<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>        <rss version="2.0"
            xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
            xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
            xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom">
            <channel>
                <atom:link href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/89/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BF-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AF" rel="self" type="application/rss+xml" />
                <generator>योग संदेश RSS Feed Generator</generator>
                <title>पतंजलि विश्वविद्यालय - योग संदेश</title>
                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/tag/89/rss</link>
                <description>पतंजलि विश्वविद्यालय RSS Feed</description>
                
                            <item>
                <title>पतंजलि विश्वविद्यालय, हरिद्वार में शिक्षक सम्मान समारोह का आयोजन</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">05</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सितम्बर।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विवि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पावन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वपल्ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राधकृष्णन</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कलाम</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विवेकानंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विवि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलाधिपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यश्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मानित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कटियार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्गदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्विचारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकायाध्यक्ष</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3329/teacher-felicitation-ceremony-organized-in-patanjali-university--haridwar"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2024-06/416.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">05</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सितम्बर।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विवि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पावन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वपल्ली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राधकृष्णन</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कलाम</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विवेकानंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विवि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलाधिपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यश्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मानित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कटियार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्गदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्विचारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरणा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकायाध्यक्ष</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शोध</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पटैरिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षार्थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिदृश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबोधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वाभिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रस्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केंद्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रभारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमार्थदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विवि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलानुशासक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्षदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परामर्शदाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एन</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एस</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यादव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकायाध्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ओम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तिवारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तोरन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंह</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">परीक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमुख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अरविन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">छात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्याण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">बिपिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूबे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभागों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिकारीगण</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शोधार्थीगण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यार्थीगण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समारोह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संचालन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निवेदिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2023</category>
                                            <category>अक्टूबर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3329/teacher-felicitation-ceremony-organized-in-patanjali-university--haridwar</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/3329/teacher-felicitation-ceremony-organized-in-patanjali-university--haridwar</guid>
                <pubDate>Sun, 01 Oct 2023 21:28:49 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2024-06/416.jpg"                         length="220033"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि विश्वविद्यालय में राज्य स्तरीय के योगासन एवं खेल प्रतियोगिता का आयोजन</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 26</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> नवम्बर। </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि विश्वविद्यालय द्वारा हरिद्वार राज्य जिला स्तरीय योगासन एवं खेल प्रतियोगिता का शुभारंभ किया गया तथा साथ ही जिला स्तरीय योगासन एवं खेल प्रतियोगिता का समापन हुआ जिसमें मुख्य अतिथि के रूप में माननीय प्रति-कुलपति प्रो. महावीर अग्रवाल जी ने दीप प्रज्ज्वलन कर कार्यक्रम का शुभारंभ किया। विशिष्ट अतिथि के रूप में विश्वविद्यालय के कुलानुशासक स्वामी आर्षदेव जी तथा भाई राकेश कुमार जी वरिष्ठ उपाध्यक्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तराखण्ड राज्य योगासन एवं खेल एसोसिएशन रहे। इस अवसर पर मुख्य अतिथि जी ने कहा कि प्रतियोगिता में सहभागिता का महत्व है जीत-हार तो होती रहती है। यह सब मायने</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/56/patanjali-vishwavidyalay-me-rajya-stariya-ke-yogasan-evm-khel-pratiyogita-kaayijan"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-01/57-2.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 26</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> नवम्बर। </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि विश्वविद्यालय द्वारा हरिद्वार राज्य जिला स्तरीय योगासन एवं खेल प्रतियोगिता का शुभारंभ किया गया तथा साथ ही जिला स्तरीय योगासन एवं खेल प्रतियोगिता का समापन हुआ जिसमें मुख्य अतिथि के रूप में माननीय प्रति-कुलपति प्रो. महावीर अग्रवाल जी ने दीप प्रज्ज्वलन कर कार्यक्रम का शुभारंभ किया। विशिष्ट अतिथि के रूप में विश्वविद्यालय के कुलानुशासक स्वामी आर्षदेव जी तथा भाई राकेश कुमार जी वरिष्ठ उपाध्यक्ष</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तराखण्ड राज्य योगासन एवं खेल एसोसिएशन रहे। इस अवसर पर मुख्य अतिथि जी ने कहा कि प्रतियोगिता में सहभागिता का महत्व है जीत-हार तो होती रहती है। यह सब मायने नहीं रखती है। सच्चे खिलाड़ी को खेल भावना से खेलना चाहिए। स्वामी आर्षदेव जी ने कहा कि योग से आरोग्य मिलता है। भाई राकेश जी ने कहा कि खिलाड़ी जीवन में योग का आत्मसात करना चाहिए। </span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम में राष्ट्रीय एवं राज्य स्तर के निर्णायक प्रतिभागी एवं आयोजक मंडल के सभी सदस्य</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ. आरती पाल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ. रामजी मिश्रा</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ. भागीरथी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">श्री रंजीत</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">हरीश जौहर आदि उपस्थित रहे। यह जानकारी प्रतियोगिता के आयोजक सचिव एवं विश्वविद्यालय के क्रीड़ा अधिकारी डॉ. कपिल शास्त्री जी ने दी है।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2023</category>
                                            <category>जनवरी</category>
                                            <category>संस्था समाचार</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/56/patanjali-vishwavidyalay-me-rajya-stariya-ke-yogasan-evm-khel-pratiyogita-kaayijan</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/56/patanjali-vishwavidyalay-me-rajya-stariya-ke-yogasan-evm-khel-pratiyogita-kaayijan</guid>
                <pubDate>Sun, 01 Jan 2023 21:34:52 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-01/57-2.jpg"                         length="261480"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि विश्वविद्यालय में तृतीय राज्य स्तरीय योगासन खेल प्रतियोगिता का भव्य समापन</title>
                                    <description><![CDATA[<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 29</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> नवम्बर।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पतंजलि विश्वविद्यालय के विराट् सभागार में तृतीय राज्य स्तरीय योगासन खेल प्रतियोगिता का भव्य समापन समारोह संपन्न हुआ। यह प्रतियोगिता विगत तीन दिनों से महिला एवं पुरुष सब जूनियर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जूनियर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिनियर आदि सभी वर्गों के लिए गतिमान थी जिसमें उत्तराखण्ड राज्य के सभी जिलों के प्रतिभाशाली खिलाडिय़ों ने प्रतिभाग किया। समग्र प्रदर्शन के आधार पर हरिद्वार ने प्रथम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देहरादून ने द्वितीय तथा उधमसिंह नगर व नैनीताल ने संयुक्त रूप से तृतीय स्थान प्राप्त किया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम में मुख्य अतिथि पतंजलि विश्वविद्यालय के प्रति-कुलपति प्रो. महावीर जी ने उपस्थित प्रतिभागियों को संबोधित कर उन्हें आशीर्वाद</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/55/patanjali-vishwavidyalay-me-tritiya-rajya-stariya-yogasan-khel-pratiyogita-ka-bhavya-samapan"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-01/57-2.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, 29</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> नवम्बर।</span><span lang="hi" xml:lang="hi"> पतंजलि विश्वविद्यालय के विराट् सभागार में तृतीय राज्य स्तरीय योगासन खेल प्रतियोगिता का भव्य समापन समारोह संपन्न हुआ। यह प्रतियोगिता विगत तीन दिनों से महिला एवं पुरुष सब जूनियर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जूनियर</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सिनियर आदि सभी वर्गों के लिए गतिमान थी जिसमें उत्तराखण्ड राज्य के सभी जिलों के प्रतिभाशाली खिलाडिय़ों ने प्रतिभाग किया। समग्र प्रदर्शन के आधार पर हरिद्वार ने प्रथम</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देहरादून ने द्वितीय तथा उधमसिंह नगर व नैनीताल ने संयुक्त रूप से तृतीय स्थान प्राप्त किया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम में मुख्य अतिथि पतंजलि विश्वविद्यालय के प्रति-कुलपति प्रो. महावीर जी ने उपस्थित प्रतिभागियों को संबोधित कर उन्हें आशीर्वाद दिया एवं खेल प्रतिभा को विकसित करने हेतु उन्हें प्रेरित किया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस अवसर पर पतंजलि विश्वविद्यालय की कुलानुशासिका एवं प्राच्य संकाय की अध्यक्षा प्रो. साध्वी देवप्रिया जी ने कार्यक्रम की अध्यक्षता करते हुए पूज्य स्वामी जी महाराज एवं पूज्य आचार्य जी की तरह अहर्निश खेल मार्ग पर चलने का मार्गदर्शन दिया। उन्होंने कहा कि जीवन में अनुशासन की प्रेरणा हमें खेल एवं योग सिखलाता है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-01/58-2.jpg" alt="58-2"></img></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस अवसर पर भारतीय शिक्षा बोर्ड के कार्यकारी अधिकारी एवं सेवानिवृत्त वरिष्ठ प्रशासनिक अधिकारी डॉ. एन.पी.सिंह जी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उक्त आयोजक मंडल के उपाध्यक्ष एवं भारत स्वाभिमान के मुख्य केन्द्रीय प्रभारी भाई राकेश कुमार तथा पतंजलि विश्वविद्यालय के कुलानुशासक युवा संन्यासी स्वामी आर्षदेव जी का भी उद्बोधन प्राप्त हुआ। विभिन्न संस्थानों से आए निर्णायकों ने उस अवसर पर प्रशंसनीय भूमिका निभाई।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम का सफल संचालन व आभार शारीरिक शिक्षण एवं खेल विज्ञान विभाग के प्रभारी डॉ. रामजी मिश्रा ने किया। समापन समारोह में कार्यक्रम के सचिव एवं पतंजलि विश्वविद्यालय के क्रीड़ा अधिकारी डॉ. कपिल शास्त्री जी सहित श्री संदीप माणिकपुरी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ. भागीरथी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ. नरेन्द्र</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ. शिल्पा जी</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ. आरती पाल</span><span lang="en-in" xml:lang="en-in">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ. विपिन दूबे आदि उपस्थित रहे।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2023</category>
                                            <category>जनवरी</category>
                                            <category>संस्था समाचार</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/55/patanjali-vishwavidyalay-me-tritiya-rajya-stariya-yogasan-khel-pratiyogita-ka-bhavya-samapan</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/55/patanjali-vishwavidyalay-me-tritiya-rajya-stariya-yogasan-khel-pratiyogita-ka-bhavya-samapan</guid>
                <pubDate>Sun, 01 Jan 2023 21:32:08 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-01/57-2.jpg"                         length="261480"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>‘नव हरित क्रांति-एन एग्रो विजन’देश में नव-कृषि क्रांति की पहल</title>
                                    <description><![CDATA[<table style="border-collapse:collapse;width:99.9386%;border-width:1px;background-color:#BFEDD2;border-color:#BFEDD2;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8619%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(191,237,210);">
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तहत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजनाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजीटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सॉल्यूशन्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span style="color:rgb(35,111,161);"><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवक्रांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्रपात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">त्रिलोचन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महापात्रा</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">संभावनाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तलाशने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभावनाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिएट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाक्यूमेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रमेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चन्द</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अद्वितीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रताप</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देवेन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्मा</span></strong></span></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/433/%E2%80%98%E0%A4%A8%E0%A4%B5-%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4-%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF-%E0%A4%8F%E0%A4%A8-%E0%A4%8F%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E2%80%99%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%A8%E0%A4%B5-%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A4%BF-%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%AA%E0%A4%B9%E0%A4%B2"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-04/18.jpg" alt=""></a><br /><table style="border-collapse:collapse;width:99.9386%;border-width:1px;background-color:#BFEDD2;border-color:#BFEDD2;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8619%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(191,237,210);">
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तहत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजनाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजीटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सॉल्यूशन्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span style="color:rgb(35,111,161);"><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवक्रांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्रपात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">त्रिलोचन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महापात्रा</span></span></strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">संभावनाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तलाशने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभावनाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिएट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाक्यूमेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रमेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चन्द</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अद्वितीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रताप</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(186,55,42);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">देवेन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्मा</span></strong></span></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रामदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिशानिर्देशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेतृत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगभग</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> 150 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निस्तारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">नव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रांति</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एग्रो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजन</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">’</span><span lang="hi" xml:lang="hi">पुस्तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकलित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यक्षता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑनलाईन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">लाईन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गोल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चर्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अद्भुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुनियादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निस्तारण</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिवृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हेतु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तहत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजनाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैविक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशिक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैविक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाद</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उच्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुणवत्तायुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उर्वरक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न्यून</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूल्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुलभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तकनीकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहायता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डेवलप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहायता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीयो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मैपिंग</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जीयो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैंसिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौसम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्वानुमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुनियादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानकारियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसानी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुलभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकेंगी।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-04/36.jpg" alt="36"></img></span></p>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">संगोष्ठी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभिवृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजीटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सॉल्यूशन्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सैकड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाक्यूमेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिष्ठित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिकों</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलपतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहारिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सरकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हरित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रांति</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एग्रो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहारिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धरातल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उतारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निश्चित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एग्रो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माननीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महोदय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मृदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परीक्षण</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिजिटलाइजेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुहिम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिन्दुओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवहारिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लागू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">गोष्ठी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कल्याण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सचिव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिषद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महानिदेशक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">त्रिलोचन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महापा</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">0</span><span lang="hi" xml:lang="hi">त्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशिष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अतिथि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑनलाईन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयासों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सराहना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवक्रांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्रपात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंफ्रास्ट्रक्चर</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैज्ञानिकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सशक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टीम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जज्बा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षेत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजनाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सराहनीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सदस्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रमेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुस्तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किताब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन्साइक्लोपीडिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परेशानियाँ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तकनीकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समावेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निवारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बुनियादी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढांचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभावनाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तलाशने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभावनाएँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रिएट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाक्यूमेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एम्बेसेडर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंत्रालयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहूँगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एपलीकेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिपार्टमेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लैंड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिकार्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिपार्टमेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एग्रीकल्चर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नॉन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एग्रीकल्चर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साइंस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तकनीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरपूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्तमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अग्रसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पंत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तकनीकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">तेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रताप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आग्रह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अद्वितीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषज्ञों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चर्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भविष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सके।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषज्ञ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवेन्द्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शर्मा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्गदर्शन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाक्यूमेंटेशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यापक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबंधी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्वलंत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुद्दों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ध्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आकर्षित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकल्प</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैविक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैविक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पक्षधर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुधारने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेतृत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सक्षम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कविन्दर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एग्रोमनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुतिकरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वेदप्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नव</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">क्रांति</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एग्रो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पृष्ठभूमि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महानुभावों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीच</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंटरनेशनल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रॉप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिसर्च</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंस्टीट्यूट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेमी</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एरिड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ट्रोपिक्स</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us"> (</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">icrisat</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एच</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">शर्मा</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थशास्त्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाद्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us"> (</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">iFPRi</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पी</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जोशी</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मृदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us"> (</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">iISS</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निदेशक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संसाधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रबंधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषज्ञ</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us"> (</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">NRM Expert</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एल</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">, </span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">NIAEP</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निदेशक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सुरेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पॉल</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रॉफिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमार</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सेंटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सस्टेनेबल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एग्रीकल्चर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">वी</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">रामानुजन्युलु</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कर्नाटक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एग्रीकल्चर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राइस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमीशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">टी</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एन</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकाश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम्मारडी</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गाँव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">विजय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रताप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदित्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कृषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषज्ञों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रस्तुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए।</span> </h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2022</category>
                                            <category>जनवरी </category>
                                            <category>पतंजलि रिसर्च</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/433/%E2%80%98%E0%A4%A8%E0%A4%B5-%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4-%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF-%E0%A4%8F%E0%A4%A8-%E0%A4%8F%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E2%80%99%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%A8%E0%A4%B5-%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A4%BF-%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%AA%E0%A4%B9%E0%A4%B2</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/433/%E2%80%98%E0%A4%A8%E0%A4%B5-%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%A4-%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF-%E0%A4%8F%E0%A4%A8-%E0%A4%8F%E0%A4%97%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%8B-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A4%A8%E2%80%99%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B6-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%A8%E0%A4%B5-%E0%A4%95%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A4%BF-%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A4%BF-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%AA%E0%A4%B9%E0%A4%B2</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Jan 2022 21:30:40 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-04/18.jpg"                         length="278648"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि विश्वविद्यालय में आयोजित सात दिवसीय खेल कार्यशाला का समापन</title>
                                    <description><![CDATA[<table style="border-collapse:collapse;width:99.9552%;border-width:1px;background-color:#C2E0F4;border-color:#C2E0F4;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8654%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(194,224,244);">
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">खेलकूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंर्तराष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महावीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुशासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साध्वी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवप्रिया</span></strong></span></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, 16 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिसम्बर।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेलकूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्वाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशिक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोचिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयाम</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">’</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शीर्षक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवसीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑनलाईन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यशाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समापन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माननीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिरोमणि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span></h5>...]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/439/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BF-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AF-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%AF-%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B2-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-04/49.jpg" alt=""></a><br /><table style="border-collapse:collapse;width:99.9552%;border-width:1px;background-color:#C2E0F4;border-color:#C2E0F4;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8654%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(194,224,244);">
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानसिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(35,111,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">खेलकूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंर्तराष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सद्भाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विकसित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> : </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महावीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span></strong></span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(132,63,161);"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुशासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">: </span><span lang="hi" xml:lang="hi">साध्वी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवप्रिया</span></strong></span></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हरिद्वार</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, 16 </span><span lang="hi" xml:lang="hi">दिसम्बर।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेलकूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तत्वाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> ‘</span><span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशिक्षण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोचिंग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयाम</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">’</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शीर्षक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवसीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऑनलाईन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यशाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समापन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माननीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिरोमणि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माननीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुलपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शारीरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राचीनकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्नुविद्या</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मल्लयुद्ध</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> (</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुश्ती</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">) </span><span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यायाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खिलाड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शीश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऊँचा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमेशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गौरव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भविष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहेगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यशाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माननीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">कुलपति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">महावीर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अग्रवाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंर्तराष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेलकूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युद्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोककर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निभाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकायाध्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानविकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राच्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साध्वी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवप्रिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालक</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बालिकाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुशासन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मनुष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धैर्यवान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमार्थदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संबोधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेलकूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अग्रणी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकतवर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहलाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओलम्पिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मेडलों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्ग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रशस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">सात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिवसीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यशाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बागडोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्रा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">भागीरथी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निभायी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यशाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कटियार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">लिनेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खाखा</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कैप्टन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुनील</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारद्वाज</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">उमाकांत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंह</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">सागर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंह</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मुकेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिश्रा</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">राबिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंह</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाण्डेय</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अवधेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुमार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिंह</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">मनोज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साहू</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अंकन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिन्हा</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">अनीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पारवान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विषयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यशाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखें।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ललित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">डॉ</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">निर्विकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रो</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एन</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">एस</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">यादव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">कटियार</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">वी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">.</span><span lang="hi" xml:lang="hi">सी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">. </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पाण्डेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">, </span><span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोमदेव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टीम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कपिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शास्त्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राध्यापक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छात्र</span><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb">-</span><span lang="hi" xml:lang="hi">छात्राएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="en-gb" xml:lang="en-gb"> </span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2022</category>
                                            <category>जनवरी </category>
                                            <category>संस्था समाचार</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/439/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BF-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AF-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%AF-%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B2-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/439/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BF-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%AF-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%86%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A4-%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B8%E0%A5%80%E0%A4%AF-%E0%A4%96%E0%A5%87%E0%A4%B2-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B6%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%A8</guid>
                <pubDate>Sat, 01 Jan 2022 20:50:15 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-04/49.jpg"                         length="269133"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि की सेवाओं में आपकी भागीदारी</title>
                                    <description><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="margin-bottom:0.0001pt;text-align:right;" align="right"><span lang="hi" style="font-size:12pt;line-height:115%;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">आचार्य</span><span lang="hi" style="font-size:12pt;line-height:115%;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi"> </span><span lang="hi" style="font-size:12pt;line-height:115%;font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">बालकृष्ण</span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/995/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BF-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%93%E0%A4%82-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%86%E0%A4%AA%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-05/149.jpg" alt=""></a><br /><table style="border-collapse:collapse;width:100.026%;border-width:1px;background-color:#BA372A;border-color:#BA372A;" border="1"><colgroup><col style="width:99.8555%;" /></colgroup>
<tbody>
<tr>
<td style="border-width:1px;border-color:rgb(186,55,42);">
<h5><span style="color:rgb(255,255,255);"><strong>श्रद्धेय स्वामी जी के पावन सानिध्य में रहकर योग, यज्ञायुर्वेद, नेचुरोपैथी, एवं एक पूर्ण आध्यात्मिक जीवनशैली का आनंद ले और एक एक पूर्ण स्वस्थ, सुखी व संतुष्ट जीवन जीने का अभ्यास करे।  इससे बड़ा जीवन का कोई सौभाग्य नहीं हो सकता। </strong></span></h5>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पावन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सान्निध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञायुर्वेद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नैचुरोपैथी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आनन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतुष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong>1.    <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवम्बर</span> 2021 <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> B.N.Y.S. <span lang="hi" xml:lang="hi">नैचुरोपैथी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डॉक्टरेट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोर्स</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रारंभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">माता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बालक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐतिहासिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुडऩा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आह्वान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगायुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नेचुरोपैथी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्पण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिदिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> 4 <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> 6 <span lang="hi" xml:lang="hi">घंटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रात</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिविर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनिवार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवारों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रथम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राथमिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहेगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">१२वीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नीट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परीक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बच्चों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तुरन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवेदन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong>2.    <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेंटर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> O.P.D <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> I.P.D.</strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रान्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निरामयम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवासीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्येक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तहसील</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> O.P.D <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पंचकर्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">षट्कर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> 100 <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अधिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थैरापीज़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहेगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असाध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राप्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकेंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानवता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञायुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नैचुरोपैथी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वावलम्बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिर्भरता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सात्त्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-05/0111.jpg" alt="01"></img></span></p>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong> 3.    <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कार</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राचीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधुनिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विज्ञान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संगम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विधा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान।</span> 15 <span lang="hi" xml:lang="hi">नवम्बर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> 15 <span lang="hi" xml:lang="hi">दिसम्बर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रवेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवेदन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वीकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोनाकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एकमात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोनाकाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विद्यालय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चरित्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सर्वश्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span> (<span lang="hi" xml:lang="hi">आवासीय</span>) <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेबसाइट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कामयाब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रत्यक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रमाण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिभाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुओं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठतम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वातावरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचण्ड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुरुषार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span></h5>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-05/0810.jpg" alt="08"></img></span></p>
<p><span lang="hi" xml:lang="hi"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-05/109.jpg" alt="10"></img></span></p>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong>4.    <span lang="hi" xml:lang="hi">सामूहिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समृद्धि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामूहिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ें</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">रुचि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> F.P.O. <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नवम्बर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैपिटल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मार्केट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुचि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मजबूत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साझेदारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सहयोग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुँचे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अत</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आह्वान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लम्बी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साझेदारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मात्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शेयर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होल्डर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपितु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओनरशिप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनायेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिर्भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिसाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कायम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे।</span></h5>
<h4 style="text-align:justify;"><span style="color:rgb(224,62,45);"><strong> 5. <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सप्ताह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span></strong></span></h4>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> 7 <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> 10 <span lang="hi" xml:lang="hi">दिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रिटायर्मेंट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> 2 <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> 4 <span lang="hi" xml:lang="hi">सप्ताह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">निरामयम्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पावन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सान्निध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञायुर्वेद</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">नैचुरोपैथी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनशैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आनन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वस्थ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सुखी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतुष्ट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करें।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आइए</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैलनेस</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदालाइफ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिकेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आनन्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लीजिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चलते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होलिडे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवभूमि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सौभाग्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सान्निध्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अन्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कराना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युगधर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सच्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धर्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आइये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगव्रती</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशीव्रती</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यज्ञव्रती</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोव्रती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वेदव्रती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषिपथ</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देवत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषित्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाएँ।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्णता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयोजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"> </h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>सम्पादकीय</category>
                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>2021</category>
                                            <category>नवम्बर</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/995/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BF-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%93%E0%A4%82-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%86%E0%A4%AA%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/995/%E0%A4%AA%E0%A4%A4%E0%A4%82%E0%A4%9C%E0%A4%B2%E0%A4%BF-%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%93%E0%A4%82-%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%82-%E0%A4%86%E0%A4%AA%E0%A4%95%E0%A5%80-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80</guid>
                <pubDate>Mon, 01 Nov 2021 21:56:46 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-05/149.jpg"                         length="300471"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>
            <item>
                <title>पतंजलि योगपीठ- आत्मनिर्भर भारत का उत्कृष्ट उदाहरण</title>
                                    <description><![CDATA[<p class="MsoNormal" style="text-align:right;line-height:normal;margin:0cm 0cm 0.0001pt 14.7pt;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">वंदना</span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Tahoma, sans-serif;" xml:lang="hi"> </span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">बरनवाल</span></span><span class="A8"><span style="font-family:Mangal, serif;">,</span></span><span class="A8"><span style="font-family:Tahoma, sans-serif;"> </span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">राज्य</span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Tahoma, sans-serif;" xml:lang="hi"> </span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">प्रभारी</span></span></span></p>
<p class="MsoNormal" style="text-align:right;line-height:normal;margin:0cm 0cm 0.0001pt 14.7pt;" align="right"><span style="color:rgb(0,0,0);"><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">महिला</span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Tahoma, sans-serif;" xml:lang="hi"> </span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">पतंजलि</span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Tahoma, sans-serif;" xml:lang="hi"> </span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">योग</span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Tahoma, sans-serif;" xml:lang="hi"> </span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">समिति</span></span><span class="A8"><span style="font-family:Tahoma, sans-serif;">, </span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">उ</span></span><span class="A8"><span style="font-family:Tahoma, sans-serif;">.</span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">प्र</span></span><span class="A8"><span style="font-family:Tahoma, sans-serif;">. </span></span><span class="A8"><span lang="hi" style="font-family:Mangal, serif;" xml:lang="hi">मध्य</span></span></span></p>]]></description>
                
                                    <content:encoded><![CDATA[<a href="https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/568/645a261fcdb5c"><img src="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/400/2023-05/392.jpg" alt=""></a><br /><h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकारात्मक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाचार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्मीद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जल्दी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैक्सीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span>- <span lang="hi" xml:lang="hi">पहली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुश्किल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घबराना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिंतित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डटकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुकाबला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाहिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सीख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुश्किल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमेशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसपास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसपास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चीजें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरुरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महसूस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लॉकडाउन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अचानक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रुक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुराष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मायाजाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तिरस्कार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">बड़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शोरूम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मॉल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खूबसूरती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुकानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारीगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गली</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">मोहल्ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">छोटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुकानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोर्चा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभाला।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिर्भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूत्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आपदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवसर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बदलने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रेरित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> 135 <span lang="hi" xml:lang="hi">करोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतवासी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिर्भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ताकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागरिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नागरिकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कदम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कदम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सके।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वतंत्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्दोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिक्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उम्मीद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जताई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंदोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वतंत्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिर्भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">महात्माओं</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">महंतों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आधार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाएगा।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">कहते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अक्सर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कथन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसपास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घटनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौरान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महसूस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभवत</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फैली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महामारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महामारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगाए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लॉकडाउन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीछे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईश्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मंशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अचानक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लॉकडाउन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रास्तों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नयी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिचय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करवाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निपटने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रास्तों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ढूंढे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेचैन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घबराये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीयों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुश्किल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुश्किल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्याओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सबसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वसनीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरीका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौजूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईश्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छुपी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरीके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेहतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरीके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईश्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धरती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिनिधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महामारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उभरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाते।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभवत</span>: <span lang="hi" xml:lang="hi">इसीलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्दोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिक्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुयायियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मिनिर्भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपील</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की।</span> </h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">दरअसल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धार्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहचाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्पति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span><span lang="hi" xml:lang="hi">  </span>‘<span lang="hi" xml:lang="hi">भज</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">’</span><span lang="hi" xml:lang="hi">धातु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ईश्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भजन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्पण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शामिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुख्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवार्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भावना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मध्यकालीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सांस्कृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्दोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्वपूर्ण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्दोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सामाजिक</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">धार्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुधारकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विभिन्न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भगवान्</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रचार</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">प्रसार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">ज्ञान</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">’</span>, ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">’</span><span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">समन्वय</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">’</span><span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्दोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वतंत्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्दोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नींव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तैयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संतो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मध्यकालीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सांस्कृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतिहास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भक्ति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्दोलनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">याद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिर्भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योजना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढ़ावा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आह्वान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जानते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अध्यात्मिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमेशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिशा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निर्माण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भूमिका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निभाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">युग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संकट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">मुनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रास्ता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुझाया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तकलीफें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अहसास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महाराज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यश्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पावन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपस्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अवतार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> 2020 <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शायद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुश्किल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिस्थियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसीलिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमपिता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परमेश्वर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लौकिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिनिधि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यश्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धरती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भेज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्होंने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चालीस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्षों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तपस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बयार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसको</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यक्तिगत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जोड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सोचकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्रांति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नुकसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगाभ्यास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिरोधक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्षमता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अच्छी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संक्रमण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">असर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खत्म</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खुद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चला।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिलहाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैक्सीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंतजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोनिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">श्वासारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अणु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डाला।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नियमित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाजार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कितना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लुट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होते।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">यदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राजनीतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आर्थिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विरोधों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मानने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समर्थ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऋषि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परंपरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पुनस्र्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करना।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूज्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्देश्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्दोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संख्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धावान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाई</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">बहन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़े</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिसाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिसाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कायम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौतियाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिलीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चुनौती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शक्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देखते</span> <strong><span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कार्यों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पल्लवित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विश्वविद्यालय</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कॉलेज</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">प्राकृतिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगग्राम</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">ग्रामोद्योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">गोशाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">केन्द्र</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शिक्षा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुरुकुलम्</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आचार्यकुलम्</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फार्मेसी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फूड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर्बल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पार्क</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पराक्रम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सुरक्षा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुसंधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्थान</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बूटी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्यान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापनाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फलदार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशालकाय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वृक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आंधी</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">तूफान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिर्फ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डटकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शरण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> </strong></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><strong><span lang="hi" xml:lang="hi">परम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूर्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शुरू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनुष्ठान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रधानमंत्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">द्वारा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घोषित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिर्भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रद्धेय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिव्यता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दृष्टि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></strong> <span lang="hi" xml:lang="hi">यद्यपि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोदी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">’</span><span lang="hi" xml:lang="hi">शब्द</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस्तेमाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथापि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्म</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">निर्भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विचार</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">’</span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काफी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करीब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बिल्कुल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सिक्के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहलू</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अपने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वदेशी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आन्दोलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वतंत्रता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संग्राम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हालाँकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुलामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरुरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">परिप्रेक्ष्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोरोना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महामारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आवश्यकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रूप</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">दरअसल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खूबी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविधता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">शहरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रान्तों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अलग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विविधता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भाषा</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">खान</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">पान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहनावे</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">ओढ़ावे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थानीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नजर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मसलन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रदेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लीजिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनारस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनारसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लखनऊ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लखनऊ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकनकारी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुरादाबाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पीतल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बर्तन</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कानपुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चमड़ा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योग</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">भदोही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कालीन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आगरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पेठा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहचान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूरत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कपड़ों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हीरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारोबार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विख्यात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मैसूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चन्दन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नामी</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">गिरामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिक्र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तात्पर्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इतना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आसपास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विशेषताओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">न</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारीगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जरुर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नजरअंदाज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपयोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इनका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">महत्व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समझेंगे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारीगर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारीगरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहुंचेगी।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">वोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थानीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्तर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रोजगार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उपलब्ध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिससे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रमिकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घर</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">परिवार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">छोडक़र</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जीवनयापन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ेगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरफ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गुणवत्तायुक्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थानीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रांड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुनिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ब्रांड</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पाएंगे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यानि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थानीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अंतर्राष्ट्रीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यात्रा।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुश्किल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">क्योंकि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हमारे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">यहाँ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिभाओं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ज्यादा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बीता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बाल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कटवाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोहल्ले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नाई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुकान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुआ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चप्पल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टूट</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मुहाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मोची</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बैठा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बढई</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लुहार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जुगाड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तकनीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">माहिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिस्त्री।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिस्त्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम्पनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़ा</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">लिखा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">डिग्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धारक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इंजीनियर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पढ़े</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनपढ़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिस्त्री</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समस्या</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बगैर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समाधान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वापस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुम्हार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घूमे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीपावली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रौशनी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बात</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नुक्कड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुकान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुल्हड़</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूध</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संभव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व्यवस्थाएं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गयीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तमाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुनर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हुनरमंद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीपावली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लक्ष्मी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गणेश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूजन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चाइना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयातित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मूर्तियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिर्भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अभियान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">उनके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फिर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>
<h5 style="text-align:justify;"><span lang="hi" xml:lang="hi">इस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जगह</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">जगह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सूक्ष्म</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लघु</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तथा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मध्यम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उद्योगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रमिकों</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">मजदूरों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसानों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिर्भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कोशिशें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हैं।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">वोकल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फॉर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोकल</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">’</span><span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्लोगन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> ‘<span lang="hi" xml:lang="hi">आत्म</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">निर्भर</span><span lang="en-us" xml:lang="en-us">’</span><span lang="hi" xml:lang="hi">बनने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भीतर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ओर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सटीक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदहारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दूसरा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कुछ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सकता।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तीन</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">चार</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दशक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पहले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थिति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">याद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीजिये</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जब</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">घृतकुमारी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">आंवला</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">बेल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">हल्दी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">लौकी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जैसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अनेकों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वनौषधियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूछते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">गिलोय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जंगल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जंगली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बेल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरह</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पड़ी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">कोई</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूछने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">था।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दोनों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लिए</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तरसते</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थे।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">धन्यवाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देना</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">होगा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिशन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसके</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ऐसे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तमाम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उत्पादों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">की</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">विदेशों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जबरदस्त</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मांग</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनी।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">किसान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खेती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फायदा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदमी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्वास्थ्य</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">और</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">चिकित्सक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सम्मान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दवा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाली</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कंपनियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">करने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाले</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लोगों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आजीविका</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साधन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मिला।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">का</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जनमानस</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जड़ी</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">बूटी</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">साक</span>-<span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एवं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मसालों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आयुर्वेदिक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">खोजता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिख</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">रहा</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">में</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रतिवर्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाखों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">टन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">फल</span>, <span lang="hi" xml:lang="hi">सब्जियों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">से</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लेकर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दुर्लभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">औषधीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वनौषधियां</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बरबाद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">हो</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जाती</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">थीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिन्हें</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दीर्घजीवी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">लाभ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वाला</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">ही</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">नहीं</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बनाया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बल्कि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">अथक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रयास</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारतीय</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">संस्कृति</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">इन</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सभी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">बहुआयामी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रकल्पों</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">को</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">वैश्विक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">प्रामाणिकता</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भी</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिलवाया।</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आज</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आत्मनिर्भर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">भारत</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">श्रेष्ठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">उदहारण</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">तौर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पतंजलि</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">योगपीठ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">पूरे</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">देश</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">समक्ष</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मौजूद</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">जिसने</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">निष्काम</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सेवाभाव</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">के</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">साथ</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">एक</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">आदर्श</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">मॉडल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">व</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">सफल</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कीर्तिमान</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">स्थापित</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">कर</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">दिया</span> <span lang="hi" xml:lang="hi">है।</span></h5>]]></content:encoded>
                
                                                            <category>योग संदेश</category>
                                            <category>राष्ट्र निर्माण</category>
                                            <category>2021</category>
                                            <category>जनवरी</category>
                                    

                <link>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/568/645a261fcdb5c</link>
                <guid>https://www.patanjaliyogsandesh.com/article/568/645a261fcdb5c</guid>
                <pubDate>Fri, 01 Jan 2021 21:34:19 +0530</pubDate>
                                    <enclosure
                        url="https://www.patanjaliyogsandesh.com/media/2023-05/392.jpg"                         length="165264"                         type="image/jpeg"  />
                
                                    <dc:creator><![CDATA[योग संदेश विभाग]]></dc:creator>
                            </item>

            </channel>
        </rss>
        