<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/4578/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%A7%E0%A5%87%E0%A4%AF-%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%8B%E0%A4%B7%E0%A4%BF-%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%AE-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%9C%E0%A5%80-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A4-%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%9E%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A5%87-%E0%A4%A8%E0%A4%BF-%E0%A4%B8%E0%A5%83%E0%A4%A4-%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%AF" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/4578/rss</link>
                <description>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्दर्भो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आरोग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्कर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपे्रषित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्पष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">1</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span>, (<span lang="hi" xml:lang="hi">अग्रिहोत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span>) <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदोक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वाणी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाणिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाश्वत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्यों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2707/shashwat-pragya-june-2023"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-12/34.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गूढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्दर्भो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आरोग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्कर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संपे्रषित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्पष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">1</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span>, (<span lang="hi" xml:lang="hi">अग्रिहोत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span>) <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदोक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वाणी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाणिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाश्वत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्यों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शोक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span>:<span lang="hi" xml:lang="hi">ख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दारिद्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसन्नता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">2</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तिलक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गायत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओंकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपासना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जप</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तप</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भजन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span>  <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गृह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नक्षत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूतादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाधाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डरना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">3</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">पसीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहाओं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैलेंस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरणागति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाओं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकारात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुबह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुशासित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवों।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">4</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">धन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनचाही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खरीद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुझा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्नान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थकान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खेती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्नादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अकूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रंथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विवाह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वोपरि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वाेपरि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span>: 4 <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 8</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनभर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईमानदारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 14</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घंटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span>, 14<span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घंटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मयोग</span>, 6 <span lang="hi" xml:lang="hi">घंटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निद्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निद्रा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगमय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">५</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">वात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बस्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नस्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पित्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुंजर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्रिदोष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपवास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मस्तिष्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेधावटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेमोरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रिट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आंख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आईग्रिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महात्रिफला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इयरग्रिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ड्रोप</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span>  <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्डियोग्रिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदयामृत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुमेह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुनाशिनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मधुग्रिट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीपी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्तावटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीपी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रिट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">थायराइड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थायरोग्रिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोस्टेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रास्पोग्रिट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लिवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिवोग्रिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिवामृत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रीनोग्रिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोखरू</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फेफेड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वासारि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रोनकोम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थराइटिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थोग्रिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीड़ानिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोल्ड</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एसिडिटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एसिडोग्रिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलोविरा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डर्योग्रिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सारोग्रिट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूट्रिश्यन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्युट्रिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूट्राश्युटिकल्स</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फीवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिवोग्रिट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">टाइफाइड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टाइफोग्रिट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्लेटलेट्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्लेटोग्रिट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हीमोग्लोबिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिमोग्रिट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिस्टोग्रिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डायमंड।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 100</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिसर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एविडेंस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेस्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेडिसन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">2000</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिसर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोटोकॉल्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फालो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> 500</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिसर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेपर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्टरनेशनल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिसर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनरल्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकाशित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगायुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिलवाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span></strong></h5>
<p><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-08/june-2023-1.jpg" alt="june 2023 1" width="728" height="1044"></img></span></strong></p>
<p><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-08/june-2023-2.jpg" alt="june 2023 2" width="782" height="1045"></img></span></strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2023</category>
                                            <category>जून</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2707/shashwat-pragya-june-2023</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2707/shashwat-pragya-june-2023</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Jun 2023 21:58:43 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-12/34.jpg"                         length="96362"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title> श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्म</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">1</span>.  <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> :</strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पलायनवादी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जातिवादी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मयोगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रवादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासधर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदधर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिधर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातनधर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वधर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिष्ठापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रधर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वस्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्यत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सामथ्र्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अकाम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रोत्रिय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मनिष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिष्ठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुनिष्ठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पराक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पराकाष्ठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्माओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2805/shashwat-pragya"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-12/065.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्म</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">1</span>.  <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> :</strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पलायनवादी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जातिवादी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मयोगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रवादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासधर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदधर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिधर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातनधर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वधर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिष्ठापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रधर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वस्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्यत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सामथ्र्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अकाम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रोत्रिय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्मनिष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिष्ठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुनिष्ठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पराक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पराकाष्ठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्माओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">2</span>.   <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महातीर्थ</span> :</strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगधर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोर्ड</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम्</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तंत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसाधन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुविधाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समायोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चरित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रनिर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युगनिर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेलनेस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिसर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फाउण्डेशन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाँच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेन्टर्स</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गाँव</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">गली</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">मोहल्लों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नि</span>:<span lang="hi" xml:lang="hi">शुल्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कक्षाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तंत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगमुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्वज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महर्षि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौतम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कणाद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जैमिनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पाणिनि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वशिष्ठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वामित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चरक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुश्रुत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">धन्वंतरि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदाहरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीडि़त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">सुश्रुषा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धांतों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाश्वत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संवाहक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वोत्तम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्वहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">3</span>.   <span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span> :</strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगायुर्वेद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वस्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेडिकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिस्टम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकारें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेडिकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साइंस</span> W.H.O. <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बी</span>.<span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span>., <span lang="hi" xml:lang="hi">शुगर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">थायरॉइडादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजनरेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लीवर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">किडनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पेन्क्रियाज़</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लंग्स</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हार्ट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रेन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बॉडी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेल्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिजुविनेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असंभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सैकड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नोबल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुस्कारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हकदार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">4</span>.  <span lang="hi" xml:lang="hi">अविष्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> :</strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">शताधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाणों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ठीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फार्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम्पनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वार्थपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेडिकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिस्टम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रान्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कन्ट्रोल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेडिकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टैरेरिज़म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नूतन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अविष्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विस्तार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ले।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनायेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगमुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगमुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनायेंगे।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">5</span>.   <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वर्णिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> :</strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">३०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कनखल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सृजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारंभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शून्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सृजित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वव्यापी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आह्वान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सैकड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाई</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">बहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">चढक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहुतियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> N.C.R. <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विस्तार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निरामयम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विस्तार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रोजेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निरामयम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रीमियम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेलनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रीमियम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कॉटेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत्यंत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलवंश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुण्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीढिय़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कारित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">५००</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारंभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">१०००</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कॉटेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> 8954555999 <span lang="hi" xml:lang="hi">नम्बर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पर्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महायज्ञ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णाहुति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आह्वान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi"><br clear="all" /></span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-08/may-2023.jpg" alt="May 2023" width="809" height="1038"></img></span></p>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-08/may-2023-2.jpg" alt="may 2023 2" width="819" height="1037"></img></span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2023</category>
                                            <category>मई</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2805/shashwat-pragya</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2805/shashwat-pragya</guid>
                <pubDate>Mon, 01 May 2023 21:59:24 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-12/065.jpg"                         length="146958"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यास धर्म व संकल्प</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;">1.  <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अपने गुरु के संकल्प के साथ सर्वात्मना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एकात्म</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> होकर योग धर्म व आत्मधर्म में प्रतिष्ठित रहते हुए सनाधर्म को राष्ट्रधर्म व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वधर्म</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> के रूप् में स्थापित करने हेतु विकल्प रहित संकल्प के साथ अखंड</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचंड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पुरुषार्थ करेंगे।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">2.  <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अपने गुरु व ऋषि</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिकाओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> के प्रतिरूप् व भगवान के दिव्य यंत्र बनकर श्रेष्ठ योगी व कर्मयोगी बनेंगे। एक क्षण के लिए भी अपने मन में अशुभ विचार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वाणी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वभाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व आचरण को नहीं आने देंगे। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">3.  <span lang="hi" xml:lang="hi">परमेश्वर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व प्रकृति प्रदत्त अपने अनन्त मति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व कृति</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2826/shashwat-pragya-april-2023"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-12/067.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यास धर्म व संकल्प</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;">1.  <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अपने गुरु के संकल्प के साथ सर्वात्मना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एकात्म</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> होकर योग धर्म व आत्मधर्म में प्रतिष्ठित रहते हुए सनाधर्म को राष्ट्रधर्म व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वधर्म</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> के रूप् में स्थापित करने हेतु विकल्प रहित संकल्प के साथ अखंड</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचंड</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पुरुषार्थ करेंगे।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">2.  <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अपने गुरु व ऋषि</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिकाओं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> के प्रतिरूप् व भगवान के दिव्य यंत्र बनकर श्रेष्ठ योगी व कर्मयोगी बनेंगे। एक क्षण के लिए भी अपने मन में अशुभ विचार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वाणी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वभाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व आचरण को नहीं आने देंगे। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">3.  <span lang="hi" xml:lang="hi">परमेश्वर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व प्रकृति प्रदत्त अपने अनन्त मति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व कृति रूप प्रसुप्त सामर्थ्य व प्रतिभा को समग्र व पूर्ण पुरुषार्थ से जागृत करके योग</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व सनातन धर्म को जन</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">जन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व विश्वभर तक पहुँचाने के लिए अपना जीवन समर्पित करेंगे। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">4.  <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्कामता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व निर्लोभता के साथ योगमूलक कर्मयोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निवृत्तिमूलक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> प्रवृत्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्युदय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> मूलक निःश्रेयस व संस्कृति मूलक समृद्धि का लोक कल्याण हेतु एवं वैश्विक आध्यात्मिक साम्राज्य खड़ा करेंगे और मुट्ठीभर लोग जो सत्ता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व वैश्विक नीतियों पर एकाधिकार जमायें हुए हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">इनको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> क्षीण करके अर्थतंत्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> तंत्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> तंत्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> तंत्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> तंत्र के विकार व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">षड्यंत्रों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को दूर करने हेतु अपने जीवन की आहूतियां देकर सत्यमेव जयते की प्रतिष्ठा करेंगे। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">5.  <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जन्म भौतिक सुख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुविधाओं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वार्थ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सिद्धि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विलासिता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाद</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व कम्फर्ट में जीने के लिए नहीं हुआ है</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सत्य को सदा स्मरण रखते हुए तप</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बलिदान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वीरता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पराक्रम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व पुरुषार्थ की पराकाष्ठा के साथ अपने संन्यास धर्म को निभाते हुए योगमय जीवन व योगमय जगत बनायेंगे। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">6.  <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व भगवान् की शरणागति में स्वरुपस्य व योगस्थ रहते हुए दैवी सम्पद को जीवन में धारण कर अपने मन्तव्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्त्तव्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गन्तव्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">साधन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">साधना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व साध्य की सतत् अभीप्सा रखते हुए पूर्ण विवेक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वैराग्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">षट्सम्पत्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व ममुक्षत्व में जीयेंगे। भगवान् के विश्वमय व विश्वातीत स्वरुप का सहज ध्यान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सहज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्वरुप समाधिव मुक्ति व जीवन मुक्ति के प्रति सदा सजग रहेंगे। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">7.  <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सत्ता</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सत्ता</span>) <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अर्थ सत्ता व राज सत्ता से भी अधिक गौरव दिलाने हेतु श्रेष्ठ व्यक्तित्व</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चरित्र</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व नेतृत्व तैयार करके सर्व समाज का सर्वविध मंगल करेंगे। वेदान्त विज्ञान सुनिश्चितार्था</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यास</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> योगात् यतयः शुद्ध सत्वाः। ते ब्रह्म लोकेशु परान्तकाले परामृताः परिमुच्यन्ति सर्वे</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">मुंडकोपनिषद</span>) <span lang="hi" xml:lang="hi">भद्रमिच्छन्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ऋषयः स्वर्विदस्तपोदीक्षामुपनिषेदुरग्रे। ततो राष्ट्रं बलभोजश्च जातं तद्स्मै देवा उपसंनमन्तु</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">अथर्ववेद</span>)<span lang="hi" xml:lang="hi">।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ओं भूः सन्यस्तमया। ओं भुवः सन्यस्तं मया। ओं स्वः संन्यस्तं मया। पुत्रैषणा वितैषणा लोकैषणा मया परिव्यक्ता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मत्तः</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सर्वभूतेभ्योऽभयमस्तु। </span></h5>
<h5 style="text-align:right;" align="right"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी रामदेव</span></strong></h5>
<p><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-08/april-2023.jpg" alt="april 2023" width="759" height="1042"></img></span></strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2023</category>
                                            <category>अप्रैल</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2826/shashwat-pragya-april-2023</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2826/shashwat-pragya-april-2023</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Apr 2023 21:59:52 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-12/067.jpg"                         length="285822"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजहब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भेद</span>- </strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्नत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धार्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञानता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनोंदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यद्यपि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिथ्याज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अल्पज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रान्तज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नितान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अंधकार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अंधविश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खेती</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवसाय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्याप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुपोषण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाइफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टाइल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वाणी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वभाव</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2921/shashwat-pragya-feb-2023"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-12/112.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजहब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भेद</span>- </strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्नत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धार्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञानता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनोंदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यद्यपि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिथ्याज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अल्पज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रान्तज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नितान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अंधकार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अंधविश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खेती</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवसाय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्याप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुपोषण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मोटापा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कैंसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाइफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्टाइल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वाणी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वभाव</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बन्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृत्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवृत्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span>:<span lang="hi" xml:lang="hi">खी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दरिद्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अशान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मन्तव्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्त्तव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गन्तव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वंचित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिशाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलत</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">अंधेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">25</span>% <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाकर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वाधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोर्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एलोपैथी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भयंकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुष्परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहरीली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्महत्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुचक्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फंस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वाधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अंधविश्वास</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आतंकवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिस्थितियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संक्षेप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> 5-10 <span lang="hi" xml:lang="hi">नैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बातें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धार्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्माद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आतंकवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तांडव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भागों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजहब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजा</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">पाठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जप</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तप</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तपस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बातें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">धन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमाओ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसाधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाओ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">सुविधाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आनन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पक्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पृथक्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीसरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलम्</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span>:<span lang="hi" xml:lang="hi">।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्यम्।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालखंडों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बातें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उनको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजहब</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">मत</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">पंथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्प्रदाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालान्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकृष्ट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काफिरादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोषणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजहब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मरने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजहब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युद्ध</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संघर्ष</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हिंसा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">घृणा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बैर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भेदभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आतंकवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खत्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाश्वत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार्वभौमिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रेजी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंटरनल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रूथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(0,0,0);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वधर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>-</strong></span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहिंसा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्यादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाव्रत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नैतिक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सार्वभौमिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टिकोण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिन्दुत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरासत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्वज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुओं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिकाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तप</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बलिदानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरवशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतीत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पराक्रमपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरणायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मसात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्युदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूलक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नि</span>:<span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेयस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवृत्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवृत्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पारमार्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन्तव्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्त्तव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गंतव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भीतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृढ़ता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निभ्रान्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदारता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विविधता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महिमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वांग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभूति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मांग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युगधर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वोपरि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानें</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भेदभाव</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊँच</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">नीच</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राग</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">द्वेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुराग्रहों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकत्व</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सहअस्तित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वबन्धुत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बौद्धिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साम्राज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नतमस्तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाशक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुकाबले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठतम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकसूत्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाशक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टाइम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टार्गेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेस्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्पों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">१०</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रांड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होंगे।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">धार्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णत</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरोधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परास्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गांव</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तहसील</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गरीब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्तरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरोधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुकाबला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरोधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्तिशाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तत</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाभारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्घोष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यतो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मस्ततोजय</span>:<span lang="hi" xml:lang="hi">।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषद्</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्यमेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जयते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धरती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चरितार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">शाब्दिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्रुटियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-08/feb-2023-1.jpg" alt="feb 2023 1" width="703" height="1044"></img></span></p>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-08/feb-2023-2.jpg" alt="feb 2023 2" width="661" height="969"></img></span></p>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-08/feb-2023-3.jpg" alt="feb 2023 3" width="744" height="969"></img></span></p>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-08/feb-2023-4.jpg" alt="feb 2023 4" width="701" height="975"></img></span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2023</category>
                                            <category>फरवरी</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2921/shashwat-pragya-feb-2023</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2921/shashwat-pragya-feb-2023</guid>
                <pubDate>Wed, 01 Feb 2023 21:59:25 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-12/112.jpg"                         length="168168"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जीवन के सूत्र</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;">1. <span lang="hi" xml:lang="hi">सच्चा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> धन</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">सुस्वास्थ्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्भाव</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्कर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुसंस्कार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सदाचार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> समृद्धि एवं योग पूर्वक उद्योग ये आठ हमारी सच्ची दौलत हैं। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">2. <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विकता</span> - <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्त्व</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> एवं तम इस त्रिगुणात्मक सृष्टि में हमें आहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बन्ध</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">सुविधा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संसाधन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> एव सफलता आदि सभी क्षेत्रों में किसी भी कीमत पर सात्विकता का ही चयन करना चाहिए</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राजसिकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व तामसिकता का हम चयन या वरण नहीं करें। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">3. <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदान्त व व्यवहार</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2561/shashwat-pragya-nov-2017"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-10/102.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जीवन के सूत्र</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;">1. <span lang="hi" xml:lang="hi">सच्चा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> धन</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">सुस्वास्थ्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्भाव</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्कर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुसंस्कार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सदाचार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> समृद्धि एवं योग पूर्वक उद्योग ये आठ हमारी सच्ची दौलत हैं। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">2. <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विकता</span> - <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्त्व</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> एवं तम इस त्रिगुणात्मक सृष्टि में हमें आहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बन्ध</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">सुविधा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संसाधन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> एव सफलता आदि सभी क्षेत्रों में किसी भी कीमत पर सात्विकता का ही चयन करना चाहिए</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राजसिकता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व तामसिकता का हम चयन या वरण नहीं करें। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">3. <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदान्त व व्यवहार</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व स्वभाव में वेदान्त अर्थात् आध्यात्मिकता तथा व्यवहार सभी जीवों या समष्टि के प्रति प्रीतिपूर्वक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> योग्य धर्मानुसार व न्यायपूर्ण होना चाहिए</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ही हमारी भौतिक व आध्यात्मिक बाह्य व आन्तरिक पूर्ण उन्नति होगी। </span></h5>
<h5 style="text-align:right;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> रामदेव</span></strong></h5>
<p> </p>
<p><strong><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/nov-2017.jpg" alt="nov 2017"></img></span></strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2017</category>
                                            <category>नवम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2561/shashwat-pragya-nov-2017</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2561/shashwat-pragya-nov-2017</guid>
                <pubDate>Wed, 01 Nov 2017 21:59:19 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/102.jpg"                         length="229706"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जीवन</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ओउम्</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;">1. <span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जीवन भगवान् का सर्वश्रेष्ठ वरदान</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> धरती पर भगवान् की सर्वश्रेष्ठ रचना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> का सबसे बड़ा अनुग्रह है तथा मनुष्य का जीवन पाकर सर्वश्रेष्ठ आचरण करें साथ ही जीवन में श्रेष्ठतम उपलब्धियों को अर्जित करके एक महान एवं पूर्ण सुखी सफल व संतुष्ट जीवन जीएं। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">2. <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> का धर्म का मर्म</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धां</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> भगस्य मूर्ध्नि व च सा वेदयामसि</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> का जीवन में सर्वोच्च स्थान है। श्रद्धावान लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः</span>.......<span lang="hi" xml:lang="hi">।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> श्रद्धा से ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> से फिर कर्म अर्थात् श्रद्धा एवं ज्ञान युक्त दिव्य कर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कर्म या</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2533/shashwat-pragya-oct-2017"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-10/aaa.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जीवन</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ओउम्</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;">1. <span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जीवन भगवान् का सर्वश्रेष्ठ वरदान</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> धरती पर भगवान् की सर्वश्रेष्ठ रचना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> का सबसे बड़ा अनुग्रह है तथा मनुष्य का जीवन पाकर सर्वश्रेष्ठ आचरण करें साथ ही जीवन में श्रेष्ठतम उपलब्धियों को अर्जित करके एक महान एवं पूर्ण सुखी सफल व संतुष्ट जीवन जीएं। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">2. <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> का धर्म का मर्म</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धां</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> भगस्य मूर्ध्नि व च सा वेदयामसि</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> का जीवन में सर्वोच्च स्थान है। श्रद्धावान लभते ज्ञानं तत्परः संयतेन्द्रियः</span>.......<span lang="hi" xml:lang="hi">।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> श्रद्धा से ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> से फिर कर्म अर्थात् श्रद्धा एवं ज्ञान युक्त दिव्य कर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कर्म या श्रेष्ठ आचरण ही जीवन का सबसे बड़ा व अन्तिम सत्य है। कर्म व दिव्य कर्म का ही परिणाम सफलता व समाधि या मुक्ति है। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">3. <span lang="hi" xml:lang="hi">साधु</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">सन्त या योगी का जीवन</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">सार्वजनिक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जीवन में वैभव व वैयक्तिक जीवन में तप</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संयम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सादगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सदाचार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> एवं अनुकरणीय आचरण यही हमारे महान साधु सन्तों व संन्यासियों की श्रेष्ठ परम्परा रही है। ढ़ोंग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आडम्बर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदर्शन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> नहीं हो सकते।</span>  </h5>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/oct-2017-1.jpg" alt="oct 2017 1"></img></p>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/oct-2017-2.jpg" alt="oct 2017 2"></img></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2017</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2533/shashwat-pragya-oct-2017</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2533/shashwat-pragya-oct-2017</guid>
                <pubDate>Sun, 01 Oct 2017 21:59:40 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/aaa.jpg"                         length="83375"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:right;"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> रामदेव</span></h5>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2482/shashwat-pragya-august-2017"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-10/156.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व समाधि का व्यवहारिक स्वरुप</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> के तीन चरण</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;" align="center"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व समाधि का सहज व्यवहारिक स्वरुप</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>1.   <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम चरण</span>- </strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> रूप से सहज होकर शरीर के एक</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अंग</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यंग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को शिथिल शरीर एवं इन्द्रिय रूप साधनों से अपने मन को हटाकर प्राणों के साथ प्रणव का अर्थ</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">भावना पूर्वक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जप करें। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong>2.   <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वितीय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> चरण</span>- </strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> के दूसरे चरण में ह्दय चक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आज्ञा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> चक या किसी अन्य स्थान विशेष पर नियन्त्रित या एकाग्र करके भाव समाधि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सहज</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> समाधि या भगवान् की अनन्त महिमा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अनन्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> गुण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वभाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व सामर्थ्य को विचार पूर्वक स्वीकार करते हुए सविचार समाधि या ध्यान का अभ्यास करते हुए भगवान् की स्तुति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रार्थना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> एवं उपासना में पूर्ण रूप से लीन हो जाना यह ध्यान का दूसरा चरण है। भगवान् ही समस्त ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संवेदना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सामर्थ्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शान्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> एवं आनन्द का मूल स्रोत या मूल आधार है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पूर्ण व शाश्वत सत्य है। इस भाव</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> या संकल्प के साथ भाव समाधि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> समाधि या संकल्प समाधि के साधक या योगी समाहित होकर ब्रह्म को सर्वाधार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वेश्वर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वज्ञ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वव्यापक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वान्तर्यामी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वस्व</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वकर्ता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वनियन्ता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> एवं संहर्त्ता स्वीकार करके भगवान की शरणागति में पूर्णतः प्रतिष्ठित हो जाता है। भगवान् की स्तुति से भगवान् में अनन्य प्रीति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रार्थना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पूर्णतः निरभिमानिता तथा भगवान् की उपासना से प्रभु के साथ एकत्व के भाव में साधक अवस्थित हो जाता है। भगवान् के साथ एकात्मता के दो स्वरुप हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्वाध्याय तथा दूसरा योग। </span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(35,111,161);"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाध्यायात्</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> योगम्</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">आसीत</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> योगात्</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाध्यायमामनेत्।</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(35,111,161);"><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाध्याय</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> योग</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्या</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> परमात्मा प्रकाशते।।</span> 1/28 (<span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> दर्शन व्यास भाष्य</span>)</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्ध</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्ध</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अतःकरण व शुद्ध आचरण से युक्त योगी जब भगवान् की पूर्ण श्रद्धा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व सामर्थ्य के साथ आराधना करता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की जैसे मोक्ष शास्त्रों में स्तुति की गई है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ही आत्मवेत्ता ऋषियों की तरह स्तुति करता हुआ साधक भगवान् के ध्यान में तल्लीन हो जाता है</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्वाध्याय रूप योग का साधन है। इस स्वाध्याय रूप ध्यान योग से साधक योग अर्थात् पूर्णतः चित्तवृत्ति निरोध की स्थिति में शनैः</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">शनैः</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्वाभाविक रूप् से प्रतिष्ठित हो जाता है अर्थात् ध्यानावस्थित चित्त या मन से चित्त व मन के भी पार आत्म स्वरूप या परमात्मा के स्वरूप में कुछ समय तक प्रतिष्ठित रहता है और आत्मा व परमात्मा के अनन्त ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अनन्त</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सुख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शान्ति</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व असीम आनन्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> में मग्न हो जाता है यह योग की स्थिति है। इस स्वाध्याय व योग रूपी ध्यान व समाधि के अभ्यास से साधक को परमात्मा का पूर्ण प्रकाश या अनुभूति होती है। यही भगवान की प्राप्ति आत्म साक्षात्कार या ब्रह्म साक्षात्कार है। </span></h5>
<h5 style="text-align:right;">(<span lang="hi" xml:lang="hi">शेष</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> अगले अंक में</span>........)</h5>
<h5 style="text-align:justify;"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/august-2017-1.jpg" alt="august 2017 1"></img></h5>
<p><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/august-2017-2.jpg" alt="august 2017 2"></img></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2017</category>
                                            <category>अगस्त</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2482/shashwat-pragya-august-2017</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2482/shashwat-pragya-august-2017</guid>
                <pubDate>Tue, 01 Aug 2017 21:59:21 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/156.jpg"                         length="103209"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादा</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्ठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैयक्तिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामूहिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवृत्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रज्ञा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्दर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भयमुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रामाणिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong>1-   <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादा</span>-</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विष्णोः</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्माणिपष्यत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यतोव्रतानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पस्पषे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्द्रस्ययुन्यःहरवा।।</span></strong></span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2394/shashwat-pragya-may-2017"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-10/37.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादा</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्ठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैयक्तिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामूहिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवृत्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वयं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रज्ञा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्दर्भ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भयमुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रामाणिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong>1-   <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादा</span>-</strong></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विष्णोः</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्माणिपष्यत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यतोव्रतानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पस्पषे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्द्रस्ययुन्यःहरवा।।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यजु</span>. 6/4</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">यस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विष्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपसते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रषिषं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यस्यदेवाः।।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋग्वे</span>. 10/121/2</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">संम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्माण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कानून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चक्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रचयिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्याय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अकाट्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवष्यं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतः</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदानुकूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शास्त्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदेशों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संदेश</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आज्ञा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपदेशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभुतेन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गमेमहिमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रुतेन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विराधिणि।।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">2-    <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संविधान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कानून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादा</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संविधान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कानून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यद्यपि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईश्वरीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुलना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कानून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूनताएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कानून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संवैधानिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रावधानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कानूनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भीतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्यूनताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कानून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्यथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुःख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकटों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कानून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भुगतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>3-  <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कानून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादा</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्ट्वा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूपे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्याकरोत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्यानृते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रजापतिः।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अक्षद्धाम</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दधात्</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रजापतिः।।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यजुर्वेद</span> 19/66</strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">परमात्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रचना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">असत्य</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">शुभ</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">अशुभ</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मबोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिकुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुःख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अशांति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपराध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शंका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लज्जा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्लानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरूद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तात्कालिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्भयता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संघर्ष</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिकुलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तात्कालिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/may1-2017.jpg" alt="may1 2017"></img></span></p>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/may-2-2017.jpg" alt="may 2 2017"></img></span></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2017</category>
                                            <category>मई</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2394/shashwat-pragya-may-2017</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2394/shashwat-pragya-may-2017</guid>
                <pubDate>Mon, 01 May 2017 21:59:27 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/37.jpg"                         length="212538"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>योगी का त्रैतवाद</strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;">हम सब आत्माएं स्वभाव से ही योगी है। योगेष्वर भगवान श्री कृष्ण ने गीता के आठवें अध्याय के तीसरे श्लोक में <strong>स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते</strong> कहकर अध्यात्म को ही हमारा मूल स्वभाव, मूल प्रकृति, अपनी निजता या अपना मूल स्वरूप कहा है। अतः हम सब ईष्वर की दिव्य सन्तानों या ऋषि-ऋषिकाओं की महान सन्तानों वंषजों ऋषि पुत्र-ऋषि पुत्रियों या ईश्वर के बेटा-बेटियों का यह सर्वोपरि लक्ष्य होना चाहिए कि हम जीवन में सबसे प्रथम योगी बनें। <strong>तस्मात् योग भव</strong>- अर्जुन। प्रत्येक योगी भाई-बहन को योग के कुछ मूलभूत सिद्धान्तों का यथार्थ बोध उनका अभ्यास व आचरण अवष्य करना चाहिए।</h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2366/shashwat-pragya-april-2017"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-10/10.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>योगी का त्रैतवाद</strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;">हम सब आत्माएं स्वभाव से ही योगी है। योगेष्वर भगवान श्री कृष्ण ने गीता के आठवें अध्याय के तीसरे श्लोक में <strong>स्वभावोऽध्यात्ममुच्यते</strong> कहकर अध्यात्म को ही हमारा मूल स्वभाव, मूल प्रकृति, अपनी निजता या अपना मूल स्वरूप कहा है। अतः हम सब ईष्वर की दिव्य सन्तानों या ऋषि-ऋषिकाओं की महान सन्तानों वंषजों ऋषि पुत्र-ऋषि पुत्रियों या ईश्वर के बेटा-बेटियों का यह सर्वोपरि लक्ष्य होना चाहिए कि हम जीवन में सबसे प्रथम योगी बनें। <strong>तस्मात् योग भव</strong>- अर्जुन। प्रत्येक योगी भाई-बहन को योग के कुछ मूलभूत सिद्धान्तों का यथार्थ बोध उनका अभ्यास व आचरण अवष्य करना चाहिए। योग, अध्यात्म व जीवन के इन मूलभूत सत्य सिद्धान्तों को हम सूत्र रूप में तीन सिद्धान्तों के रूप में सभी योगी आत्माओं के लिए प्रस्तुत कर रहे हैं। मुझे पूर्ण विश्वास है कि योग संदेश के सभी पाठकों को हमारी इस सेवा से साधना के पथ व जीवन पथ में अवश्य ही सहायता मिलेगी। <br />1- संम्पूर्ण अस्तित्व का मूल आधार कर्त्ता, नियन्ता व संहती भगवान् परमात्मा, जिन तत्वों से इस पूरे अस्तित्व की रचना करता है वह प्रकृति तथा जिसके लिए ये सारी रचना है वह हम सब आत्माएं हैं। इन तीन तत्वों का यथार्थ बोध ही त्रैतवाद है। <br />2- संम्पूर्ण दृष्ट - अदृष्ट अस्तित्व में एक ब्रह्मतत्व समान रूप से नित्य व्यापक है। वह सर्वज्ञ, सर्वशक्तिमान, सर्वव्यापक, सर्वान्तर्यामी, अजर - अमर, नित्य अविनाषी, सर्वोपरिसत्ता है। यह योग का एकत्व है, परस्परता में पूरकता, कृतज्ञता सेवा एवं सुरक्षा आदि यह सहअस्तित्व है तथा सब जीव व जगत के साथ दिव्य प्रेम व करूणा यही विश्वबन्धुत्व है। एकत्व, सहअस्तित्व एवं विश्वबन्धुत्व ये योग की मूल विचारधारा या सिद्धान्त हैं। <br />3-  सत्य, प्रेम, करूणा, शुद्ध ज्ञान, शुद्ध कर्म एवं शुद्ध उपासना] ज्ञान योग, कर्मयोग एवं भक्तियोग, ईडा, पिडंग्ला एवं सुषुम्णा, अभीप्सा, त्याग एवं समर्पण ये योग की त्रिवेणी हैं। <br />4-   <strong>तपः स्वाध्याय ईश्वर प्राणिधानानि क्रियायोगः।</strong> योग दर्शन में साधन पाद के प्रथम सूत्र में महर्षि पतंजलि ने तप, स्वाध्याय एवं ईश्वर प्राणिधान को योग के प्रमुख तीन साधन व क्रिया योग कहा है। <br />5-   अज्ञान, अक्षग्ड़ां एवं अकर्मण्यता ये योग के तीन सबसे बडे़ बाधक तत्व या अवरोध है। भगवान तो हम सबको सदा सर्वत्र सब समय सर्वदा प्राप्त हैं जब ये तीन बाधांए हट जाती हैं तो ज्ञान, श्रद्धा एवं दिव्य कर्म, पुरुषार्थ व परमार्थ के द्वारा हम भगवान की अनुभूति कर लेते हैं।<br />6-   योगव्रती स्वदेशी व्रत व योव्रती बनकर हमें जीवन व जगत से रोग, दरिद्रता व पाप को मिटाकर स्वास्थ्य, समृद्धि व दिव्ययता से युक्त एक महान् परम वैभवशाली भारत बनाना है।<br />7-   प्रार्थना, श्रद्धा, भक्ति, समर्पण, पुरुषार्थ, कर्म, सेवा, तप व पुरुषार्थ चतुष्टय एवं परमार्थ निष्काम भाव से एक-एक पल भगवान के लिए जीना ये योग के तीन सोपान, सीढ़ियां या साधन हैं।<br />8-    व्रत, दीक्षा एवं श्रद्धा से सत्य एवं पारमार्थिक परम सत्य की अनुभूति की प्रक्रिया है। </h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);">व्रतेन दीक्षामाप्तेति दीक्षया-आजनेति दक्षिणाम्। </span></strong><br /><strong><span style="color:rgb(186,55,42);">दक्षिणा श्रद्धामाप्नोति श्रद्धया सत्यमाप्यते।।</span></strong></h5>
<p><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/april-2017.jpg" alt="april 2017"></img></span></strong></p>
<p><strong><span style="color:rgb(186,55,42);"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/april-20172.jpg" alt="april 20172"></img></span></strong></p>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2017</category>
                                            <category>अप्रैल</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2366/shashwat-pragya-april-2017</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2366/shashwat-pragya-april-2017</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Apr 2017 21:59:22 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-10/10.jpg"                         length="131411"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सफल आध्यात्मिक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन का स्वरूप</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">1.   दिव्य जीवन:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊँची निष्ठा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अखण्ड प्रचण्ड पुरुषार्थ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तपस्या</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मैत्री</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">करुणा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मुदिता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वात्सल्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता व उपलब्धियों से भरा पूर्ण अनुशासित दिव्यता युक्त आदर्श जीवन होना चाहिए</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेय मार्ग पर चलने वाले साधक योगी संन्यासी का जीवन।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">2. सूनापन नहीं पूर्ण तृप्ति होनी चाहिए:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अधिकांश लोगों के जीवन में सूना-सूना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खालीपन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अधूरापन या किसी भी प्रकार की एक गहरी असंतुष्टि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अतृप्ति अथवा असंतोष दिखाई देता है और उसी अतृप्ति को भरने के लिए व्यक्ति केवल बाहर</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2313/shashwat-pragya-feb-2017"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-09/605.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">सफल आध्यात्मिक </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन का स्वरूप</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">1.   दिव्य जीवन:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊँची निष्ठा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अखण्ड प्रचण्ड पुरुषार्थ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तपस्या</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मैत्री</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">करुणा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मुदिता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वात्सल्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता व उपलब्धियों से भरा पूर्ण अनुशासित दिव्यता युक्त आदर्श जीवन होना चाहिए</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेय मार्ग पर चलने वाले साधक योगी संन्यासी का जीवन।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">2. सूनापन नहीं पूर्ण तृप्ति होनी चाहिए:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अधिकांश लोगों के जीवन में सूना-सूना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खालीपन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अधूरापन या किसी भी प्रकार की एक गहरी असंतुष्टि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अतृप्ति अथवा असंतोष दिखाई देता है और उसी अतृप्ति को भरने के लिए व्यक्ति केवल बाहर की सत्ता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक सुख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक सम्बन्धों एवं बाह्य ऐश्वर्य पर केन्द्रित हो जाता है और परिणामत: पूर्ण सुखी नहीं हो पाता।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन का एक यह निभ्र्रान्त अकाट्य अटल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्विवादित शाश्वत सत्य है कि हम केवल बाह्य या केवल आन्तरिक सुख से पूर्ण सुखी व संतुष्ट नहीं हो सकते। यो वै भूमा तत्सुखं नाल्पे सुखमस्ति (उपनिषद्) अर्थात् जब तक हम स्वयं में तथा समष्टि में पूर्णता की अनुभूति नहीं करेंगे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तब तक जीवन में क्षणिक सुखों के चक्रव्यूह से बाहर निकल कर अपरा व परा विद्या के द्वारा पूर्णता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण सुख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण शान्ति व पूर्ण संतुष्टि के साथ जीवन को नहीं जी सकते।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">3.   एकांङ्की नहीं समग्र दृष्टि होनी चाहिए:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">केवल भौतिकता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल आध्यात्मिकता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल ज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल भक्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल कर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल प्रेम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल राजयोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल हठयोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल ध्यान अथवा केवल समाधि ही पूर्ण सत्य है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल जगत् या केवल ब्रह्म ही सत्य है। इस प्रकार की एकाङ्की सोच या दृष्टि रखने वाला साधक स्वयं एक गहरी भ्रान्ति में जीता है तथा समाज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र व विश्व में भी जैसा जिसका सामथ्र्य है उतने स्तर पर भ्रान्तियां फैलाता है। हमारे पिण्ड से लेकर ब्रह्माण्ड तक परस्परतायें पूर्णता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वबन्धुत्व</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सहअस्तित्व</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एकत्व एवं संगठित रूप से पूरा अस्तित्व चल रहा है। मूत्र्त-अमूत्र्त</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्ट-अदृष्ट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञात एवं अज्ञात सत्यों अर्थात् भौतिकता व आध्यात्मिकता के प्रति एक समग्र एवं विवेकपूर्ण दृष्टिकोण रखना चाहिए। साथ ही समग्र व विवेकपूर्ण दृष्टिकोण के अनुरूप ही हमारा आचरण भी वैसा ही होना चाहिए। आचरण के बिना केवल दृष्टि या केवल निष्ठा मात्र से भी हम पूर्ण सत्य की अनुभूति नहीं कर सकते। अत: ज्ञान अर्थात् दृष्टि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म अर्थात् आचरण तथा उपासना अर्थात् भक्ति तीनों के प्रति हमारी पूर्ण सजगता होनी चाहिए। संतुलित व समग्र दृष्टि ही साधक को सत्य व परम सत्य तक ले जाती है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">4.   योगी या साधक की कुशलताएं:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">योग:कर्मसु कौशलम्</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समत्वं योग उच्यते</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योगश्चित्तवृत्ति निरोध:</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योगोहि प्रभवाप्ययौ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योग: समाधि:। योगोभवति दु:खहा। अयं तु परमोधर्मो यत् योगेन आत्मदर्शनम्। भौतिक जीवन में जो असफल रहा है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योग एवं अध्यात्म के मार्ग पर वह व्यक्ति कभी भी सफल नहीं हो सकता।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अत: असफल व्यक्ति के लिए न तो सांसारिक और न ही आध्यात्मिक जीवन में कुछ उपलब्ध हो पाता है। योगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">साधक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी या आध्यात्मिक मार्ग के पथिक व्यक्ति के जीवन में पूर्ण शुद्ध आचरण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वक्तृत्व</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्तृत्व</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चरित्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान-विज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योग-अध्यात्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संगीत-साहित्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्संग-स्वाध्याय एवं नेतृत्व की मूलभूत योग्यता व कुशलता तो अवश्य ही होनी चाहिए।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">योगी के जीवन में उपरोक्त मूलभूत कुशलताएं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हर समय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक क्षेत्र में</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समत्व</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">एकाग्रता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थूल दोषों का पूर्ण अभाव तथा मन के स्तर पर प्रसुप्त रहने वाले मानवीय दोषों दुर्बलताओं या पराधीनताओं का भी क्रमश: क्षय तथा निरन्तर सभी प्रकार के शुभ व दित्यता का उदय विकास</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अविचलित प्रज्ञा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अविचलित श्रद्धा व निष्ठा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अविचलित कर्म पुरुषार्थ वाला स्थितप्रज्ञ होना चाहिए। घी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">घृति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्मृति विचलित नहीं होना चाहिए। यह प्रज्ञापराध योगी के जीवन की सबसे बड़ी बाधा है। योगी को जीवन मुक्त या विदेह जैसी स्थिति में जीवन का हर पल अभ्यास करना चाहिए</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे आत्मद्रष्टा व दिव्य कर्म का स्रष्टा होना चाहिए। योग का बाह्य व आन्तरिक पूरा जीवन सभी प्रकार की दिव्यता से युक्त होना चाहिए। परिस्थिति चाहे जैसी हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योगी की मन:स्थिति सदा ऊँची व दिव्य ही होनी चाहिए।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">5.  साधन व साध्य की शुचिता:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तामसिक व राजसिक लोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख सम्बन्ध एवं विविध सफलता इन छ: प्रकार के लक्ष्यों को पाने के लिए जीवन में कुछ भी करने के लिए तैयार हो जाते हैं अर्थात् इन लक्ष्यों या साध्यों की प्राप्ति हेतु सम्बन्धों को हिंसा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">झूठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तार-तार कर देना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बेईमानी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">छल-कपट</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फूट डालना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रोध व अहंकारादि दोषपूर्ण व अधर्मयुक्त आचरण करने में भी संकोच नहीं करते। योगी व्यक्ति को किसी भी प्रकार के भौतिक या आध्यात्मिक लक्ष्यों या साध्यों की प्राप्ति हेतु किसी भी प्रकार के अशुचितापूर्ण व अधर्मयुक्त साधन नहीं अपनाने चाहिए। सत्ता व सफलतादि की तरह ही धार्मिक कार्य जैसे गोशाला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा या स्वास्थ्य केन्द्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भण्डारा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अनाथालय या अन्य किसी भी प्रकार की गरीबों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">असहायों या दु:खी जीव-जन्तुओं की सेवादि के कार्यों के लिए रिश्वत</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बेईमानी या बुरे लोगों से दान या सहयोग लेना आदि भी आध्यात्मिक दृष्टि से दोषपूर्ण है। देह के द्वारा एवं देह के लिए किए जाने वाले सभी शुभ कार्य भी साधन हैं तथा अन्तिम साध्य अन्त:करण की शुद्धि व जीवन मुक्ति ही है। यह दृष्टि साधक की निरन्तर बनी रहनी चाहिए। सभी जीवों व सभी मनुष्यों की चाहे वे किसी भी क्षेत्र में भौतिकता व आध्यात्मिकता को अपने-अपने विवेक के अनुसार प्राथमिकता देते हुए कार्य कर रहे हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तत: प्रत्येक आत्मका की अन्तिम प्यास या मांग तो पूर्ण शाश्वत परम सत्य व परम सुख-शान्ति की प्राप्ति ही है। जीवन की इस अनादि व अनन्त की यात्रा में अन्तत: व्यक्ति अभ्युदय से नि:श्रेयस की ओर बढ़ता है। यही मानवमात्र का मूल स्वभाव या हम सब आत्माओंकी मूल प्रकृति व अन्तिम परिणति है। जीवन की इस यात्रा में यह सत्य जिसको जितनी जल्दी समझ में आ जाऐगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य जीवन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन मुक्ति व पूर्णता की यात्रा उतनी ही शीघ्र पूर्ण हो जायेगी। टुकड़ों-टुकड़ों में भौतिक या आध्यात्मिक जीवन के सत्यों को नहीं समझा जा सकता। अत: हमने यहाँ पांच बिन्दुओं या सन्दर्भों के माध्यम से जीवन के सत्य का समग्रता के साथ अभिव्यक्ति देने का प्रयत्न किया है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक दृष्टि से जिसका जीवन सफल होगा उसके जीवन में भौतिक रूप से कम या अधिक आकार व प्रकार में सफलता अवश्य देखने को मिलेगी लेकिन आध्यात्मिकता के बिना तामसिक व राजसिक साधनों के द्वारा यदि कोई भौतिक सत्ता या सफलता आदि प्राप्त कभी कर लेता है तो उसके मन में जीवन में आन्तरिक सुख-शान्ति व संतोष कदापि नहीं हो सकता। सभी प्रकार के बाह्य ऐश्वर्य को तो आप पैसादि से खरीद या अर्जित कर सकते हो परन्तु आध्यात्मिक ऐश्वर्य को तो आप तप</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग व दिव्य आचरण के बिना किसी भी कीमत पर प्राप्त नहीं कर सकते।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जिन आत्माओं ने इस दिव्य जीवन को श्रेय पथ को ही अपने जीवन का एकमात्र अन्तिम ध्येय मान लिया है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी दिव्य आत्माओं के साथ हम एकात्म होकर इस यात्रा पर आगे बढऩा चाहते हैं। मुझे पूर्ण विश्वास है कि इस यात्रा में हमें बहुत से सहयात्री मिलेंगे। अभ्यास दोष से कुछ साधक शिथिल भी पड़ेंगे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">परन्तु जिन दिव्य आत्माओं का प्रारब्ध</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्साह व अभ्यास बहुत उन्नत है वे सौ प्रतिशत हमारे साथ इस दिव्य जीवन व दिव्य जगत की दिव्य यात्रा में पूर्ण प्रामाणिकता के साथ आगे बढ़ती रहेंगी। पारिवारिक व पारमार्थिक दृष्टि से सम्बन्धों का जो सम्यक् निर्वहन नहीं करता वह जीवन में कभी भी सुखी नहीं हो सकता। अत: जीवन के समस्त संघर्षों व साधनाओं में पारिवारिक या पारमार्थिक सम्बन्धों में विश्वासघात</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">द्रोह</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कृतघ्नता का आचरण कदापि नहीं करना चाहिए। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2017</category>
                                            <category>फरवरी</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2313/shashwat-pragya-feb-2017</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2313/shashwat-pragya-feb-2017</guid>
                <pubDate>Wed, 01 Feb 2017 21:59:00 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-09/605.jpg"                         length="44647"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ति का व्यावहारिक दर्शन व सिद्धान्त</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">दि</span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्य जीवन जीने के तीन सोपान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">साधन या उपाय हैं। योगी को जीवन में तीन सबसे बड़े कार्य करने होते हैं। एक आसन व व्यायाम से शरीर की शुद्धि तथा प्राणायाम व ध्यान से अन्त:करण या चित्त की शुद्धि एवं अष्टांग योग के अन्तर्गत यम-नियमों से आचरण की शुद्धि। जब एक मनुष्य की ये तीन शुद्धि हो जाती हैं तो वह मनुष्य देवता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">महामानव या महापुरुष बन जाता है। उसका जीवन दिव्य जीवन बन जाता है। अर्थात् शारीरिक दु:ख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक दु:ख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उदासी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">परेशानी आदि</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2289/shashwat-pragya-janvary-2017"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-09/215.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्ति का व्यावहारिक दर्शन व सिद्धान्त</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">दि</span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्य जीवन जीने के तीन सोपान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">साधन या उपाय हैं। योगी को जीवन में तीन सबसे बड़े कार्य करने होते हैं। एक आसन व व्यायाम से शरीर की शुद्धि तथा प्राणायाम व ध्यान से अन्त:करण या चित्त की शुद्धि एवं अष्टांग योग के अन्तर्गत यम-नियमों से आचरण की शुद्धि। जब एक मनुष्य की ये तीन शुद्धि हो जाती हैं तो वह मनुष्य देवता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">महामानव या महापुरुष बन जाता है। उसका जीवन दिव्य जीवन बन जाता है। अर्थात् शारीरिक दु:ख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक दु:ख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उदासी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">परेशानी आदि तथा जीवन में आचरण स्वभाव आदि के दोष स्वरूप दूसरों से मिलने वाले समस्त दु:खों का नितान्त अभाव हो जाता है। सभी प्रकार के अज्ञान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अभाव</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दु:ख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शोक आदि से मुक्त जीवन ही वास्तव में जीवन मुक्ति है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यही मुक्ति का मूल सिद्धांत है। जो व्यक्ति इस जीवन को फूलों की तरह खिलता हुआ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हँसता हुआ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुगन्धित (अपने सुकर्मों की गन्ध से) जीवन जीता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वही जीवन मुक्त योगी है और इसी में जीवन मुक्त योगी को लक्षण हैं तथा वह निश्चित रूप से मरने के बाद भी मुक्त ही होता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">किन्तु जो यहाँ दु:ख से मुक्त नहीं हो पाया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वह मृत्यु के बाद मोक्ष को प्राप्त कर पायेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यह कहा नहीं जा सकता।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आसन व व्यायाम:</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा विज्ञान के अब तक के अनुसंधान इस निष्कर्ष पर पहुँचे हैं कि कम से कम प्रत्येक स्वस्थ व्यक्ति को भी प्रतिदिन 20 से 30 मिनट आसन व व्यायाम अवश्य करना चाहिये</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे कि रोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बुढ़ापा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दु:ख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तनाव व तनावजनित रोगादि से सर्वथा मुक्त रह सके।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;" align="center"><strong><span lang="hi" style="color:rgb(186,55,42);" xml:lang="hi">युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;" align="center"><strong><span lang="hi" style="color:rgb(186,55,42);" xml:lang="hi">युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दु:खहा।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;" align="right"><strong><span lang="hi" style="color:rgb(186,55,42);" xml:lang="hi">गीता ६/७</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात् जिसका आहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त चेष्टाएं या क्रियाएं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निद्रा व जागरण सब युक्त हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उचित हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्तुलित हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके लिए यह योग दु:ख का नाशक बन जाता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कोई कितना ही बड़ा महापुरुष</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">तपस्वी क्यों न हो यदि वह आसन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम या आहार आदि की अवहेलना करेगा तो शारीरिक कष्टों से मुक्त हो ही नहीं सकता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">इस यथार्थ को झुठलाया नहीं जा सकता। अनेकों महापुरुषों का जीवन इसका प्रत्यक्ष प्रमाण है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्हें आध्यात्मिक दृष्टि से बहुत ऊँचा जीवन जीते हुए भी आसन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम आदि के अभाव में सामान्य रोगों से लेकर कैन्सर आदि बड़े रोगों से उन्हें पीडि़त होना ही पड़ा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायामपूर्वक ध्यान:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन कम से कम आधा घण्टा प्राणायाम पूर्वक ध्यान करने से अन्त:करण की शुद्धि होकर समाधि की प्राप्ति होती है। प्राणायाम का फल बताते हुए योगदर्शन में लिखा है-</span></h5>
<h5 style="text-align:center;"><strong><span style="color:rgb(186,55,42);">'<span lang="hi" xml:lang="hi">तत: क्षीयते प्रकाशावरणम्</span>’ (<span lang="hi" xml:lang="hi">योग. २/५२)</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;">'<span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणो ब्रह्मेति</span>’ (<span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषद्) अर्थात् जो संस्कार हमने क्रिया योग से तनू किये थे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वे ध्यान से समूल नष्ट हो जाते हैं। </span>'<span lang="hi" xml:lang="hi">योगाङ्गानुष्नादशुद्धिक्षये ज्ञानदीप्तिरावेवकख्याते:</span>’ (<span lang="hi" xml:lang="hi">योग. १/२८) अर्थात् प्राणायाम पूर्वक ध्यान से चित्त की अशुद्धि का क्षय होने पर ज्ञान का प्रकाश बढ़ता ही रहता है जब तक कि पूर्ण विवेक प्राप्त न हो जाये।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम व ध्यान के अभ्यास के बिना किसी को भी इन्द्रिय व अन्त:करण की शुद्धि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मन पर विजय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">चित्तवृत्तियों का निरोध</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मबोध व परमात्म तत्व का बोध हो ही नहीं सकता।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अष्टांग योग के अन्तर्गत यम-नियमों का पालन:</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यम-नियमों का पालन करने से आत्मिक शुद्धि होती है। शुद्ध आत्मा का अन्तिम सत्य है आचरण की पवित्रता। </span><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>'<span lang="hi" xml:lang="hi">आचारहीन: न पुनन्ति वेदा:।</span>’ (</strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>ऋग्वेद)</strong></span> अर्थात् आचरण से हीन व्यक्ति को तो वेद की ऋचाएं भी पवित्र नहीं कर पाती हैं। आचरण की पवित्रता ही मनुष्य जीवन का परम पुरुषार्थ है।<span style="color:rgb(186,55,42);"> </span></span><strong><span style="color:rgb(186,55,42);">'<span lang="hi" xml:lang="hi">अथ त्रिविधदु:खात्यन्तनिवृत्तिरत्यन्त पुरुषार्थ:।</span>’</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधिभौतिक</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आधिदैविक व आध्यात्मिक तीन प्रकार के दु:खों का सर्वथा अभाव ही परम पुरुषार्थ है। </span><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>'<span lang="hi" xml:lang="hi">यत: प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम्।</span> </strong></span><span lang="hi" xml:lang="hi"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong>स्वकर्मणा तमभ्यच्र्य सिद्धिं विन्दति मानव:।।</strong></span> (गीता १८/४६) अर्थात् जिससे सभी प्राणी जन्म लेते हैं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे यह सारा जगत व्याप्त है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उस परमात्मा की अपने कर्म से पूजा करके मनुष्य सिद्धि को प्राप्त कर लेता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;">'<span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्र मे शतायुषा</span>’ (<span lang="hi" xml:lang="hi">वेद) अर्थात् मैं पवित्रता पूर्वक जीते हुए सौ वर्ष की आयु को प्राप्त करूँ।</span></h5>
<h5 style="text-align:center;" align="center"><strong><span lang="hi" style="color:rgb(186,55,42);" xml:lang="hi">स्वे-स्वे कर्मण्यभिरत: संसिद्धिं लभते नर:।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;" align="center"><strong><span lang="hi" style="color:rgb(186,55,42);" xml:lang="hi">स्वकर्मनिरत: सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:center;" align="right"><strong><span lang="hi" style="color:rgb(186,55,42);" xml:lang="hi">गीता (१८/४५)</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने-अपने स्वकर्म में जो व्यक्ति लगा रहता है वह सिद्धि को प्राप्त कर लेता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">अत: योगी आसन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणायाम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान व यम-नियमों का सतत पालन करते हुए अपने आचरण की दिव्यता व पवित्रता से स्वयं आनन्दित रहता हुआ सर्व जगत हितकारी बन जाता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यम-नियमों के पालन के बिना योगी होना तो बहुत ऊँची व बहुत दूर की बात है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वह एक अच्छा इन्सान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छा माता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पिता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शिष्य</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छा किसान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापारी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नेता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिनेता व एक आदर्श नागरिक भी नहीं बन सकता है। यदि कोई व्यक्ति यम-नियमों के पालन के बिना अध्यात्म की बात करता है तो वह कोरा पाखण्ड ही है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि पूरा यम-नियम ही अध्यात्म की आधारशिला है। अध्यात्म के मूल सिद्धान्त</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">रीति</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नीति व अध्यात्म का पूरा दर्शन यम-नियमों पर ही टिका हुआ है।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2017</category>
                                            <category>जनवरी</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2289/shashwat-pragya-janvary-2017</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2289/shashwat-pragya-janvary-2017</guid>
                <pubDate>Sun, 01 Jan 2017 21:59:31 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-09/215.jpg"                         length="260761"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>श्रद्धेय योगऋषि परम पूज्य स्वामीजी महाराज की शाश्वत प्रज्ञा से नि:सृत शाश्वत सत्य...</title>
                                    <description><![CDATA[<h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यथार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरूप</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रान्तियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रान्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चर्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">1. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मयोग।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2679/shashwat-pragya-dec-2016"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-11/70.jpg" alt=""></a><br /><h4 style="text-align:center;" align="center"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यथार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरूप</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रान्तियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रमपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भ्रान्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चर्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">1. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मयोग।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयत्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंशिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिकवादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिन्तन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसन्नता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्रोत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निमित्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्मयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिणामत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पत्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपरोक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वस्तुएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभूति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामर्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामर्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदाहरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामर्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐश्वर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सच्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्मवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">2. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सामान्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रियान्वित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अल्पविवेक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोषपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखदायी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुखदायी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपरीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चेतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संन्यासी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तहत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्पों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करवाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धरती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शाश्वत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मायें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदाहरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">3. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दैवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसुरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पदा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 16</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्याय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दैवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> 26 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुणों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्णन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्भयता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्मलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाध्याय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तप</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सरलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अहिंसा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अक्रोध</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अहंकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">त्याग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शान्ति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उदारभाव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दया</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लालच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोमलता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अचापल्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेजस्विता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धृति</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शुद्धता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">द्रोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घमण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दैवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुणों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विपरीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसुरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्गत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसुरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span style="color:rgb(0,0,0);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">अहंकारं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बलं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्पं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रोधं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संश्रिता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मामात्मपरदेहेषु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयका</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in">4. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बताया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वमय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वातीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वास्यमिदं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वम्।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खलु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इदं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वासुदेव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वम।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पश्यति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वत्र।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वमचमयि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पश्यति।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिप्राय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बन्धों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राणियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगत्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सत्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर्रात्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <strong><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वकर्मणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तमभ्यर्च।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> </span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">5. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्येय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामाजिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धार्मिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यद्यपि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घटित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंशिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विचारधारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्याण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भयंकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संघर्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">खून</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">खराबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धान्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span>’<span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईश्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सन्तान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साम्राज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साम्प्रदायिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीमा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विरोध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वार्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लालची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अविवेकपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृत्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोषों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यथार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिथ्याज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तज्जन्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दोषपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवृत्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोषपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीये।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगठन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्येय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिये।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>शाश्वत प्रज्ञा</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2016</category>
                                            <category>दिसम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2679/shashwat-pragya-dec-2016</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2679/shashwat-pragya-dec-2016</guid>
                <pubDate>Thu, 01 Dec 2016 21:59:05 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-11/70.jpg"                         length="54877"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        