी इसके कारण हो सकते हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद के अनुसार 1</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विरुद्ध अन्नपान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">द्रव</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्निग्ध और गुरु पदार्थों का अधिक सेवन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">2</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शीत</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">उष्ण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्तर्पण</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपर्तपण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लघु पदार्थों का व्यतिक्रम से सेवन अर्थात् शीत के बाद उष्ण फिर शीत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु के बाद लघु फिर गुरु आदि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">3</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नवीन अन्न</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दही</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मछली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिलवण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिअम्ल पदार्थों को खाना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">4</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन के बाद व्यायाम करना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">धूप में रहना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन में सोना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">5</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धूप</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">परिश्रम या भय से आक्रान्त होकर सहसा ठंडे जल में नहाना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">6</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्वान् या गुरुजन का अपमान करना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">7</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस जन्म में या पूर्वजन्म में पाप का आचरण करना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">8</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मल</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मूत्रादि अधारणीय वेगों को रोकना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">9</span><span lang="hi" xml:lang="hi">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पञ्चकर्म का अविधि प्रयोग करना।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस छूत की बीमारी नहीं है अर्थात् यह छूने से</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ मिलाने से या गले मिलने से नहीं फैलती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रीष्म ऋतु </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Summer<span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की अपेक्षा शीत ऋतु </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Winter<span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">में इसका फैलाव अधिक होता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ अन्य कारणों की वजह से भी </span>Psoriasis <span lang="hi" xml:lang="hi">का प्रभाव बढ़ सकता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Stress<span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संक्रमण </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Infection<span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चोट </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Injury<span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दवा </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Medicine<span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शराब </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Alcohal<span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">धूम्रपान </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Smoking<span lang="hi" xml:lang="hi">)।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">लक्षण</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस के लक्षण इस प्रकार हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span></h5>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस से पीडि़त त्वचा प्राकृतिक चमकविहीन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रूखी</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सूखी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फटी हुई और मोटी दिखाई देती है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">खुजली होना।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">सिर पर यह रूसी </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ष्ठड्डठ्ठस्रह्म्ह्वद्घद्घ</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">की तरह नजर आती है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">त्वचा पर मोटी परत निकालने पर थोड़ा खून निकलता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ और पैर के नाखूनों पर भी सोरायसिस हो सकता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे नाखून विकृत हो जाते हैं तथा जड़ से भी निकल सकते हैं।</span></h5>
</li>
</ul>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस के लक्षण इस प्रकार हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="background-color:rgb(230,126,35);color:rgb(255,255,255);">1 -</span>  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्लाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Plaque Psoriasis)<span lang="hi" xml:lang="hi"> :</span></strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सोरायसिस का यह सबसे आम प्रकार है। इसे सोरायसिस वुलगेरिस </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Psoriasis Vulgaris<span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भी कहते हैं। इसमें कोहनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">घुटने</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर की त्वचा और पीठ की त्वचा पर लाल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटी परत जम जाती है जिसमें सूजन और दर्द होता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="background-color:rgb(230,126,35);color:rgb(255,255,255);">2 -</span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुट्टेट सोरायसिस </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Guttate Psoriasis)</strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong> :</strong></span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गले के संक्रमण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चोट या दवा आदि सोरायसिस के ट्रिगर्स के कारण हाथ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जाँघ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर पर गोल निशान बन जाते हैं। यह अक्सर बिना किसी ईलाज के भी 2 से 4 हफ्तों में ठीक हो जाते हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(255,255,255);background-color:rgb(230,126,35);">3 -</span>   </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन्वर्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> (</span>Inverse Psoriasis</strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong>) :</strong></span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बगल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">Side</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जाँघ व पेट के बीच का भाग </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Groin<span lang="hi" xml:lang="hi">)</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तन के निचले हिस्से या त्वचा के </span>Fold <span lang="hi" xml:lang="hi">के हिस्से में लाल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चमकीले चकत्ते तैयार हो जाते हैं। अधिक पसीने या घिसने के कारण यह बढ़ भी जाते हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(255,255,255);background-color:rgb(230,126,35);">4 -</span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुस्टुलर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> (</span>Pustular Psoriasis</strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong>) :</strong></span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गम्भीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें पूरे शरीर में छाले बन जाते हैं। इनमें मवाद </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span>Pus<span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भरा रहता है। समय पर ईलाज न करने पर बुखार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जी मिचलाना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कमजोरी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बदनदर्द  जैसे लक्षण नजर आते हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(255,255,255);background-color:rgb(230,126,35);">5 -</span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एरिथ्रोडर्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> (</span>Erythrodermic Psoriasis</strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong>) :</strong></span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">80</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिशत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिस्से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैलाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तापमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदय गति तेज हो जाती है तथा जलन के साथ त्वचा की परत निकलती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(255,255,255);background-color:rgb(230,126,35);">6 -</span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">नेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> (</span>Nail Psoriasis</strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong>) :</strong></span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाखुनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाखून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(255,255,255);background-color:rgb(230,126,35);">7 -</span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायटिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थराइटिस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> (</span>Psoriatic Arthritis</strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong>):</strong></span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">10 वर्ष से अधिक सोरायसिस होने पर इसके दुष्प्रभाव के कारण शरीर के जोड़ों में दर्द और सूजन आ जाती है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसकेे कारण रोगी को अपनी नियमित गतिविधियों में मुश्किल होने लगती है</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शोधन चिकित्सा</span><span lang="hi" xml:lang="hi">)</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पंचकर्म विधि से शरीर का शोधन </span><span lang="hi" xml:lang="hi">(</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विरेचन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">करने से सोरायसिस से पूर्णत</span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छुटकारा पाया जा सकता है। इस पूरी प्रक्रिया को तीन भागों में बाँट सकते हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span></h5>
<ul style="list-style-type:square;">
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्वकर्म </span></strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong>:</strong></span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">3 से 5 दिन तक दीपन</span><span lang="hi" xml:lang="hi">/</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाचन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">3 से 7 दिन तक स्नेहन व पञ्चतिक्तघृत तथा 3 दिन तक सर्वांग अभ्यंग और मृदु वाष्प स्वेद।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानकर्म </span><span lang="hi" xml:lang="hi">: </span></strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi">विरेचन कर्म व त्रिवृतलेह</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पश्चात् कर्म </span></strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong>:</strong></span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संसर्जन कर्म</span></h5>
</li>
</ul>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">शमन चिकित्सा</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(255,255,255);background-color:rgb(35,111,161);"><strong>1 -</strong> </span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">200</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 100 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कायाकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्वाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चम्मच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">400</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">100</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span><span lang="hi" xml:lang="hi">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काढ़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="background-color:rgb(35,111,161);color:rgb(255,255,255);"><strong>2 -</strong></span>  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">20</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कायाकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">2 ग्राम रसमाणिक्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">1 ग्राम तालसिन्दूर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">10 ग्राम प्रवाल पिष्टी तथा 20 ग्राम गिलोय सत लें। इन सबको महीन पीसकर 60 पुडिय़ा बना लें तथा सुबह</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दोपहर तथा शाम के समय नाश्ते व खाने से आधा घण्टा पहले जल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शहद या मलाई के साथ लें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi"><strong><span style="color:rgb(255,255,255);background-color:rgb(35,111,161);">3 -</span></strong> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">2</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैशोल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> गुग्गुल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आरोग्यवर्धिनी वटी तथा नीम घनवटी खाने के बाद गुनगुने पानी से लें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(255,255,255);background-color:rgb(35,111,161);"><strong>4 -</strong></span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">2</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">2</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चम्मच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खदिरारिष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महामंजिष्ठारिष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">४</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चम्मच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(255,255,255);background-color:rgb(35,111,161);"><strong>5 -</strong></span> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्याधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कायाकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मालिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">योगासन व प्राणायाम</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">रोजाना योग और प्राणायाम करें। योग और प्राणायाम करने से शरीर के दूषित पदार्थ बाहर निकालने में मदद मिलती है और साथ ही मन को शांत कर तनाव को दूर किया जा सकता है। सोरायसिस में आप निम्र योग और प्राणायाम कर सकते हैं</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span></h5>
<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">सूर्य नमस्कार</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">वज्रासन</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">कपालभाति प्राणायाम</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">भस्त्रिका प्राणायाम</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रामरी प्राणायाम</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">अनुलोम</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विलोम प्राणायाम</span></h5>
</li>
</ul>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस में पथ्य</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस के रोगी को अंकुरित अनाज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दाल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तेल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ताजे फल व सब्जियों का प्रयोग करना चाहिए। रोगी मूंग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मोठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गेहूँ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजरा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राई</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मेथी आदि अंकुरित किए हुए अनाज प्रयोग कर सकते हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">फलों में सोरायसिस के रोगियों को संतरा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मौसमी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जामुन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पपीता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सेव</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अंगूर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तरबूज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खरबूजा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंघाड़ा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अनार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नाशपाती</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केला व चीकू दे सकते हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जियों में रोगी को ककड़ी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खीरा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लौकी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">करेला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">टमाटर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कद्दू</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तोरई आदि दे सकते हैं।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(201,107,11);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस में अपथ्य</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सोरायसिस के रोगी को चाय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कॉफी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तले</span><span lang="hi" xml:lang="hi">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">भुने खाद्य पदार्थों का सेवन नहीं करना चाहिए। रोगी को शराब</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">धूम्रपान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तम्बाकू का सेवन नहीं करना चाहिए।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">रोगी को कोल्ड ड्रिंक्स</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बिस्कुट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जैम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जैली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अण्डा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">माँस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मछली</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मक्खन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पनीर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पेस्ट्री</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चाकलेट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आइसक्रीम आदि का भी सेवन नहीं करना चाहिए।</span></h5>]]>
                    </content:encoded>
                
                                                            <category>रोग विशेष</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2019</category>
                                            <category>अक्टूबर - नवम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/1831/soraisis-ka-safal-upchar-panchkarm</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/1831/soraisis-ka-safal-upchar-panchkarm</guid>
                <pubDate>Tue, 01 Oct 2019 21:42:29 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-07/601.jpg"                         length="110801"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator>
                        <![CDATA[योग संदेश विभाग]]>
                    </dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        