<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/633/%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%8D-%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%AF-%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%80-%E0%A4%9C%E0%A5%80-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>परम् पूज्य स्वामी जी महाराज - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/633/rss</link>
                <description>परम् पूज्य स्वामी जी महाराज RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>पतंजलि गुरुकुलम्</title>
                                    <description><![CDATA[<p class="Subhead-2" style="margin-right:2.85pt;text-align:right;" align="right"><span lang="hi" style="font-size:11pt;line-height:120%;font-family:'Nirmala UI', sans-serif;color:#000000;" xml:lang="hi">साध्वी</span><span lang="hi" style="font-size:11pt;line-height:120%;font-family:Mangal, serif;color:#000000;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-size:11pt;line-height:120%;font-family:'Nirmala UI', sans-serif;color:#000000;" xml:lang="hi">देवशक्ति</span><span lang="en-gb" style="font-size:11pt;line-height:120%;font-family:Mangal, serif;color:#000000;" xml:lang="en-gb"><span>, </span></span><span lang="hi" style="font-size:11pt;line-height:115%;font-family:'Nirmala UI', sans-serif;color:#000000;" xml:lang="hi">वैदिक</span><span lang="hi" style="font-size:11pt;line-height:115%;font-family:Mangal, serif;color:#000000;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-size:11pt;line-height:115%;font-family:'Nirmala UI', sans-serif;color:#000000;" xml:lang="hi">कन्या</span><span lang="hi" style="font-size:11pt;line-height:115%;font-family:Mangal, serif;color:#000000;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-size:11pt;line-height:115%;font-family:'Nirmala UI', sans-serif;color:#000000;" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/432/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BF-%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%AE%E0%A5%8D"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-04/021.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भविष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माता</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सपनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माता</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊँचाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माता</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माता</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उचित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुर्भाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भविष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कान्वेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्कूलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑक्सफोर्ड</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कैम्ब्रिज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हावर्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्कूलों</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैचाचुसेट्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राचीनकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैभव</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सद्भाव</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुशलताएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद्धति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महर्षि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कणाद</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जैमिनी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाणिनी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्यभट्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्हीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषोत्तम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीराम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मर्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगेश्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रीकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्जुन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुगलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंग्रजों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">200 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैकॉले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्याय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधारित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्वस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैकोलिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महर्षि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दयानन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धानन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महापुरुषों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सपनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यश्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अखण्ड</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियों</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बाधाओं</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रूकावटों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीवित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैभव</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुन</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वापस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिलाया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभूतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हृदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोटि</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कोटि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नमन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सनातन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">’</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिकतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेतृत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पैदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिकाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वीर</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वीरागंनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सपनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">?</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्ययामृतमश्नुते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईशा</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषद्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमृतपद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगेश्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">- </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञानेन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदृशं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्रमिह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लभ्यते।।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्रों</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्लोकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्घोष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुनते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रश्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कान्वेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्कूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाँ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नौकरी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आजीविका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिगण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अमृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाँ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आशय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चरितार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भौतिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चकाचौंध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत्यन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">- </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">यतोऽभ्युदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नि</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेयस</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">।</span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्युदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नि</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेयस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समन्वय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद्धति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागरिकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्जना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषदों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूचिकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहस्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शरीर</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">,</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गीतात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिव्यक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद्धति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्युदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नि</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेयस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टिकोण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुभूति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जन्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद्धति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिन्दु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समन्वय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुनते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मस्तिष्क</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उठते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुणवत्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरा</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भविष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शेष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैयाक्तिक</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पारिवारिक</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सामाजिक</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धार्मिक</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राजनैतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोगिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीसरा</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वाङ्गीण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वरूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">? </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सके।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-04/03.jpg" alt="03"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्पादन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्परा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हों।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षित</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दीक्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बौद्धिक</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामाजिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वाङ्गीण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैयक्तिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चारित्रिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महामानव</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महापुरुष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुशलताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शास्त्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुशलता</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्तत्व</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कला</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">संगीत</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवसाय</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रबंधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेतृत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुशलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुशलता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभावनाऐं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोजने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नये</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">नये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सक्षम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> </h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रतों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पालन</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">:</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्मित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्याभ्यास</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रताभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रतों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्याभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समग्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बौद्धिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावनात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्रतों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चारित्रिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्येय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्येय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिनचर्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत्यन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुव्यवस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनायी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कक्षा</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> 5 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कक्षा</span> <span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">8 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमार</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिकाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span> <span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">4:00 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बजे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रह्ममूर्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्घोष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जागरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिकन्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रन्थों</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषद्</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गीता</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पञ्चोपदेश</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इत्यादि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शास्त्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्मरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">1 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">घण्टा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पवित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन्त्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुगन्धित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामग्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छात्रों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span> <span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">4:00 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रात्रिकाल</span> <span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">8:00 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बजे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बौद्धिक</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैचारिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अखण्ड</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहर्निश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निरन्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यश्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृपा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नालंदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक्षशिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहस्राब्धियों</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सहस्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब्धियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद्धति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्वजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फहराता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहेगा।</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">  </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2022</category>
                                            <category>जनवरी </category>
                                            <category>संस्कृति एवं संस्कार</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/432/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BF-%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%AE%E0%A5%8D</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/432/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BF-%E0%A4%97%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%AE%E0%A5%8D</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Jan 2022 21:32:12 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-04/021.jpg"                         length="449050"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        