<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/7058/%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B6" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>स्वमन्तव्यासन्तव्यप्रकाश: - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/7058/rss</link>
                <description>स्वमन्तव्यासन्तव्यप्रकाश: RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>स्वमन्तव्यासन्तव्यप्रकाश:</title>
                                    <description>
                        <![CDATA[<ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सदा विचार कर असत्य को छोड़ सत्य का ग्रहण करे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्यायकारियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को हटावे और न्यायकारियों को बढ़ावे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> आत्मा के समान सबका सुख चाहे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">न्यायकारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">देव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्वानों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को और अविद्वानों को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">असुर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पापियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">राक्षस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनाचारियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिशाच</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> चाहिए।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्वानों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अतिथि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">न्यायकारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> राजा और धर्मात्मा जन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतिव्रता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्त्री और स्त्रीव्रत पति का सत्कार करना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">देवपूजा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहाती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> है। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> विद्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सभ्यता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मात्मता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जितेन्द्रियतादि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की बढ़ती होवे और अविद्यादि दोष छूटें</span></h5></li></ul>...]]>
                    </description>
                
                                    <content:encoded>
                        <![CDATA[<br /><ul>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सदा विचार कर असत्य को छोड़ सत्य का ग्रहण करे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्यायकारियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को हटावे और न्यायकारियों को बढ़ावे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> आत्मा के समान सबका सुख चाहे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सो</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">न्यायकारी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">देव</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्वानों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को और अविद्वानों को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">असुर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पापियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">राक्षस</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनाचारियों</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिशाच</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मानना</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> चाहिए।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्वानों</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अतिथि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">न्यायकारी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> राजा और धर्मात्मा जन</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतिव्रता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> स्त्री और स्त्रीव्रत पति का सत्कार करना</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">देवपूजा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहाती</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> है। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> विद्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सभ्यता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मात्मता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जितेन्द्रियतादि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की बढ़ती होवे और अविद्यादि दोष छूटें</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> शिक्षा कहते हैं। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ब्रह्मादि के बनाए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ऐतरेयादि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> ब्राह्मण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुस्तक</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को पुराण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कल्प</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">गाथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और नाराशंसी मानना चाहिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को नहीं। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">खसागर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> से पार उतरे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कि जो सत्यभाषण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्संग</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यमादि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> योगाभ्यास</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यादानादि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> शुभ कर्म हैं</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हीं</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को तीर्थ समझना चाहिए</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इतर</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जलस्थलादि को नहीं।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> प्रारब्ध से बड़ा इसलिए है क्योंकि इससे संचित प्रारब्ध बनते हैं। इसके सुधरने से सब सुधरते और बिगडऩे से सब बिगड़ते हैं।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सबसे यथायोग्य स्वात्मवत् सुख</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">:</span><span lang="hi" xml:lang="hi">ख</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हानि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> में वत्र्तना श्रेष्ठ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अन्यथा</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> वत्र्तना बुरा समझना चाहिए।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कहते हैं जिससे शरीर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और आत्मा उत्तम होवे। वह निषेकादि श्मशानान्त सोलह प्रकार का है। इसको कत्र्तव्य समझना चाहिए और दाह के पश्चात मृतक के लिए कुछ भी न करना चाहिए।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञ</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कहते हैं जिसमें विद्वानों का सत्कार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यथायोग्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> शिल्प अर्थात् रसायन जो कि पदार्थविद्या के उपयोग और विद्यादि शुभगुणों का दान</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अग्निहोत्रादि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जिनसे वायु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वृष्टि</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जल</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> औषधि की पवित्रता करके सब जीवों को सुख पहुँचे। </span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> श्रेष्ठ और</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">दस्यु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> दुष्ट मनुष्यों को मानना चाहिए।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्यावत्र्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> इस भूमि का नाम इसलिए है कि इसमें आदिसृष्टि से आर्य लोग निवास करते हैं। इसके उत्तर में हिमालय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दक्षिण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> में विन्ध्याचल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पश्चिम</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> में अटक और पूर्व में ब्रह्म नदी है। इन चारों के बीच में जितना देश है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसको</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आर्यावत्र्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हैं और जो इनमें सदा रहते हैं उनको भी आर्य कहते हैं।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सांगोपांग वेदविद्याओं का अध्यापक</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सत्याचार</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> का ग्रहण और मिथ्याचार का त्याग करावे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिष्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसको</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> कहते हैं कि जो सत्यशिक्षा और विद्या ग्रहण करने योग्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मात्मा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विद्याग्रहण</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> की इच्छा और आचार्य का प्रिय करने वाला है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">माता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पिता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> व जो सत्य को ग्रहण करावे और असत्य को छुड़ावे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">गुरु</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहलाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> यजमान का हितकारी सत्योपदेष होवे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वह</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पुरोहित कहलाता है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">उपाध्याय</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> वेदों का एकदेश व अंगों को पढ़ाता हो।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिष्टाचार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> धर्माचरणपूर्वक ब्रह्मचर्य से विद्या ग्रहण कर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यक्षादि</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> प्रमाणों से सत्यासत्य का निर्णय करके सत्य का ग्रहण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असत्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> का परित्याग करे</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वही</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> शिष्टाचार है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> जो इसको करता है वह</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिष्ट</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहलाता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> है।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आप्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> यथार्थवक्ता</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">धर्मात्मा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सबके</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सुख के लिए प्रयत्न करता है</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> को</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">आप्त</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कहता</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> हूँ।</span></h5>
</li>
<li style="text-align:justify;">
<h5><span lang="en-in" xml:lang="en-in">‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">परीक्षा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">’ </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाँच</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> प्रकार की है। इसमें से प्रथम जो ईश्वर उसके गुण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्म</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वभाव</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> और वेदविद्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> प्रत्यक्षादि आठ प्रमाण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तीसरी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> सृष्टिक्रम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">चौथी</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> आप्तों का व्यवहार और पाँचवीं अपने आत्मा की पवित्रता विद्या</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">- </span><span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पाँच परीक्षाओं से सत्यासत्य का निर्णय करके सत्य का ग्रहण</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">असत्य</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> का परित्याग करना चाहिए।</span></h5>
</li>
</ul>]]>
                    </content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>अध्यात्म</category>
                                            <category>2025</category>
                                            <category>जनवरी</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3831/swamantvyasantvyaprakash</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3831/swamantvyasantvyaprakash</guid>
                <pubDate>Wed, 01 Jan 2025 17:40:35 +0530</pubDate>
                
                                    <dc:creator>
                        <![CDATA[योग संदेश विभाग]]>
                    </dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        