<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/659/%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%A8-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A4%AC%E0%A4%B8%E0%A5%87-%E0%A4%AC%E0%A4%A1%E0%A4%BC%E0%A5%80-%E0%A4%B5-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3-%E0%A4%96%E0%A5%8B%E0%A4%9C" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>जीवन की सबसे बड़ी व महत्वपूर्ण खोज - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/659/rss</link>
                <description>जीवन की सबसे बड़ी व महत्वपूर्ण खोज RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>जीवन की सबसे बड़ी व महत्वपूर्ण खोज</title>
                                    <description><![CDATA[<p style="text-align:right;">साध्वी देवप्रिया  कुलानुशासिका एवं संकायाध्यक्षा<br />पतंजलि विश्वविद्यालय, हरिद्वार, उत्तराखंड, भारत</p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2925/jivan-ki-sabse-badi-va-mahatvapurn-khoj"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-12/162.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी सी कहानी से शुरु करते हैं एक सम्राट् का इकलौता बेटा एक बार कुसंग में पड़कर शराबी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जुआरी आदि दोषों से लिप्त होकर गलत रास्ते पर चल पड़ा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्राट् ने बहुत समझाया पर सब व्यर्थ रहा। आखिर मजबूर होकर राजा ने उसे एक दिन घर से निकाल दिया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सोचा था रोयेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पछतायेगा लौटकर आयेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">माफी मांगेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पर ऐसा कुछ नहीं हुआ। वह घर से चला गया और कीचड़ में धंसता ही चला गया। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">वह खूब पीकर पड़ा रहता था</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्राट् चिन्तित हुआ कि राज्य को आगे कौन सम्भालेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर जैसा भी हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">है तो आखिर बेटा। वर्षों बीत जाने पर राजा ने अपने एक व्यक्ति को उसे बुलाने के लिए भेजा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पर राजकुमार ने उसकी एक न सुनी। उसकी तरफ देखा तक नहीं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वह वापस लौट आया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर दूसरे मन्त्री को भेजा पर वह उससे इतनी मित्रता कर बैठा कि खुद भी उसी के रंग में रंग गया। वह भी पीने लगा और पीकर वहीं रह गया। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आखिर राजा ने अपने सबसे समझदार वजीर को भेजा। वह गया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वहाँ की परिस्थिति को समझा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे मित्रता की</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राजकुमार से भी मित्रता की और इतने विश्वास में ले लिया कि अब राजकुमार उसे पल-भर के लिए भी छोड़ना नहीं चाहता था। वह उनके साथ बैठता था</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शराब प्याले में डालता तो था पर पीता नहीं था पीने का नाटक भर करता था। वहाँ चल रहे नाँच गान को देखता तो था पर मन से कहीं और ही रहता था। उनके जैसा दिखता तो था मगर अन्दर से बिल्कुल अछूता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बिल्कुल निर्लिप्त कीचड़ में रहने वाले कमल की तरह। नदी में डूबने वाले को बचाने के लिए पानी में उतरा भी पर खुद नहीं डूबा और एक दिन वह राजकुमार को वापस महल में लौटा लाया। डूबते व्यक्ति को बचाने के लिए पानी में उसके पास उतरना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कपड़े गीले करना अनिवार्य है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल किनारे खड़े रहकर कोई तैरने के कितने भी सुन्दर उपदेश क्यों ना दे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बचा नहीं पायेगा। दूसरा व्यक्ति वह जो खुद तैरना नहीं जानता पर डूबते हुए को देखकर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जोश में आकर कूद पड़ता है बचाने के लिए</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भूल ही जाता है कि अभी तो मुझे तैरना आता ही नहीं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वह दूसरे को तो नहीं ही बचा पायेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ में खुद भी डूब जायेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि डूबने वाला दूसरे को भी पकड़कर डुबाने की कोशिश करता है। तीसरा व्यक्ति वह जो खुद अच्छे से तैरना जानता है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी में उतरेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद नहीं डूबेगा और डूबने वालों को भी बचा पायेगा वह सद्गुरु है। यह जीवन की सबसे बड़ी व सबसे महत्वपूर्ण खोज है। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">भाग्य से ऐसा गुरु किसी को मिल जाये तो वह उसे संसार सागर में डूबने से बचा लेगा। सद्गुरु यदि शिष्य के निकट नहीं आयेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ वह डूब रहा है तो बचा नहीं पायेगा। बेशक कहीं किनारे खड़े खुद को डूबने से बचा ले</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पर तुम्हें नहीं बचा पायेगा। इसलिए उपनिषदों में एक कथा आती है कि गुरु जब शिष्यों को पढ़ाता है तो अपना सिर काटकर घोड़े का सिर लगा लेता है और पढ़ाने के बाद घोड़े का सिर साइड में रखकर अपना सिर अर्थात् हाथी का सिर लगा लेता है। आलंकारिक वर्णन है। घोड़ा पशु का प्रतीक है। शिष्य भी तो पशु ही होता है पर यदि गुरु उसके स्तर तक नहीं उतरेगा तो उससे कनेक्ट नहीं हो पायेगा और जब तक कनेक्ट नहीं हो पायेगा उसे करेक्ट नहीं कर पायेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">और यदि सब समय उसी के स्तर पर जीने लगे तो कुछ भी सिखा नहीं पायेगा। आपने घरों में देखा होगा कि ऊँचे पद पर आसीन पिता भी घर में आकर बच्चे के सामने घोड़ा बनकर उसे अपनी पीठ पर बिठाकर घुमाता है। अत: सद्गुरु को शिष्य के स्तर पर नदी के पानी में उतरना होगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गीला होना होगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन यदि तैरना नहीं आया तो खुद भी डूबेगा और शिष्य को भी डुबायेगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए वही सद्गुरु बचा पायेगा जो शिष्य के निकट से भी निकट हो और कोसों दूर भी हो। बाहर से बिल्कुल साधारण हमारे जैसा ही दिखे और अन्दर से बिल्कुल ही अलग। जो बाहर से एक साधारण मनुष्य जैसा ही दिखे और साथ ही अन्दर से परमात्मा जैसा विराट् भी हो। जो बाहर परिधि पर खूब आपके साथ आनन्द करे और अन्दर से कभी केन्द्र से छूटे नहीं। इसलिए ऐसे सद्गुरु को पहचानना बहुत कठिन है। जो किनारे पर खड़े होकर बड़े-बड़े उपदेश करते हैं। उन्हें तुम पहचान तो लोगे पर वे तुम्हें डूबने से बचा नहीं पायेंगे क्योंकि उनके और तुम्हारे बीच में दूरी इतनी है कि सम्बन्ध नहीं जुड़ेगा</span>? <span lang="hi" xml:lang="hi">जो दूसरे को बचाने की जोखिम नहीं उठाता उसे तैरना आता ही है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यह भी संदिग्ध है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन मात्र जोखिम उठाने वाला ही बचा पायेगा यह भी मत सोच लेना क्योंकि कभी-कभी जोश में आकर वह मूढ़ व्यक्ति भी कूद पड़ता है बचाने के लिए जो खुद तैरना नहीं जानता। दो चीजें हैं एक है </span>Skill Power<span lang="hi" xml:lang="hi"> और दूसरी है- </span>Will Power <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों बहुत महत्वपूर्ण हैं। यदि </span>Will Power<span lang="hi" xml:lang="hi"> नहीं हो तो </span>Skill Power <span lang="hi" xml:lang="hi">बेकार चली जाती है और </span>Skill Power <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं है तो अकेली </span>Will Power<span lang="hi" xml:lang="hi"> कुछ नहीं कर पायेगी।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-12/183.jpg" alt="18"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय गुरुदेव कहते हैं कि जीवन को ऐसे जीवो जैसे कि कोई अभिनय हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लीला हो। महापुरुषों ने ऐसा ही जीया इसलिए उनके जीवन को कहते हैं- रामलीला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्ण लीला और साथ ही खेल को या अभिनय को ऐसे खेलो कि जैसे सचमुच का जीवन ही हो। इसलिए सद्गुरु कभी-कभी ऐसी लीला करते हैं कि लगता है यह भी बिल्कुल हमारे ही जैसे व्यक्ति हैं। डूबने वाले को लगता है कि जैसे मैं हाथ-पैर मार रहा हूँ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे ही यह बचाने वाला भी मार रहा है। वह हाथ-पैर तो मारता है लेकिन डूबने वाले से बिल्कुल ही अलग तरह</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण होश के साथ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण प्रेम के साथ डूबने वाला भी हाथ-पैर मारता है लेकिन पूर्ण बेहोशी में</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण भय और अज्ञान के साथ। इसलिए राम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्ण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दयानन्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुनानकदेव महात्मा बुद्ध</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान् महावीर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ये सब महापुरुष बाहर से वैसे ही कार्य करते थे जैसे कि हम सब करते हैं परन्तु अन्दर के भावों में जमीन-आसमान का अन्तर था। सौभाग्य से ऐसे गुरु हमें मिले हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने योगविद्या के माध्यम से अपने जीवन के साथ-साथ करोड़ों लोगों के जीवन को डूबने से बचाया है। आइये! हम सब उसी योग की शरण में आकर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योगगुरु की शरण में आकर अपने तन-मन व प्राण को योग के माध्यम से एक नौका बनाकर इस भवसागर से पार परम सुख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शाश्वत शान्ति और अनन्त ज्ञान व असीम आनन्द को प्राप्त करने के पात्र बनें। यही जीवन की सबसे बड़ी व महत्वपूर्ण खोज है। </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2023</category>
                                            <category>फरवरी</category>
                                            <category>अध्यात्म</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2925/jivan-ki-sabse-badi-va-mahatvapurn-khoj</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/2925/jivan-ki-sabse-badi-va-mahatvapurn-khoj</guid>
                <pubDate>Wed, 01 Feb 2023 21:54:43 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-12/162.jpg"                         length="318437"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>जीवन की सबसे बड़ी व महत्वपूर्ण खोज</title>
                                    <description><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align:right;line-height:normal;margin:0cm 0cm 0.0001pt 21.3pt;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">डॉ</span><span style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;">. </span><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">आचार्या</span><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">साध्वी</span><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">देवप्रिया</span><span style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;">, </span><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">संकायाध्यक्षा</span><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">एवं</span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:right;line-height:normal;margin:0cm 0cm 0.0001pt 21.3pt;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">कुलानुशासिका</span><span style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;">, </span><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">पतंजलि</span><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span><span style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;">, </span><span lang="hi" style="font-size:12pt;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">हरिद्वार</span></span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/446/%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%A8-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A4%AC%E0%A4%B8%E0%A5%87-%E0%A4%AC%E0%A4%A1%E0%A4%BC%E0%A5%80-%E0%A4%B5-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3-%E0%A4%96%E0%A5%8B%E0%A4%9C"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-04/66.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्राट्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इकलौता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुसंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पडक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शराबी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुआरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोषों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गलत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रास्ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सम्राट्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आखिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोचकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोयेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पछतायेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लौटकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">माफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मांगेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीचड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धंसता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खूब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शराब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्राट्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिन्तित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कौन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्भालेगा</span>? <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आखिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुलाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भेजा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजकुमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुनी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वापस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लौट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन्त्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भेजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मित्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आखिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझदार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वजीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भेजा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिस्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मित्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">राजकुमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मित्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजकुमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पल</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोडऩा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शराब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्याले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डालता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाटक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाच</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">गान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिल्कुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अछूता</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बिल्कुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्लिप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीचड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजकुमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वापस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लौटा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतरना</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कपड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गीले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनिवार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">केवल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किनारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैरने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुन्दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैरना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुझे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैरना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जायेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पकडक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डुबाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोशिश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">तीसरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैरना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतरेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सागर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बेशक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किनारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुम्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपनिषदों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिष्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़ाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काटकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़ाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साइड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थात्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आलंकारिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्णन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पशु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पशु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतरेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कनेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कनेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेक्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊँचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिठाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घुमाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतरना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गीला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैरना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डुबायेगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निकट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोसों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिल्कुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिल्कुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमात्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विराट्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खूब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आनन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छूटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहचानना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कठिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किनारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहचान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुम्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुम्हारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्बन्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोखिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उठाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैरना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संदिग्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोखिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उठाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैरना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीजें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> Skill Power <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>- Will Power<span lang="hi" xml:lang="hi">।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> Will Power <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> Skill Power <span lang="hi" xml:lang="hi">बेकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> Skill Power <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अकेली</span> Will Power <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पायेगी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जियो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिनय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लीला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महापुरुषों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">रामलीला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लीला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिनय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेलो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सचमुच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">कभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लीला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिल्कुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">पैर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हूँ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">पैर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मारता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिल्कुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णप्रेम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हाथ</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">पैर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मारता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेहोशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कृष्ण</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दयानन्द</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुनानकदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महात्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुद्ध</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महावीर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महापुरुष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाहर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परन्तु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जमीन</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">आसमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगविद्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डूबने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बचाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आइये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योगगुरु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तन</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नौका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भवसागर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुख</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">शाश्वत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शान्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असीम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आनन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2022</category>
                                            <category>फरवरी</category>
                                            <category>संस्कृति एवं संस्कार</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/446/%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%A8-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A4%AC%E0%A4%B8%E0%A5%87-%E0%A4%AC%E0%A4%A1%E0%A4%BC%E0%A5%80-%E0%A4%B5-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3-%E0%A4%96%E0%A5%8B%E0%A4%9C</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/446/%E0%A4%9C%E0%A5%80%E0%A4%B5%E0%A4%A8-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A4%AC%E0%A4%B8%E0%A5%87-%E0%A4%AC%E0%A4%A1%E0%A4%BC%E0%A5%80-%E0%A4%B5-%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AA%E0%A5%82%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3-%E0%A4%96%E0%A5%8B%E0%A4%9C</guid>
                <pubDate>Tue, 01 Feb 2022 21:50:33 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-04/66.jpg"                         length="87000"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        